Ελλάδα – Βουλγαρία: Επιστρέφουν 48 ιστορικά κειμήλια έναν αιώνα μετά – Στη Σόφια τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ

Μια συμφωνία με ιδιαίτερο ιστορικό και πολιτιστικό βάρος πήρε επίσημη μορφή στη Θεσσαλονίκη, καθώς Ελλάδα και Βουλγαρία προχώρησαν στην αμοιβαία παράδοση ιστορικών κειμηλίων και ανθρωπολογικού υλικού.

Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού υπογράφηκαν τα σχετικά πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρούμεν Ράντεφ. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, 48 εκκλησιαστικά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα, ενώ η ελληνική πλευρά παραδίδει στη Βουλγαρία λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που είχε βρεθεί στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.

Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα

Τα αντικείμενα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.

Είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας. Μεταξύ τους περιλαμβάνονται εικόνες, σταυροί, άμφια, λειψανοθήκες και ο Επισκοπικός Θρόνος.

Η επιστροφή τους κλείνει έναν κύκλο που παρέμενε ανοιχτός για περισσότερο από έναν αιώνα.

Πού θα εκτεθούν και πότε θα επιστρέψουν στις μονές

Τα κειμήλια θα παραμείνουν προσωρινά στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, όπου θα εκτίθενται έως τις 5 Νοεμβρίου 2026.

Στη συνέχεια θα παραδοθούν στις μονές και στη Μητρόπολη από τις οποίες προέρχονται, ανάλογα με την ταυτοποίηση της προέλευσής τους.

Η συμφωνία δεν αφορά επομένως απλώς μια συμβολική επιστροφή στην Ελλάδα, αλλά και την επιστροφή των αντικειμένων στους ιστορικούς και θρησκευτικούς χώρους με τους οποίους συνδέονται.

България посреща цар Самуил

https://t.co/YNa8hKKdrG

— Dunavmost (@dunavmost) October 3, 2026

Στη Βουλγαρία τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ

Από την ελληνική πλευρά, η συμφωνία προβλέπει την παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, ο οποίος βασίλεψε από το 997 έως το 1014.

Τα λείψανα είχαν εντοπιστεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα, μαζί με ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις συνολικά σαρκοφάγους. Τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.

Η παράδοσή τους στη βουλγαρική πλευρά αποτελεί το δεύτερο σκέλος της αμοιβαίας συμφωνίας.

Μια συμφωνία που είχε προετοιμαστεί εδώ και καιρό

Το σχετικό Μνημόνιο Κατανόησης είχε υπογραφεί στις 29 Σεπτεμβρίου από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και τον Βούλγαρο υπουργό Πολιτισμού Evtim Miloshev, με αντικείμενο την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων ιστορικής σημασίας για τις δύο χώρες.

Η σημερινή υπογραφή των πρωτοκόλλων στη Θεσσαλονίκη ενεργοποίησε ουσιαστικά όσα είχαν συμφωνηθεί.

Παράλληλα, οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για επιπλέον ιστορικά αντικείμενα αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν συμπεριλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία.

Ένας αιώνας ιστορίας πίσω από 48 αντικείμενα

Τα 48 κειμήλια δεν έχουν μόνο θρησκευτική αξία.

Αποτελούν κομμάτια μιας ιστορίας που συνδέεται με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τις μετακινήσεις πολιτιστικών αγαθών στα Βαλκάνια και τη μακρά προσπάθεια επανασύνδεσης ιστορικών αντικειμένων με τους τόπους προέλευσής τους.

Η επιστροφή τους στην Ελλάδα, περισσότερο από εκατό χρόνια μετά τη μεταφορά τους στη Σόφια, αποκτά έτσι και μια ισχυρή συμβολική διάσταση ιστορικής αποκατάστασης.

Την ίδια στιγμή, η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ στη Βουλγαρία δείχνει ότι η συμφωνία βασίζεται σε μια λογική αμοιβαιότητας και κοινής διαχείρισης ιστορικών εκκρεμοτήτων.

Το επόμενο βήμα

Η υπόθεση δεν κλείνει εδώ.

Οι δύο χώρες έχουν ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας επόμενης συμφωνίας, εφόσον ολοκληρωθεί η ταυτοποίηση και άλλων αντικειμένων που παρουσιάζουν ιστορικό ενδιαφέρον και για τις δύο πλευρές.

Για την ώρα, πάντως, τα 48 κειμήλια επιστρέφουν εκεί από όπου ξεκίνησαν περισσότερο από έναν αιώνα πριν, ενώ τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ περνούν πλέον στη βουλγαρική πλευρά.

Μια συμφωνία που δεν αφορά μόνο αντικείμενα και λείψανα, αλλά ιστορική μνήμη, πολιτιστική κληρονομιά και μια εκκρεμότητα εκατό και πλέον ετών.

• βουλγαρία
• Ελλάδα
• κειμήλια
• Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού