F-35: 18 μέλη του Κογκρέσου ζητούν να μπλοκαριστεί η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα

Η προοπτική επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 συναντά νέες αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο, καθώς 18 Δημοκρατικοί βουλευτές ζητούν από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να μπλοκάρει οποιαδήποτε σχετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Οι νομοθέτες υποστηρίζουν ότι οι αμερικανικοί νόμοι εξακολουθούν να απαγορεύουν τη μεταβίβαση των μαχητικών στην Άγκυρα, όσο η Τουρκία διατηρεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.

Γιατί αντιδρούν οι βουλευτές για τα F-35;

Με επιστολή προς τον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Βουλή των Αντιπροσώπων, Στιβ Σκαλίζ, και τον επικεφαλής της δημοκρατικής μειοψηφίας, Χακίμ Τζέφρις, οι 18 βουλευτές ζητούν να αξιοποιηθούν όλες οι νομοθετικές αρμοδιότητες του Κογκρέσου, εφόσον η κυβέρνηση επιχειρήσει να εγκρίνει πώληση ή μεταβίβαση των μαχητικών πέμπτης γενιάς στην Τουρκία.

Η πρωτοβουλία ανήκει στη Δημοκρατική βουλευτή Ντίνα Τάιτους και έρχεται λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, στις 7 και 8 Ιουλίου, αλλά και μετά τις πληροφορίες ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει τρόπους για την επαναφορά της Άγκυρας στο πρόγραμμα.

Σύνοδος ΝΑΤΟ: Το θερμό τετ α τετ και οι υποσχέσεις του Τραμπ στον Ερντογάν για τις κυρώσεις – «H Γροιλανδία θα έπρεπε να μας ανήκει» – Το «βέτο» της Αθήνας για τα F-35

Τι προβλέπει το ισχύον νομικό πλαίσιο;

Στην επιστολή υπενθυμίζεται ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος S-400, εκτιμώντας ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των δύο συστημάτων θα μπορούσε να εκθέσει κρίσιμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του αμερικανικού μαχητικού.

Οι βουλευτές επισημαίνουν επίσης ότι τον Δεκέμβριο του 2020 επιβλήθηκαν κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών βάσει του νόμου CAATSA, οι οποίες παραμένουν σε πλήρη ισχύ.

Παράλληλα, επικαλούνται τον νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020, ο οποίος απαγορεύει ρητά τη μεταβίβαση F-35 στην Τουρκία όσο εξακολουθεί να κατέχει το σύστημα S-400 και δεν έχει παράσχει τις προβλεπόμενες διαβεβαιώσεις.

Τι αναφέρουν για τη στάση της Τουρκίας;

Σύμφωνα με την επιστολή, δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει ή αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση το ρωσικό σύστημα, ούτε ότι έχει αντιμετωπίσει τις αιτίες που οδήγησαν στις αμερικανικές κυρώσεις.

Οι νομοθέτες υποστηρίζουν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, οποιαδήποτε απόφαση επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα θα ερχόταν σε αντίθεση με τις υφιστάμενες νομικές υποχρεώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.

Τι είπε ο Μάρκο Ρούμπιο;

Οι υπογράφοντες επικαλούνται και την κατάθεση του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής στις 3 Ιουνίου 2026.

Όπως αναφέρουν, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας αναγνώρισε ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται από την ισχύουσα νομοθεσία να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί, υπό τις σημερινές συνθήκες, να προχωρήσει στην επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35.

Ποιες είναι οι γεωπολιτικές επιπτώσεις σύμφωνα με το Κογκρέσο;

Πέρα από το νομικό σκέλος, οι βουλευτές εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έστελνε λανθασμένο μήνυμα στους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στην επιστολή γίνεται ειδική αναφορά στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, στη στήριξη που παρείχε στο Αζερμπαϊτζάν κατά των επιχειρήσεων εναντίον της Αρμενίας, καθώς και στη στάση της απέναντι στο Ισραήλ.

Κατά την άποψή τους, η παράδοση ενός από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα στην Άγκυρα, χωρίς να έχουν αρθεί οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της, θα μπορούσε να ενισχύσει αποσταθεροποιητικές συμπεριφορές και να υπονομεύσει την αξιοπιστία της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στους συμμάχους που τηρούν τις δεσμεύσεις τους.

Οι 18 βουλευτές καταλήγουν ότι η αξιοπιστία του νόμου CAATSA και η αποτρεπτική του ισχύς εξαρτώνται από τη συνεπή εφαρμογή του, υπογραμμίζοντας πως το Κογκρέσο οφείλει να διασφαλίσει ότι οι περιορισμοί δεν θα παρακαμφθούν.

• Κογκρέσο