Κοζάνη: Η αναβίωση της περδίκας – Το πασχαλινό έθιμο με τα κέρινα αυγά στο Βόιο

Η Αγνή Κανδύλη-Βατιάνη χρησιμοποιεί σταθερές και προσεκτικές κινήσεις για να ζωγραφίσει τα πασχαλινά αυγά. Η έμπειρη καλλιτέχνιδα από το Βόιο της Κοζάνης αποτυπώνει εντυπωσιακές λεπτομέρειες πάνω στο τσόφλι. Ωστόσο, η ίδια δεν χρησιμοποιεί τις συνηθισμένες βιομηχανικές μπογιές που κυκλοφορούν στο εμπόριο. Αντίθετα, η δημιουργός εφαρμόζει μια παλιά, παραδοσιακή τεχνική με αγνό μελισσοκέρι και ένα ειδικό εργαλείο. Αυτή η σπάνια τέχνη κέντρισε πρόσφατα το ενδιαφέρον πολλών γυναικών στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης.

Ειδικότερα, τα μέλη του τοπικού ΚΑΠΗ κάθισαν στα θρανία για να μάθουν τα μυστικά της διαδικασίας από πρώτο χέρι. Οι γυναίκες παρακολούθησαν το βιωματικό μάθημα με τεράστιο ενθουσιασμό και, στη συνέχεια, έβαψαν τα δικά τους αυγά. Επιπλέον, οι συμμετέχουσες δήλωσαν ικανοποιημένες, καθώς η διατήρηση της παράδοσης προσφέρει μοναδική χαρά στις γιορτές.

Η τέχνη του κοντυλιού και η διάσωση του εθίμου

Η συγκεκριμένη πασχαλινή τεχνική απαιτεί τεράστια υπομονή και μεγάλη εξοικείωση. Το λιωμένο κερί αποτελεί τον απόλυτο πρωταγωνιστή σε αυτή την πρωτότυπη δημιουργία. Η καλλιτέχνιδα εφαρμόζει το υλικό με ευλάβεια πάνω στο αυγό, πριν από την κανονική βαφή, για να δημιουργήσει τα περίτεχνα σχέδια. Επιπροσθέτως, η ίδια ασχολείται αδιάκοπα με αυτή την τέχνη, η οποία ονομάζεται «περδίκα», εδώ και τρεις ολόκληρες δεκαετίες.

Από τα επιδέξια χέρια της έχουν περάσει αμέτρητες χιλιάδες αυγά. Μάλιστα, η απαιτητική παραγωγή προϋποθέτει μεγάλο όγκο πρώτης ύλης, γι’ αυτό ένας εξειδικευμένος πτηνοτρόφος προμηθεύει αποκλειστικά τη δημιουργό. Η ζωγραφική με το κερί την κέρδισε ολοκληρωτικά. Συνεπώς, η δημιουργός παρακολούθησε ειδικά σεμινάρια για να τελειοποιήσει τις δεξιότητές της.

Τελικά, η προσωπική της προσήλωση έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα και το Υπουργείο Πολιτισμού τη βράβευσε επίσημα για τον αγώνα της να κρατήσει ζωντανό το έθιμο.

Η προέλευση των σχεδίων και τα χειροποίητα εργαλεία

Αυτό το ιδιαίτερο έθιμο ξεκίνησε πριν από πάρα πολλά χρόνια στα χωριά των Γρεβενών και της Κοζάνης. Οι ντόπιοι χρησιμοποιούσαν τα στολισμένα αυγά ως πολύτιμα δώρα για εκλεκτούς καλεσμένους ή για τις νύφες του χωριού. Εκείνα τα πρώτα χρόνια, τα σχέδια περιλάμβαναν στοιχεία της φύσης και καθημερινά γεωργικά εργαλεία. Στην πορεία του χρόνου, ωστόσο, το παραδοσιακό εργαλείο χάθηκε. Παλαιότερα, οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν τη σκληρή μύτη από το κορδόνι των παπουτσιών για να σχεδιάσουν.

Όταν τα κορδόνια έγιναν εξ ολοκλήρου πλαστικά, η τεχνική αντιμετώπισε ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο. Εντούτοις, η ακούραστη καλλιτέχνιδα βρήκε γρήγορα μια έξυπνη λύση με ένα μέταλλο που συγκρατεί ιδανικά την υψηλή θερμοκρασία. Σήμερα, η φαντασία της ξεπερνά κάθε όριο. Η ίδια δημιουργεί εντυπωσιακά γεωμετρικά σχήματα, ενώ έχει ζωγραφίσει ακόμα και ένα αυγό στρουθοκαμήλου, δουλεύοντας ασταμάτητα για τρεις ημέρες. Όσο για την ονομασία, η εξήγηση κρύβει μέσα της τεράστιο ρομαντισμό.

Οι κάτοικοι αποκαλούν το αυγό «περδίκα», επειδή ανταγωνίζεται σε ομορφιά τις περήφανες πέρδικες και τις εντυπωσιακές νύφες του τόπου τους.

• Αγνή Κανδύλη-Βατιάνη
• Θεσσαλονίκη
• Κοζάνη
• πάσχα