Άδεια μητρότητας: Ποιες εργαζόμενες δικαιούνται πλέον το 9μηνο – Οι νέες ρυθμίσεις

Διευρύνεται ο κύκλος των δικαιούχων της Ειδικής Παροχής Προστασίας της Μητρότητας, η οποία μπορεί να έχει διάρκεια έως εννέα μήνες και συνοδεύεται από οικονομική παροχή της ΔΥΠΑ, καθώς το ισχύον πλαίσιο καλύπτει πλέον περισσότερες μορφές οικογένειας και διαφορετικά καθεστώτα εργασίας.

Η παροχή δεν αφορά μόνο τις φυσικές μητέρες. Δικαιούχοι είναι, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, οι θετές και οι τεκμαιρόμενες μητέρες σε περιπτώσεις παρένθετης μητρότητας, ενώ προβλέπεται δικαίωμα και για δικαιούχους γονείς στην περίπτωση απόκτησης κοινού παιδιού από ομόφυλους συζύγους. Παράλληλα, το δικαίωμα αφορά εργαζόμενους με πλήρη ή μερική απασχόληση, αλλά και ορισμένες ειδικές κατηγορίες απασχόλησης.

Ποιοι μπορούν να λάβουν την ειδική παροχή

Η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας έχει διάρκεια έως εννέα μήνες και αφορά εργαζόμενες στον ιδιωτικό τομέα με σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου, είτε εργάζονται με πλήρες είτε με μειωμένο ωράριο.

Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται:

Για τις μισθωτές απαιτείται, μεταξύ άλλων, ενεργή εργασιακή σχέση κατά την έναρξη της άδειας μητρότητας και της ειδικής άδειας, καθώς και λήψη των προβλεπόμενων παροχών μητρότητας.

Εννέα μήνες μετά την άδεια μητρότητας

Η ειδική άδεια δεν ταυτίζεται με την άδεια κυοφορίας και λοχείας. Πρόκειται για διαφορετικό δικαίωμα, το οποίο έρχεται μετά τη λήξη της άδειας μητρότητας και μπορεί να ακολουθήσει, ανάλογα με την περίπτωση, την άδεια φροντίδας τέκνου, την ετήσια άδεια με αποδοχές ή άλλη νόμιμη άδεια. Η άδεια μητρότητας για τις φυσικές μητέρες ανέρχεται συνολικά σε 17 εβδομάδες, ενώ στη συνέχεια ενεργοποιούνται οι δυνατότητες που προβλέπει η νομοθεσία για τις επόμενες άδειες.

Σημαντικό είναι ότι η έναρξη της ειδικής άδειας δεν είναι υποχρεωτικά η αμέσως επόμενη ημέρα της άδειας κυοφορίας-λοχείας, εφόσον μεσολαβήσει άλλη νόμιμη άδεια που προβλέπεται από το ισχύον πλαίσιο. Κατά τη διάρκεια της ειδικής παροχής, η ΔΥΠΑ καταβάλλει την προβλεπόμενη παροχή και εξασφαλίζεται η ασφαλιστική κάλυψη της δικαιούχου, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.

Τι ισχύει για υιοθεσία και παρένθετη μητρότητα

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επέκταση του δικαιώματος πέρα από τη βιολογική μητρότητα. Στην περίπτωση υιοθεσίας, η ειδική άδεια προστασίας της μητρότητας μπορεί να χορηγηθεί στη θετή μητέρα από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια, εφόσον το παιδί είναι ηλικίας έως οκτώ ετών.

Αντίστοιχα, δικαίωμα προβλέπεται για τις τεκμαιρόμενες μητέρες του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα, δηλαδή τις γυναίκες που αποκτούν παιδί μέσω της διαδικασίας της παρένθετης μητρότητας. Το όριο των οκτώ ετών αφορά ειδικά την περίπτωση της υιοθεσίας και δεν σημαίνει ότι η φυσική μητέρα μπορεί να «μεταφέρει» το εννεάμηνο σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή μέχρι το παιδί να συμπληρώσει τα οκτώ χρόνια.

