VOICES

Μνήμη Γιώργου Σεφέρη

του Μιχάλη Βαλιανάτου - Δημοσίευση 25 Οκτωβρίου 2021, 23:00 / Ανανεώθηκε 25 Οκτωβρίου 2021, 23:45
Facebook Twitter Whatsapp

Ο Γιώργος Σεφέρης υπήρξε κατά γενική ομολογία η κεντρική μορφή της σύγχρονης ελληνικής ποίησης και ένας από τους βασικότερους εκπροσώπους της μοντέρνας ποίησης.

Τέτοιες μέρες πριν σχεδόν πενήντα χρόνια , συγκεκριμένα στις 24 Οκτωβρίου 1963 έφθασε στην Αθήνα η χαρμόσυνη είδηση της απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Γιώργο Σεφέρη. Ήταν το πρώτο Νόμπελ για την Ελλάδα. Βλέπετε στο παρελθόν οι υποψηφιότητες των Άγγελου Σικελιανού και Νίκου Καζαντζάκη είχαν απορριφθεί για ιδεολογικούς λόγους . «Οι δύο αυτοί υποψήφιοι των σφαγέων του Δεκεμβρίου είναι τελείως ξένοι προς την Ελλάδα, την οποία θα ήθελεν ίσως να τιμήσει η Επιτροπή του Νόμπελ» έγραφε χαρακτηριστικά η εφημερίδα «Εστία» στο πρωτοσέλιδο της 31 Αυγούστου 1946.

Ο Γιώργος Σεφέρης υπήρξε κατά γενική ομολογία η κεντρική μορφή της σύγχρονης ελληνικής ποίησης και ένας από τους βασικότερους εκπροσώπους της μοντέρνας ποίησης. Αν ο Παλαμάς με την ποίηση του απελευθέρωσε "μια δύναμη, απωθημένη και σωρευμένη επί χίλια τόσα χρόνια λογιωτατισμού" ο Σεφέρης, κουβαλώντας το βίωμα της τραγωδίας της γενέθλιας πόλης του ( Καταστροφή της Σμύρνης) και του "πνιγμού" της Μεγάλης Ιδέας στα νερά του Σαγγάριου ποταμού, αναστοχάσθηκε με την ποίηση του πάνω στην ελληνικότητα. Περιδιαβαίνοντας τα ωραία ερείπια βρήκε το νήμα της κομμένης συνέχειας της, ενώ παράλληλα, την με τον σύγχρονο του μοντερνισμό. Στον περίφημο διάλογο του με τον φιλόσοφο Κωνσταντίνο Τσάτσο και στις ενστάσεις του δεύτερου σχετικά με την ελληνικότητα της μοντέρνας ποίησης κυρίως λόγω της σχεδόν μόνιμης παρουσίας του μη λογικού στοιχείου στα κείμενά της, ο Σεφέρης θα του «απαντήσει» με ένα δημοτικό μοιρολόι: «Εγώ για το χατίρι σου τρεις βάρδιες είχα βάλει./ Είχα τον ήλιο στα βουνά, και τον αϊτό στους κάμπους,/ Και τον βοριά το δροσερό τον είχα στα καράβια./ Μα ο ήλιος εβασίλεψε, κι ο αϊτός αποκοιμήθη,/ Και το βοριά το δροσερό τον πήραν τα καράβια/ Κι έτσι του δόθηκε καιρός του Χάρου και σε πήρε". Εστιάζοντας λοιπόν στον στίχο «και τον βοριά τον δροσερό τον πήραν τα καράβια» θα γράψει: «Δεν έχει κανένα λογικό νόημα ή καλύτερα είναι αντίθετος με κάθε λογικό νόημα. Μπορεί ο βοριάς να παίρνει τα καράβια, αλλά κανένα καράβι δεν μπόρεσε ποτέ να πάρει το βοριά. Κουβέντα μικρού παιδιού. Όμως ο στίχος φτιάνει τη μπουνάτσα χωρίς καμιά δυσκολία, σαν να ήταν αυτός που με μια μαγική λέξη παραμέρισε και τους ανέμους και τα πλεούμενα.»

Τέλος και αφού ο λόγος για την ελληνικότητα στην ποίηση του Σεφέρη, αξίζει να θυμηθούμε μερικά αποσπάσματα από την ομιλία του στις 10 Δεκεμβρίου 1963 στην Σουηδική Ακαδημία κατά την παραλαβή του βραβείου Νόμπελ. Κάποιες αλήθειες διαχρονικές , για τον τόπο, την γλώσσα και την πνευματική παράδοσή μας. «Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή… Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες … Χρωστώ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία, που ένιωσε αυτά τα πράγματα· που ένιωσε πως οι γλώσσες, οι λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες, όπου πνίγεται ο παλμός της ανθρώπινης καρδιάς… Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται.Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα…»

Ακολουθήστε το Newpost.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr