ΕΛΑΣ και… déjà vu: Ο Τσίπρας ξαναφόρεσε το παλιό σακάκι με νέο λογότυπο – Το νέο brand και τρολάρισμα χωρίς… ΕΛΕΟΣ – Καραμανλής χωρίς «ήρεμα νερά»

Στο Θησείο, με φόντο την Ακρόπολη και σκηνογραφία που θύμιζε περισσότερο πολιτικό reboot παρά ιδρυτική έκρηξη, ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε την «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη» – το περίφημο ΕΛΑΣ. Και κάπου εκεί, πολλοί αναρωτήθηκαν αν πρόκειται για νέο κόμμα ή για remaster παλαιών αρχείων με αναβαθμισμένα γραφικά.

ΕΛΑΣ, λοιπόν. Όνομα βαρύ, ιστορικά φορτισμένο και επικοινωνιακά υπολογισμένο. Τόσο που για μια στιγμή κάποιοι άκουσαν «ΕΛΑΣ, ΕΛΑΣ» και μπερδεύτηκαν — όχι μόνο με την ιστορία αλλά και με το πολιτικό timing. Ωχ, συγγνώμη… Αντώνης Σαμαράς δεν είναι, Αλέξης είναι.

Η διακήρυξη κινήθηκε στη γνωστή συνταγή: αξιοπρέπεια, κοινωνικό κράτος, δικαιώματα, δημοκρατία, παραγωγικό μοντέλο, πράσινη μετάβαση, ψηφιακή κυριαρχία και γέφυρες ειρήνης. Επτά δεσμεύσεις, πολλές λέξεις, λίγες αιχμές αυτοκριτικής. Σαν να άνοιξε κάποιος ένα συρτάρι του 2014, να φύσηξε τη σκόνη και να το παρουσίασε ως πολιτική καινοτομία του 2026.

Η νέα μεγάλη ιδέα βαφτίστηκε «πατριωτική Αριστερά» με μπλε και κόκκινο χρώμα. Μπλε της πατρίδας, κόκκινο των αγώνων — πολιτικός χρωματολόγος θα το έλεγε προσπάθεια να χωρέσουν όλοι κάτω από την ίδια ομπρέλα. Από τους απογοητευμένους του ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τους νοσταλγούς μιας εποχής που δεν συμφωνούν καν ποια ακριβώς ήταν.

Το ενδιαφέρον, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο σε όσα είπε ο πρώην πρωθυπουργός αλλά κυρίως σε όσα δεν είπε. Γιατί σε μια διακήρυξη περί διαφάνειας, λογοδοσίας και νέας αρχής, η απουσία απολογισμού για το παρελθόν ακούστηκε σχεδόν εκκωφαντική. Σαν πολιτική πρεμιέρα χωρίς σκηνή αναδρομής.

Και έτσι, το Θησείο φιλοξένησε όχι απλώς ένα νέο κόμμα, αλλά μια γνώριμη επιστροφή με νέο περιτύλιγμα. Το ερώτημα δεν είναι αν ο Αλέξης Τσίπρας επέστρεψε. Αυτό έγινε. Το ερώτημα είναι αν επέστρεψε με νέο πολιτικό κεφάλαιο ή με ανακύκλωση του παλιού αφηγήματος, περιμένοντας το κοινό να χειροκροτήσει από συνήθεια.

«ΕΛΑΣ, ΕΛΑΣ… Αντώνης Σαμαράς;» – Το όνομα του κόμματος Τσίπρα και το πανηγύρι των social

Μπορεί ο Αλέξης Τσίπρας να παρουσίασε στο Θησείο τη νέα «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη», όμως στα social media η ιδρυτική διακήρυξη παραδόθηκε σχεδόν αμέσως στη σκληρή μοίρα κάθε πολιτικού branding: το τρολάρισμα.

Γιατί άλλο να λανσάρεις επτά δεσμεύσεις, «πατριωτική Αριστερά» και νέα αρχή, κι άλλο να βαφτίζεις το κόμμα… ΕΛΑΣ. Και κάπου εκεί το timeline έκανε αυτό που ξέρει καλύτερα: έβγαλε χιούμορ, ειρωνεία και πολιτικό σαρκασμό σε βιομηχανική παραγωγή.

Το πρώτο κύμα ήταν σχεδόν αναμενόμενο.
«ΕΛΑΣ, ΕΛΑΣ… Αντώνης Σαμαράς!» έγραψαν δεκάδες χρήστες, μπλέκοντας το ιστορικό ακρωνύμιο με το γνωστό σύνθημα των γηπέδων και χαρίζοντας στο νέο εγχείρημα μια μάλλον απρόσμενη… διακομματική υποδοχή.

Ακολούθησε το δεύτερο κύμα, πιο δηκτικό:
«Γιατί δεν το ονόμασε… ΕΛΕΟΣ;» ήταν ίσως το πιο viral σχόλιο της βραδιάς, μαζί με το «ΕΛΑΣ με ένα λ, όπως Γιάνης με ένα ν» και το πιο λαϊκό «Τσίπρας, ΕΛΑΣ παντοντινός μπελάς».

Και σαν να μην έφταναν αυτά, άρχισαν και οι εναλλακτικές προτάσεις branding. Από σατιρικές παραλλαγές μέχρι ευφάνταστα ακρωνύμια, οι χρήστες φέρθηκαν σαν απλήρωτη διαφημιστική εταιρεία που αποφάσισε να ξανακάνει το naming από την αρχή.

Το πρόβλημα για την Κουμουνδούρου version 2.0 δεν είναι το χιούμορ — αυτό είναι αναμενόμενο. Είναι ότι η δημόσια συζήτηση, αντί να περιστρέφεται γύρω από το πρόγραμμα, περιστράφηκε γύρω από τρία γράμματα. Και στην πολιτική επικοινωνία αυτό συνήθως σημαίνει ότι το λογότυπο κέρδισε το αφήγημα.

Έτσι, η βραδιά που σχεδιάστηκε ως πολιτική επανεκκίνηση του Αλέξη Τσίπρα κατέληξε, τουλάχιστον στο Χ, να θυμίζει περισσότερο δοκιμαστικό focus group για εμπορικό σήμα. Γιατί στην πολιτική, πριν σε κρίνουν για τις ιδέες σου, σε περνούν πρώτα από το τεστ του ονόματος. Και το ΕΛΑΣ πέρασε… από ανακριτικό social media γραφείο.

Καραμανλής χωρίς «ήρεμα νερά»

Στο Μέγαρο Μουσικής δεν παρουσιάστηκε απλώς ένα βιβλίο. Παρουσιάστηκε μια πολιτική υπενθύμιση. Και ο Κώστας Καραμανλής φρόντισε να μην αφήσει περιθώρια παρερμηνειών.

Για όσους πίστευαν ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα περιοριζόταν σε ακαδημαϊκές διαπιστώσεις περί διεθνούς τάξης και γεωπολιτικής, η βραδιά είχε δυσάρεστες εκπλήξεις. Γιατί ο Καραμανλής μίλησε για Δημοκρατία, για παρακολουθήσεις, για χειραγώγηση θεσμών, για «ανώνυμες πέννες» και – κυρίως – για τα περίφημα «ήρεμα νερά» που, όπως άφησε να εννοηθεί, μοιάζουν περισσότερο με επικοινωνιακό δόγμα παρά με εθνική στρατηγική.

Και δεν ήταν απλές νύξεις.

Όταν ένας πρώην πρωθυπουργός μιλά για «παράνομες ή τυπικά νομιμοφανείς παρακολουθήσεις» που πλήττουν τη Δημοκρατία, δεν κάνει φιλοσοφία. Στέλνει μήνυμα. Και όταν προσθέτει ότι η πεποίθηση πως η Δικαιοσύνη «χειραγωγείται» αποτελεί το μεγαλύτερο πλήγμα για το πολιτικό σύστημα, τότε η παρέμβαση παύει να είναι θεωρητική και αποκτά πολιτικό βάρος με συγκεκριμένους αποδέκτες.

Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η αναφορά του στις «καθοδηγούμενες αλλά ανώνυμες πέννες του διαδικτύου». Φράση που ακούστηκε σαν ευθεία βολή προς μηχανισμούς πολιτικής αποδόμησης και πρόθυμους διαδικτυακούς εκτελεστές χαρακτήρων. Γιατί στην εποχή των trolls και της ψηφιακής λάσπης, ο υπαινιγμός δεν χρειάζεται ονοματεπώνυμο για να γίνει κατανοητός.

Το πραγματικό πολιτικό βάρος, ωστόσο, βρισκόταν αλλού: στα ελληνοτουρκικά.

Ο Καραμανλής αμφισβήτησε ανοιχτά την αποτελεσματικότητα των «ήρεμων νερών», βάζοντας στο τραπέζι ένα ερώτημα που πολλοί στο εσωτερικό της κεντροδεξιάς ψιθυρίζουν εδώ και καιρό αλλά αποφεύγουν να πουν δημόσια: μήπως η αποκλιμάκωση, όταν ερμηνεύεται ως ανοχή, καταλήγει να λειτουργεί εις βάρος των ελληνικών δικαιωμάτων;

Η αναφορά του στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στον υπό διαμόρφωση τουρκικό νόμο ήταν κοφτή και χωρίς διπλωματικά στολίδια. Και το τελικό μήνυμα προς την Άγκυρα – «κανείς στην Ελλάδα δεν προσφέρεται για εκπτώσεις» – έμοιαζε περισσότερο με υπενθύμιση εθνικής κόκκινης γραμμής παρά με τυπική ρητορική βιβλιοπαρουσίασης.

Το παρασκήνιο, βέβαια, έχει τη δική του αξία. Γιατί η παρέμβαση Καραμανλή ήρθε σε μια στιγμή που το πολιτικό σκηνικό βράζει από δυσπιστία, εσωτερικές τριβές και κρίση θεσμικής αξιοπιστίας. Και σε αυτές τις συνθήκες, οι λέξεις ενός πρώην πρωθυπουργού δεν αντιμετωπίζονται ως προσωπικές σκέψεις αλλά ως πολιτικό σήμα.

Κάποιοι στο Μαξίμου ίσως προτιμούσαν μια πιο… ήρεμη ομιλία. Ο Καραμανλής, όμως, έδειξε ότι δεν σκοπεύει να συμμετάσχει στη σχολή των χαμηλών τόνων όταν θεωρεί ότι η Δημοκρατία, οι θεσμοί και τα εθνικά ζητήματα απαιτούν καθαρό λόγο. Και αυτό, είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί, δεν πέρασε απαρατήρητο.

• Αλέξης Τσίπρας
• ΕΛ.ΑΣ