Αρχαία ανακάλυψη στην Τουρκία, έφερε στο φως το άγαλμα του θεού Ασκληπιού

Ένα εντυπωσιακό αρχαιολογικό εύρημα, άμεσα συνδεδεμένο με την ελληνική μυθολογία και την αρχαία ελληνική λατρευτική παράδοση, ήρθε στο φως στην αρχαία Άσπενδο της Παμφυλίας, στη σημερινή Τουρκία. Πρόκειται για μαρμάρινο γλυπτό ηλικίας περίπου 1.800 ετών που απεικονίζει τον Ασκληπιό, τον Έλληνα θεό της Ιατρικής και της θεραπείας, μαζί με τον Τελεσφόρο, θεότητα που συνδεόταν με την ανάρρωση και την ολοκλήρωση της θεραπείας. Το έργο χρονολογείται στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική περίοδο, στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ., ωστόσο η θεματολογία και η εικονογραφία του παραπέμπουν ευθέως στην ελληνική θρησκευτική και πολιτιστική παράδοση που παρέμενε ισχυρή στις πόλεις της Μικράς Ασίας και κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Την ανακάλυψη ανακοίνωσε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επισημαίνοντας ότι το γλυπτό εντοπίστηκε στο πλαίσιο των ανασκαφών που πραγματοποιούνται στην αρχαία πόλη.

«Στην Άσπενδο ήρθε στο φως ένα σύμβολο θεραπείας ηλικίας περίπου 1.800 ετών», ανέφερε ο Τούρκος υπουργός, προσθέτοντας ότι το μαρμάρινο γλυπτό έχει ύψος 2,20 μέτρων και παρουσιάζει μαζί τον Ασκληπιό και τον Τελεσφόρο.

Χρονολογείται στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, το γλυπτό ανήκει στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορική Περίοδο και χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 2ου αιώνα μ.Χ. Βρέθηκε ανάμεσα στα ερείπια της βόρειας πτέρυγας μνημειακής πύλης, η οποία βρισκόταν στη δυτική πλευρά της Ανατολικής Πλατείας, κατά μήκος της λεγόμενης Οδού του Θεάτρου.

Η στάση των μορφών, η απόδοση των πτυχώσεων του ιματίου, καθώς και η ιδιαίτερα λεπτομερής επεξεργασία του προσώπου, των μαλλιών και της γενειάδας του Ασκληπιού θεωρούνται χαρακτηριστικά δείγματα της γλυπτικής τεχνοτροπίας της συγκεκριμένης περιόδου.

Ο Ασκληπιός και το σύμβολο της ολοκληρωμένης θεραπείας

Στην αρχαιότητα ο Ασκληπιός ήταν συνδεδεμένος με την ιατρική, τη θεραπεία των ασθενειών και τη διατήρηση της υγείας.

Ο Τελεσφόρος, ο οποίος απεικονίζεται συνήθως ως μικρόσωμη μορφή με μακρύ ένδυμα και κουκούλα, συμβόλιζε την ολοκλήρωση της θεραπείας, την ανάρρωση και την περίοδο αποκατάστασης του ασθενούς.

Όπως σημειώνει το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού, η κοινή παρουσία των δύο μορφών στο συγκεκριμένο έργο παρουσιάζει συμβολικά ολόκληρη τη διαδικασία της ίασης, από την αντιμετώπιση μιας ασθένειας έως την πλήρη αποκατάσταση του ανθρώπου.

Η ανακάλυψη θεωρείται παράλληλα ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση των θρησκευτικών αντιλήψεων και της κοινωνικής ζωής στην αρχαία Άσπενδο, καθώς παρέχει νέα στοιχεία για την παρουσία της λατρείας του Ασκληπιού στην πόλη.

Η εντυπωσιακή μορφή του Ασκληπιού

Ο Ασκληπιός απεικονίζεται όρθιος και μετωπικός, ως ώριμος άνδρας με μακριά, πλούσια μαλλιά και γενειάδα.

Το βάρος του σώματός του στηρίζεται στο αριστερό πόδι, ενώ το δεξί είναι ελαφρώς λυγισμένο και προβάλλει προς τα εμπρός και στο πλάι.

Το πάνω μέρος του σώματός του παραμένει σε μεγάλο βαθμό γυμνό, ενώ το ιμάτιο περνά από τον αριστερό ώμο και σχηματίζει έντονες πτυχώσεις γύρω από τη μέση και τα πόδια του.

Μπροστά από το αριστερό πόδι του Ασκληπιού βρίσκεται ο Τελεσφόρος, σε αισθητά μικρότερη κλίμακα από την κεντρική μορφή.

Ο Τελεσφόρος έχει παιδική όψη και φορά το χαρακτηριστικό μακρύ ένδυμα με κουκούλα, το οποίο καλύπτει ολόκληρο το σώμα του και αποκρύπτει σε μεγάλο βαθμό τα ανατομικά χαρακτηριστικά του, δίνοντάς του σχεδόν κιονόμορφη εμφάνιση.

Νέα στοιχεία για τη λατρεία του Ασκληπιού στην Άσπενδο

Ιδιαίτερη σημασία έχει και το σημείο στο οποίο εντοπίστηκε το γλυπτό.

Η παρουσία του στα ερείπια της μνημειακής πύλης που συνδεόταν με την Ανατολική Πλατεία δείχνει, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ότι το έργο πιθανότατα ήταν τοποθετημένο σε ένα από τα σημαντικότερα δημόσια και τελετουργικά σημεία της αρχαίας πόλης.

Το εύρημα αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές ενδείξεις για την παρουσία της λατρείας του Ασκληπιού στη ρωμαϊκή Άσπενδο και για τη θέση που κατείχαν η υγεία, η θεραπεία και οι σχετικές θρησκευτικές αντιλήψεις στην καθημερινή ζωή των κατοίκων της.

Ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι ευχαρίστησε τη Γενική Διεύθυνση Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Μουσείων, την ανασκαφική ομάδα και όλους όσοι συμμετείχαν στις εργασίες που οδήγησαν στην αποκάλυψη του σημαντικού ευρήματος.

• Άγαλμα
• Ασκληπιείος
• Ελληνική μυθολογία
• Του​ρκία