Η Καρυστιανού χάνει την… ελπίδα της: Οι αποχωρήσεις πέφτουν βροχή – Ζαχαριάδης: Ψήφισε… Τσίπρα πριν στηθούν οι κάλπες – Στο Μαξίμου φυσούν… δημοσκοπικοί άνεμοι – 3η του Σεπτέμβρη με άρωμα Κρήτης;

Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» μοιάζει να ζει αυτό που συνήθως συμβαίνει μετά από μια εκλογική συντριβή. Μόνο που εδώ οι απώλειες καταγράφονται πριν οι πολίτες προλάβουν να ανοίξουν την κάλπη. Μετά την ηχηρή αποχώρηση και διαγραφή του Θανάση Αυγερινού, ακολούθησαν η Κατερίνα Μουτσάτσου, η Μαρία Ιωαννίδου και ο γνωστός συνδικαλιστής Τάκης Κοτσόργιος, ο οποίος δεν έφυγε αθόρυβα αλλά άφησε πίσω του ένα πολιτικό κατηγορητήριο.

Η πιο βαριά αιχμή της επιστολής του δεν αφορά ιδεολογικές διαφωνίες ούτε προσωπικές πικρίες. Αφορά το ίδιο το αφήγημα πάνω στο οποίο χτίστηκε το κόμμα. Ο Κοτσόργιος καταγγέλλει έλλειμμα δημοκρατίας, απουσία εσωκομματικών διαδικασιών, διορισμένες δομές, αποκλεισμό του διαλόγου και ένα προσωποπαγές μοντέλο λειτουργίας που, όπως υποστηρίζει, δεν έχει καμία σχέση με τις αρχές που διακηρύχθηκαν δημόσια.

Η ειρωνεία είναι προφανής. Ένα κόμμα που γεννήθηκε με σημαία τη δημοκρατία βρίσκεται πλέον να δέχεται την πιο σκληρή κριτική ακριβώς για τη δημοκρατία στο εσωτερικό του. Και όταν η κατηγορία προέρχεται από ανθρώπους που μέχρι χθες συμμετείχαν στις δομές του, αποκτά διαφορετικό πολιτικό βάρος από μια επίθεση αντιπάλων.

Οι αποχωρήσεις της Κατερίνας Μουτσάτσου και της Μαρίας Ιωαννίδου έγιναν σε σαφώς πιο ήπιους τόνους, χωρίς δημόσια καταγγελία. Ωστόσο, στην πολιτική μετράει και ο συμβολισμός. Όταν πρόσωπα αποχωρούν διαδοχικά μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι το εγχείρημα αντιμετωπίζει σοβαρή εσωτερική αναταραχή.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, δεν είναι ο αριθμός των αποχωρήσεων. Είναι ότι το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού κινδυνεύει να χάσει το μοναδικό συγκριτικό του πλεονέκτημα: την ηθική υπεροχή που επικαλούνταν απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Γιατί όταν η υπόσχεση ήταν «θα κάνουμε αλλιώς την πολιτική», κάθε καταγγελία περί προσωποπαγούς λειτουργίας και έλλειψης εσωτερικής δημοκρατίας προκαλεί πολύ μεγαλύτερη ζημιά από όση θα προκαλούσε σε ένα παραδοσιακό κόμμα.

Τελικά, το πρώτο πραγματικό crash test της «Ελπίδας» δεν έγινε στις κάλπες. Έγινε μέσα στα ίδια της τα γραφεία. Και μέχρι στιγμής, το αποτέλεσμα μόνο ελπιδοφόρο δεν δείχνει.

Ξέχασε τον ΣΥΡΙΖΑ, θυμήθηκε την… κάλπη του Τσίπρα

Ο Κώστας Ζαχαριάδης τουλάχιστον δεν ταλαιπωρείται από διλήμματα. Πριν ακόμη στηθεί η κάλπη, πριν παρουσιαστεί ολοκληρωμένα το πρόγραμμα και πριν καν προκηρυχθούν εκλογές, έχει ήδη αποφασίσει τι θα ψηφίσει. Όχι απλώς ένα κόμμα, αλλά τον… αρχηγό.

Η δήλωσή του ότι «αν γίνονταν εκλογές την ερχόμενη Κυριακή θα ψήφιζα το κόμμα που ηγείται ο Αλέξης Τσίπρας» δείχνει πως κάποιοι δεν περιμένουν να πειστούν από προτάσεις ή πολιτικές. Τους αρκεί το όνομα στην ταμπέλα.

Και για να μη μείνει καμία αμφιβολία, έσπευσε να υπερασπιστεί και τις αμφιλεγόμενες θέσεις της ΕΛΑΣ για την Παιδεία, αποδίδοντας την κριτική σε… παρεξήγηση. Τελικά, όταν έχεις ήδη διαλέξει στρατόπεδο, κάθε δύσκολη ερώτηση βαφτίζεται «παρερμηνεία» και κάθε γκρίζα ζώνη παρουσιάζεται ως επικοινωνιακό πρόβλημα.

Η Κουμουνδούρου μπορεί να έκλεισε πίσω του. Η πόρτα της επιστροφής στον Τσίπρα, όμως, φαίνεται πως ήταν πάντα ξεκλείδωτη.