Εργαζόμενες με μερική απασχόληση

Μία από τις σημαντικές παραμέτρους του ισχύοντος πλαισίου είναι ότι η ειδική παροχή δεν περιορίζεται στις εργαζόμενες με πλήρη απασχόληση. Το δικαίωμα καλύπτει και μισθωτές με μερική απασχόληση, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Αυτό σημαίνει ότι η μειωμένη διάρκεια εργασίας δεν αποκλείει από μόνη της την πρόσβαση στην ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας.

Παράλληλα, η ειδική παροχή έχει επεκταθεί και σε μη μισθωτές, δηλαδή ελεύθερες επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενες και αγρότισσες, με διαφορετικούς όρους και διαδικασία υποβολής αίτησης.

Έως επτά μήνες μπορούν να μεταβιβαστούν στον πατέρα

Το εννεάμηνο δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά από τη μητέρα. Η νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα να μεταβιβαστεί στον πατέρα έως και επτά μήνες της ειδικής άδειας και παροχής. Ο πατέρας μπορεί να είναι μισθωτός στον ιδιωτικό τομέα ή, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ελεύθερος επαγγελματίας, αυτοαπασχολούμενος ή αγρότης.

Μάλιστα, δεν απαιτείται να ακολουθηθεί μία συγκεκριμένη σειρά μεταξύ των δύο γονέων. Το δικαίωμα μπορεί να μεταβιβαστεί από τη μητέρα στον πατέρα, ενώ προβλέπονται και περιπτώσεις εναλλαγής, εφόσον τηρούνται οι απαιτούμενες διαδικασίες και προϋποθέσεις. Για τις μητέρες που είναι μη μισθωτές, υπάρχει ειδικός κανόνας: πριν από τη μεταβίβαση στον πατέρα πρέπει να έχουν κάνει χρήση τουλάχιστον των δύο πρώτων μηνών της παροχής.

Πώς υποβάλλεται η αίτηση στη ΔΥΠΑ

Για τις μισθωτές, η αίτηση για την ειδική παροχή υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία ΚΠΑ2 της ΔΥΠΑ μέσα σε 60 ημέρες από την έναρξη της ειδικής άδειας. Για τις μη μισθωτές, η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά και, κατά κανόνα, εντός δύο μηνών από την επομένη της καταβολής του επιδόματος μητρότητας από τον αρμόδιο ασφαλιστικό φορέα. Για τις θετές μητέρες και τους θετούς δικαιούχους γονείς ισχύει ειδική προθεσμία που συνδέεται με την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια ή την τελεσιδικία της σχετικής δικαστικής απόφασης.

Αυτό είναι ένα σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η μη τήρηση των προβλεπόμενων προθεσμιών μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στην άσκηση του δικαιώματος.

Τι γίνεται αν αλλάξει η εργασιακή κατάσταση

Η ειδική παροχή συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις ως προς την εργασιακή κατάσταση του δικαιούχου. Για τις μισθωτές, η ενεργή εργασιακή σχέση πρέπει να διατηρείται κατά τη διάρκεια της ειδικής άδειας, ενώ η ΔΥΠΑ προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες σε περίπτωση λήξης μιας σύμβασης ορισμένου χρόνου και άμεσης συνέχισης της εργασίας με νέα σύμβαση.

Αντίστοιχα, προβλέπεται ειδική αντιμετώπιση στην περίπτωση που μια δικαιούχος μεταβεί από τη μισθωτή στη μη μισθωτή ιδιότητα κατά τη διάρκεια της επιδότησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνεχιστεί η παροχή για το υπόλοιπο του εννεάμηνου, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις και υποβληθεί εγκαίρως σχετικό αίτημα.

Η διεύρυνση του μέτρου έχει επομένως ιδιαίτερη πρακτική σημασία, καθώς η ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας δεν περιορίζεται πλέον σε ένα μόνο μοντέλο εργασίας ή οικογένειας. Το βασικό είναι να ελεγχθούν η εργασιακή ιδιότητα, η ασφαλιστική κατάσταση, η ηλικία του παιδιού στις περιπτώσεις υιοθεσίας και οι προθεσμίες πριν από την υποβολή της αίτησης.

ΔΥΠΑ – Ειδική Παροχή Προστασίας της Μητρότητας

Υπουργείο Εργασίας – Άδειες εργαζομένων

• άδεια μητρότητας
• ΔΥΠΑ
• εργαζόμενες μητέρες
• ρυθμίσεις