Κοντά σε συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ: Το προσχέδιο εννέα σημείων κατάπαυσης του πυρός – Το Ορμούζ το μεγάλο αγκάθι των διαπραγματεύσεων

Σε κρίσιμη καμπή φαίνεται πως βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς, σύμφωνα με αραβικές πηγές με γνώση των συνομιλιών που επικαλείται το Al Arabiya, έχει διαμορφωθεί προσχέδιο συμφωνίας το οποίο θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ εφόσον εγκριθεί επισήμως και από τις δύο πλευρές.

Το σχέδιο έρχεται την ώρα που το Πακιστάν εντείνει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης, επιχειρώντας να διαμορφώσει ένα πλαίσιο τερματισμού του πολέμου και σταθεροποίησης της κατάστασης στον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με το Reuters, ο Πακιστανός υπουργός Εσωτερικών Μοχσίν Νακβί συναντήθηκε στην Τεχεράνη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, στο πλαίσιο των προσπαθειών για ειρηνευτική φόρμουλα ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Τα βασικά σημεία του σχεδίου

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Al Arabiya, το προσχέδιο προβλέπει άμεση, πλήρη και άνευ όρων κατάπαυση πυρός σε όλα τα μέτωπα, χερσαία, θαλάσσια και αεροπορικά. Παράλληλα, οι δύο πλευρές δεσμεύονται να απέχουν από τη στοχοθέτηση στρατιωτικών, πολιτικών ή οικονομικών υποδομών.

Στο κείμενο περιλαμβάνεται επίσης ο τερματισμός όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά και η παύση του λεγόμενου «πολέμου των μέσων ενημέρωσης», στοιχείο που δείχνει ότι οι διαπραγματευτές επιχειρούν να περιορίσουν όχι μόνο την ένοπλη αντιπαράθεση, αλλά και την επικοινωνιακή κλιμάκωση που τη συνοδεύει.

Το σχέδιο επιβεβαιώνει ακόμη τη δέσμευση των δύο πλευρών στον σεβασμό της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της αρχής της μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών.

Ορμούζ: Το μεγάλο αγκάθι των διαπραγματεύσεων

Κομβικό σημείο του προσχεδίου αποτελεί η ελευθερία ναυσιπλοΐας στον Αραβικό ή Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στη Θάλασσα του Ομάν. Το σχέδιο προβλέπει εγγυήσεις για την απρόσκοπτη διέλευση πλοίων, καθώς και τη δημιουργία κοινού μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής της συμφωνίας και επίλυσης διαφορών.

Το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ παραμένει από τα πλέον ευαίσθητα, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διέρχεται υπό φυσιολογικές συνθήκες σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Reuters, η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά περιορίσει τις περισσότερες διελεύσεις μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, γεγονός που έχει εντείνει τις διεθνείς ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι υπάρχουν «κάποια καλά σημάδια» στις συνομιλίες, ωστόσο προειδοποίησε πως δεν μπορεί να υπάρξει λύση εάν το Ιράν επιμείνει σε ένα σύστημα χρεώσεων ή διοδίων στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με το Reuters, ο Ρούμπιο χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο ουσιαστικό εμπόδιο για οποιαδήποτε διπλωματική συμφωνία.

Συγκρατημένη αισιοδοξία ΗΠΑ για την επίτευξη προόδου στις διπλωματικές διεργασίες με το Ιράν

Κυρώσεις, διεθνές δίκαιο και επόμενα βήματα

Το προσχέδιο περιλαμβάνει και πρόβλεψη για σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα συμμορφωθεί με τους όρους της συμφωνίας. Παράλληλα, επιβεβαιώνεται η δέσμευση των δύο πλευρών στο Διεθνές Δίκαιο και στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Εφόσον υπάρξει επίσημη έγκριση από την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, η προκαταρκτική συμφωνία αναμένεται να τεθεί άμεσα σε ισχύ μετά την ανακοίνωσή της. Το κείμενο προβλέπει επίσης ότι οι διαπραγματεύσεις για τα εκκρεμή ζητήματα θα ξεκινήσουν μέσα σε επτά ημέρες.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία, στο προσχέδιο δεν υπάρχει σαφής αναφορά στο πιο ακανθώδες ζήτημα: το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν. Το Reuters μετέδωσε ότι, παρά τη μείωση των διαφορών ανάμεσα στις δύο πλευρές, το πυρηνικό πρόγραμμα και ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ παραμένουν βασικά σημεία τριβής.

CNN: Η λάθος εκτίμηση των ΗΠΑ – Το Ιράν ανασυγκροτεί ταχύτερα το οπλοστάσιο του – Παραγωγή drones, στήριξη από Ρωσία και Κίνα

Η διαμεσολάβηση του Πακιστάν

Η κινητικότητα του Πακιστάν θεωρείται καθοριστική. Δύο ημέρες μετά την παράδοση της τελευταίας αμερικανικής πρότασης στην πακιστανική πλευρά, ο Μοχσίν Νακβί βρέθηκε εκ νέου στην Τεχεράνη, όπου συναντήθηκε με τον Αμπάς Αραγτσί. Τα ημιεπίσημα ιρανικά πρακτορεία Tasnim και ISNA μετέδωσαν ότι ο Πακιστανός υπουργός μεσολαβεί για τη διαμόρφωση πλαισίου τερματισμού του πολέμου και επίλυσης των διαφορών.

Η εμπλοκή του Πακιστάν δεν είναι νέα. Το Reuters είχε μεταδώσει τις προηγούμενες ημέρες ότι αναθεωρημένη ιρανική πρόταση είχε διαβιβαστεί στις ΗΠΑ μέσω πακιστανικών διαύλων, με στόχο να βρεθεί διέξοδος στο αδιέξοδο των συνομιλιών.

Προσεκτική αισιοδοξία, αλλά χωρίς τελική συμφωνία

Παρά τις διαρροές για προσχέδιο συμφωνίας και τα «καλά σημάδια» στα οποία αναφέρθηκε ο Μάρκο Ρούμπιο, η εικόνα παραμένει εύθραυστη. Η Ουάσινγκτον φέρεται να επιμένει ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χωρίς σαφείς εγγυήσεις για την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ζήτημα της κυριαρχίας και του πυρηνικού της προγράμματος ως κόκκινες γραμμές.

Το προσχέδιο, εφόσον επιβεβαιωθεί και εγκριθεί, θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα αποκλιμάκωσης. Μέχρι τότε, όμως, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε λεπτή ισορροπία, με τα Στενά του Ορμούζ, τις κυρώσεις και το εμπλουτισμένο ουράνιο να καθορίζουν την τύχη μιας πιθανής συμφωνίας.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• Μάρκο Ρούμπιο
• Ντόναλντ Τραμπ
• Πακιστάν
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή
• Πυρηνικό πρόγραμμα
• Στενά του Ορμούζ