Η καρέκλα αλλάζει διεύθυνση, όχι συνήθειες

Η πολιτική έχει ένα περίεργο χαρακτηριστικό. Κάποιοι αλλάζουν κόμμα πιο εύκολα απ’ ό,τι αλλάζουν άποψη. Ο Κώστας Ζαχαριάδης δεν περίμενε καν να προκηρυχθούν εκλογές. Έσπευσε να δηλώσει ότι θα ψηφίσει το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, λες και το ψηφοδέλτιο έχει ήδη τυπωθεί.

Τελικά, η καρέκλα κάνει θαύματα. Χθες κορυφαίο στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ, σήμερα υποψήφιος με τον Τσίπρα, αύριο υπερασπιστής κάθε «γκρίζας ζώνης» του νέου κόμματος. Οι ιδέες αλλάζουν ονόματα, αλλά η ανάγκη να μη χαθεί η θέση μένει σταθερή.

Φαίνεται πως για ορισμένους η πολιτική δεν είναι θέμα αρχών. Είναι θέμα… έγκαιρης κράτησης θέσης στο επόμενο ψηφοδέλτιο. Εκεί όπου η κάλπη αργεί, αλλά η καρέκλα ποτέ.

Δεν φοβούνται μόνο τις φλόγες, αλλά έναν Αύγουστο που μπορεί να κάψει το αφήγημα της ΔΕΘ

Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν καλά ότι οι πυρκαγιές δεν αφήνουν μόνο καμένα στρέμματα. Αφήνουν και πολιτικό αποτύπωμα. Και όσο οι φλόγες δοκιμάζουν τις αντοχές του κρατικού μηχανισμού, στο κυβερνητικό επιτελείο η μεγαλύτερη αγωνία είναι μήπως ο φετινός Αύγουστος εξελιχθεί σε έναν νέο… Αύγουστο του 2021.

Η κυβέρνηση επενδύει στην επικοινωνία της «επόμενης ημέρας», στις γρήγορες αποζημιώσεις και στο επιχείρημα ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα ξεπερνούν κάθε σχεδιασμό. Όμως, στην πολιτική οι πολίτες συνήθως δεν ψηφίζουν τις δικαιολογίες· ψηφίζουν το αποτέλεσμα. Και όταν η εικόνα γεμίζει στάχτη, οι δημοσκοπήσεις έχουν την κακή συνήθεια να… μαυρίζουν.

Η φετινή ΔΕΘ είχε σχεδιαστεί ως η μεγάλη πολιτική επανεκκίνηση της κυβέρνησης και το πρώτο σοβαρό βήμα για την επιστροφή των ψηφοφόρων που απομακρύνθηκαν μετά το 2023. Τώρα, όμως, στο Μαξίμου ξέρουν ότι καμία εξαγγελία δεν ακούγεται το ίδιο όταν προηγείται μια εθνική τραγωδία.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι συνεργάτες του πρωθυπουργού ξορκίζουν συνεχώς το 2021. Τότε οι μεγάλες φωτιές τραυμάτισαν για πρώτη φορά σοβαρά την πολιτική εικόνα του Κυριάκου Μητσοτάκη. Σήμερα, με την κυβέρνηση να βρίσκεται ήδη στον τελευταίο χρόνο της δεύτερης θητείας της και τη φθορά να θεωρείται δεδομένη, ένα νέο κύμα κρίσης θα ήταν πολύ δυσκολότερο να απορροφηθεί.

Στην πολιτική, άλλωστε, οι φωτιές δεν σβήνουν πάντα με νερό. Κάποιες συνεχίζουν να καίνε μέχρι να ανοίξουν οι κάλπες.

Από το Ζάππειο… στην Κρήτη; 

Στη Χαριλάου Τρικούπη φαίνεται πως κατέληξαν στο γνωστό πολιτικό δόγμα: όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, επιστρέφεις στη βάση σου. Έτσι, αντί για το καθιερωμένο Ζάππειο, η επέτειος της 3ης Σεπτέμβρη μεταφέρεται –εκτός απροόπτου– στο Ηράκλειο, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να επιλέγει να δώσει το πρώτο προεκλογικό σύνθημα από την εκλογική του «έδρα».

Η επιλογή μόνο τυχαία δεν είναι. Στο ΠΑΣΟΚ γνωρίζουν ότι η Αττική εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγάλο τους πονοκέφαλο και ότι εκεί κρίνονται οι εκλογές, όχι στην Κρήτη όπου το κόμμα διατηρεί ισχυρά ερείσματα. Γι’ αυτό και αρκετά στελέχη προειδοποίησαν πως η εικόνα ενός κόμματος που ξεκινά την προεκλογική του εκστρατεία μακριά από την πρωτεύουσα μπορεί να εκπέμψει λάθος μήνυμα.

Για να ισορροπήσουν την εικόνα, ετοιμάζουν αμέσως μετά… πολιτικά street parties, συζητήσεις με νέα πρόσωπα, συναυλίες και εκδηλώσεις στις λαϊκές συνοικίες της Αττικής. Με άλλα λόγια, η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να παντρέψει τον Ανδρέα με το Instagram και το σύνθημα με το DJ set.

Το ερώτημα, βέβαια, παραμένει αν η πολιτική ανανέωση κερδίζεται με σκηνές και συναυλίες ή με καθαρό πολιτικό αφήγημα. Γιατί οι ψηφοφόροι μπορεί να πάνε σε ένα street party για τη μουσική, αλλά στην κάλπη δεν ψηφίζουν τον… διοργανωτή της εκδήλωσης.

• Αλέξης Τσίπρας
• Κώστας Ζαχαριάδης
• Μαρία Καρυστιανού