Guardian για εισβολή μεταναστών στη Θέουτα: «To Μαρόκο έχει αποθρασυνθεί με τη στήριξη του Τραμπ»

Η θερμή σχέση μεταξύ Ουάσινγκτον και Ραμπάτ επιδεικνύεται εδώ και καιρό και από τις δύο πλευρές, από την ανακοίνωση του Μαρόκου φέτος ότι θα είναι το πρώτο αφρικανικό κράτος που θα ενταχθεί στο Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ μέχρι το συγχαρητήριο μήνυμα που έστειλε πρόσφατα ο Τραμπ για να σηματοδοτήσει τα 27 χρόνια του βασιλιά Μωάμεθ ΣΤ΄ στην εξουσία.

Όπως σχολιάζει ο Guardian, το τελευταίο παράδειγμα συνέβη αυτήν την εβδομάδα. Καθώς η Ισπανία αντιμετώπιζε τις συνέπειες της ξαφνικής εισροής -και της ταχείας επιστροφής- περισσότερων από 70.000 ανθρώπων στη Θέουτα, ο μονάρχης του Μαρόκου επιβεβαίωσε ότι είχε δώσει το όνομα του στον Τραμπ σε έναν αυτοκινητόδρομο αξίας 1 δισ. δολαρίων που περιβάλλει την αμφισβητούμενη περιοχή της Δυτικής Σαχάρας.

Οι βαθύτεροι δεσμοί έχουν τεθεί υπό ανανεωμένο έλεγχο, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς οδήγησε στη θανατηφόρα μαζική διέλευση των συνόρων προς το μικροσκοπικό ισπανικό έδαφος στη βόρεια Αφρική.

«Νομίζω ότι υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να υποθέσουμε ή να ισχυριστούμε ότι το Μαρόκο βρίσκεται πίσω από αυτό  δήλωσε ο Ρικάρντο Φαμπιάνι, διευθυντής του έργου για τη Βόρεια Αφρική της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων. «Αλλά δεν υπήρχε σαφής αφορμή για αυτό, και αυτό είναι που προκαλεί έκπληξη σε όλους».

Σχόλια και υπονοούμενα

Παρατηρητές έχουν υπονοήσει ότι η πρόσφατη προσέγγιση της Ισπανίας με τον αντίπαλο του Ραμπάτ, την Αλγερία, θα μπορούσε να έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Μαρόκο. Ωστόσο, μια άλλη, ίσως πιο εύλογη εξήγηση, έδειχνε προς τις ΗΠΑ, δήλωσε ο Φαμπιάνι.

«Είναι προφανώς αδύνατο να αποδειχθεί», είπε. «Αλλά από άποψη αληθοφάνειας, δεν νομίζω ότι είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς ότι το Μαρόκο θα μπορούσε να έχει κάνει κάτι για να κερδίσει πόντους με τους συμμάχους του, δεδομένου ότι το Μαρόκο και η συγκεκριμένη κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον έχουν μια πολύ στενή, εξαιρετική σχέση».

Ενώ το Μαρόκο πιθανότατα δεν είχε «οργανώσει» την εισβολή στη Θέουτα, είπε, η σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ -μαζί με την επιθυμία του Μαροκινού βασιλιά να διατηρήσει την αξίωσή του στη Θέουτα στο προσκήνιο- μπορεί να επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο αντέδρασε στις ταχέως διαδεδομένες φήμες στο διαδίκτυο σχετικά με το άνοιγμα των ισπανικών συνόρων.

«Σίγουρα οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας παρακολουθούσαν αυτές τις συνομιλίες», είπε ο Φαμπιάνι. «Το είδαν αυτό και πιθανότατα υπήρξε κάποια συζήτηση όπου αποφάσισαν να μην κάνουν τίποτα και να δουν πού θα καταλήξει αυτό».

Αυτό που ακολούθησε έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο, καθώς δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κολύμπησαν ή διέσχισαν με τα πόδια ένα από τα δύο χερσαία σύνορα της ΕΕ με την Αφρική. Καθώς η Ισπανία προσπαθούσε να ανταπεξέλθει, ακροδεξιές φωνές άρπαξαν τις εικόνες.

Δηλώσεις από ΗΠΑ

Στις ΗΠΑ, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς και το υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησαν για την εισροή την κυβέρνηση της Ισπανίας υπό την ηγεσία των Σοσιαλιστών, ενώ ο Τραμπ προειδοποίησε ότι η εκλογή Δημοκρατικών θα έκανε αυτό που συνέβη στην Ισπανία «να φαίνεται ασήμαντο». Σε κανένα σημείο δεν αναφέρθηκε κανείς τους στο Μαρόκο ή στον πιθανό ρόλο που θα μπορούσε να έχει διαδραματίσει.

Ο Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν από καιρό εκφράσει ανοιχτά τη βαθιά αντιπάθεια που νιώθουν για τον Πέδρο Σάντσεθ, τον Ισπανό πρωθυπουργό, του οποίου η άρνηση να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις αεροπορικές τους βάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, η απόρριψη του στόχου του 5% για τις αμυντικές δαπάνες και η έντονη κριτική για τις ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα έχουν αναμφισβήτητα καταστήσει την Ισπανία την λιγότερο αγαπημένη χώρα της ΕΕ της κυβέρνησης.

Η αμερικανική απάντηση φάνηκε να είναι θρίαμβος για το Ραμπάτ, η σχέση του οποίου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ ανάγεται στην πρώτη του θητεία, όταν το Μαρόκο συμφώνησε να ομαλοποιήσει τις σχέσεις του με το Ισραήλ με αντάλλαγμα την αναγνώριση από τον Τραμπ της κυριαρχίας του επί της αμφισβητούμενης περιοχής της Δυτικής Σαχάρας .

