Καπνός από πυρκαγιές και καρκίνος: Η ανησυχητική σύνδεση που αποκαλύπτει νέα έρευνα του 2026

Για δεκαετίες, ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές αντιμετωπιζόταν κυρίως ως μια άμεση απειλή για το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η εικόνα ήταν γνώριμη: δυσκολία στην αναπνοή, ερεθισμός στα μάτια και επιδείνωση του άσθματος. Ωστόσο, νέα ερευνητικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο Ετήσιο Συνέδριο του American Association for Cancer Research (AACR) 2026 φωτίζουν μια πολύ πιο σκοτεινή πλευρά του προβλήματος.

Η μακροχρόνια έκθεση στον καπνό φαίνεται να αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ορισμένων μορφών καρκίνου, ανατρέποντας όσα γνωρίζαμε για τις συνέπειες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Τα ευρήματα των επιστημόνων του ΕΚΠΑ

Η καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ ανέλυσαν τα στοιχεία της μελέτης, η οποία βασίστηκε στη μεγάλη αμερικανική έρευνα PLCO Cancer Screening Trial. Οι επιστήμονες εξέτασαν περισσότερους από 91.000 συμμετέχοντες, συνδέοντας τις περιοχές κατοικίας τους με δορυφορικά δεδομένα που κατέγραφαν την παρουσία καπνού από το 2006 και μετά. Οι ερευνητές εστίασαν σε τρεις βασικούς δείκτες: τα μικροσωματίδια PM2.5, τον μαύρο άνθρακα και τον αριθμό των ημερών που μια περιοχή καλυπτόταν από νέφη καπνού.

Οι σοκαριστικοί αριθμοί της έρευνας

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ακόμη και χαμηλά επίπεδα έκθεσης μπορούν να αποβούν μοιραία. Σύμφωνα με τα στοιχεία, κάθε επιπλέον αύξηση κατά μόλις 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο στο μέσο επίπεδο PM2.5 σε διάστημα τριών ετών συνδέθηκε με τρομακτικές αυξήσεις στον κίνδυνο διάγνωσης. Συγκεκριμένα, ο κίνδυνος για καρκίνο της ουροδόχου κύστης αυξήθηκε κατά 249%, για το παχύ έντερο κατά 131%, ενώ για τον μαστό και τον πνεύμονα τα ποσοστά έφτασαν το 109% και 92% αντίστοιχα. Σημαντική αύξηση κατά 63% καταγράφηκε και στους καρκίνους του αίματος, ενώ αντίθετα δεν προέκυψε στατιστικά σημαντική συσχέτιση για το μελάνωμα και τον καρκίνο των ωοθηκών.

Βιολογικός μηχανισμός και παγκόσμια ανησυχία

Ο καπνός των πυρκαγιών περιέχει ένα κοκτέιλ τοξικών ουσιών, όπως οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, οι οποίοι είναι γνωστοί καρκινογόνοι παράγοντες. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι αυτές οι ενώσεις εισέρχονται στον οργανισμό μέσω των πνευμόνων, περνούν στην κυκλοφορία του αίματος και διασπείρονται σε ολόκληρο το σώμα, προκαλώντας παράλληλα συστηματική φλεγμονή.

Η έρευνα αυτή αποκτά τεράστια σημασία, καθώς οι δασικές πυρκαγιές γίνονται όλο και συχνότερες λόγω της κλιματικής κρίσης. Ο καπνός εξελίσσεται πλέον σε μια αναδυόμενη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, απειλώντας να ακυρώσει την πρόοδο δεκαετιών στον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Παρά τους περιορισμούς της μελέτης, τα νέα δεδομένα ενισχύουν την ανάγκη για άμεση εγρήγορση και λήψη μέτρων προστασίας του πληθυσμού.

• καπνός
• καρκίνος
• φωτιά