Πανηγύρια στο Μαρόκο

Έκτοτε, ο παντοδύναμος μονάρχης του Μαρόκου έχει διπλασιάσει τις προσπάθειες προσέγγισης, δήλωσε ο Φαμπιάνι. «Οι Μαροκινοί έχουν πραγματικά καταβάλει επιπλέον προσπάθειες για να καλλιεργήσουν την επικοινωνία με κάθε σημαντικό υπεύθυνο λήψης αποφάσεων εντός της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του προέδρου, ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτή η κυβέρνηση θα υποστηρίξει, μέχρι το τέλος, το μαροκινό σχέδιο αυτονομίας για τη Δυτική Σαχάρα».

Μια υπόδειξη ότι η σχέση θα μπορούσε να βοηθήσει το Μαρόκο να διεκδικήσει περισσότερα από τη Δυτική Σαχάρα ήρθε σε πρόσφατη έκθεση του αμερικανικού Κογκρέσου, η οποία φάνηκε να συμμερίζεται την άρνηση του Μαρόκου να αναγνωρίσει τη Θέουτα ως ισπανικό έδαφος, περιγράφοντάς την ως «ισπανικά διοικούμενη» και όχι ως μέρος της Ισπανίας, όπως ήταν από το 1580.

Μέρες μετά την εισροή, το ενδιαφέρον για τη Θέουτα παρέμεινε αυξημένο μεταξύ εκείνων που πρόσκεινται τόσο στον Τραμπ όσο και στην ισραηλινή κυβέρνηση, δήλωσε ο Χαϊζάμ Αμιρά-Φερνάντεζ, διευθυντής του Κέντρου Σύγχρονων Αραβικών Σπουδών με έδρα τη Μαδρίτη. «Δεν έχουν σταματήσει να μιλάνε για τη Θέουτα για αρκετές συνεχόμενες ημέρες, κάτι που είναι αρκετά εντυπωσιακό».

Αυτό που είχε αποκαλυφθεί ήταν η προθυμία του Ραμπάτ να χρησιμοποιήσει «υβριδικές τακτικές για την επίτευξη πολιτικών στόχων», δήλωσε η Amirah-Fernández, κάνοντας μια παραλληλία με τον Μάιο του 2021, όταν το Ραμπάτ χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους για να επιτρέψει σε περισσότερους από 8.000 ανθρώπους να περάσουν στη Θέουτα, σε μια επίδειξη οργής για την απόφαση της Μαδρίτης να επιτρέψει σε έναν ηγέτη της Δυτικής Σαχάρας που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας να ταξιδέψει στην Ισπανία για να λάβει θεραπεία για την Covid-19.

Στην ΕΕ

Αυτήν τη φορά, καθώς σχεδόν 10 φορές περισσότεροι άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα, πυροδότησε μια σειρά από κατηγορίες σε ολόκληρη την ΕΕ αντί για οποιαδήποτε συντονισμένη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η κατάσταση του μπλοκ ως ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Μαρόκου και ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής. «Η αντίδραση αρκετών κυβερνήσεων στην ΕΕ ήταν, τελικά, αυτό που αναζητούσε ο Λευκός Οίκος – τη διάβρωση της αλληλεγγύης μεταξύ των Ευρωπαίων εταίρων» δήλωσε η Amirah-Fernández.

Ανώτεροι αξιωματούχοι στο Μαρόκο έχουν αντικρούσει τις κατηγορίες ότι ήταν με οποιονδήποτε τρόπο συνένοχοι.

«Οι Μαροκινοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής γνωρίζουν πολύ καλά το συναλλακτικό στυλ του Προέδρου Τραμπ και έχουν επιδιώξει να διατηρήσουν τη στρατηγική αυτονομία του Μαρόκου», δήλωσε ο Σαδίκι σε email, αναφέροντας τις προσπάθειες διατήρησης συνεργασιών με την ΕΕ, την Κίνα και τα κράτη του Κόλπου, μεταξύ άλλων.

«Η σχέση με την κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει τη διεθνή θέση του Μαρόκου, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει εις βάρος των σχέσεών του με την Ισπανία ή την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Για τον Φαμπιανί, τα γεγονότα στη Θέουτα υπογράμμισαν τους κινδύνους της εξάρτησης της Ευρώπης από τα κράτη της Βόρειας Αφρικής για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών. «Αυτό έχει καταστήσει την Ευρώπη εντελώς ευάλωτη και εξαρτημένη από την καλή θέληση μιας χώρας όπως το Μαρόκο», είπε. «Το Μαρόκο είναι εταίρος, αλλά ταυτόχρονα έχει τα δικά του συμφέροντα. Αυτή η ευπάθεια ήταν εμφανής».

Αυτή η αδυναμία θα μπορούσε να γίνει μεγαλύτερο πρόβλημα με την πάροδο του χρόνου, δεδομένης της αντίληψης του Μαρόκου ότι το ζήτημα της Θέουτα παρέμεινε άλυτο, προειδοποίησε ο Φαμπιανί. «Και το Μαρόκο αισθάνεται ενθαρρυμένο, και υπάρχει μια κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον που είναι πρόθυμη να το υποστηρίξει», είπε. «Δεν νομίζω ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη για αυτό που θα ακολουθήσει, επειδή θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο περίπλοκο».

• Guardian
• The Guardian
• Θέουτα
• Ισπανία
• Μαρόκο
• μετανάστες
• Ντόναλντ Τραμπ