Μανώλης Γλέζος και Απόστολος Σάντας: Η νύχτα που κατέβηκε η ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη

Στις 30 Μαΐου 1941, μόλις έναν μήνα μετά την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα, δύο 19χρονοι φοιτητές, ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας, πραγματοποίησαν μία από τις πιο εμβληματικές πράξεις αντίστασης στην κατεχόμενη Ευρώπη. Με κίνδυνο της ζωής τους, ανέβηκαν στον ιερό βράχο της Ακρόπολη, κατέβασαν τη ναζιστική σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό και ύψωσαν την ελληνική σημαία, στέλνοντας μήνυμα ελευθερίας και αντίστασης σε ολόκληρο τον ελληνικό λαό.

Πώς οργανώθηκε η επιχείρηση στην Ακρόπολη;

Η Αθήνα βρισκόταν ήδη υπό τη βαριά σκιά της γερμανικής κατοχής. Η σβάστικα κυμάτιζε πάνω από την Ακρόπολη από τις 27 Απριλίου 1941, ημέρα κατά την οποία οι δυνάμεις της ναζιστικής Γερμανίας μπήκαν στην πρωτεύουσα.

Ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας, φοιτητές τότε, αποφάσισαν ότι το σύμβολο της ναζιστικής κατοχής δεν μπορούσε να παραμένει πάνω από το σημαντικότερο μνημείο της χώρας. Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, μελέτησαν προσεκτικά τον χώρο και επέλεξαν να κινηθούν νύχτα, εκμεταλλευόμενοι τη μειωμένη φρούρηση.

Οι δύο νεαροί ανέβηκαν από δύσβατο σημείο της βόρειας πλευράς της Ακρόπολης, αποφεύγοντας τις γερμανικές περιπόλους. Όταν έφτασαν στον ιστό, κατέβασαν τη γερμανική σημαία και πήραν μαζί τους κομμάτια της, πριν αποχωρήσουν χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.

Το επόμενο πρωί, η απουσία της ναζιστικής σημαίας προκάλεσε σοκ στις κατοχικές δυνάμεις και ενθουσιασμό στους Αθηναίους.

Γιατί η πράξη θεωρήθηκε ιστορική;

Η ενέργεια των δύο φοιτητών είχε τεράστια συμβολική σημασία. Σε μια περίοδο φόβου, πείνας και καταστολής, η πράξη τους έδειξε ότι η αντίσταση απέναντι στους κατακτητές ήταν δυνατή.

Η ναζιστική διοίκηση αντέδρασε με οργή. Οι γερμανικές Αρχές καταδίκασαν ερήμην τους δύο νεαρούς σε θάνατο, ενώ ενίσχυσαν τη φρούρηση της Ακρόπολης. Ωστόσο, το γεγονός είχε ήδη περάσει στη συλλογική μνήμη ως η πρώτη μεγάλη συμβολική πράξη αντίστασης στην κατεχόμενη Ελλάδα.

Η ιστορία του Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα έγινε γνωστή και εκτός συνόρων, με ξένα μέσα της εποχής να αναφέρονται στο θάρρος των δύο Ελλήνων φοιτητών.

Ποιοι ήταν ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας;

Ο Μανώλης Γλέζος γεννήθηκε το 1922 στη Νάξο και αργότερα εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της ελληνικής Αριστεράς και της Εθνικής Αντίστασης. Φυλακίστηκε και διώχθηκε επανειλημμένα για την πολιτική και αντιστασιακή του δράση, ενώ παρέμεινε ενεργός στην πολιτική ζωή για δεκαετίες.

Ο Απόστολος Σάντας γεννήθηκε το 1922 στην Πάτρα και συμμετείχε επίσης στην Αντίσταση κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μετά τον πόλεμο ακολούθησε πιο ήρεμη δημόσια πορεία, ωστόσο το όνομά του έμεινε για πάντα συνδεδεμένο με τη νύχτα της 30ής Μαΐου 1941.

Η πράξη των δύο 19χρονων δεν καταγράφηκε μόνο ως ιστορικό γεγονός, αλλά ως διαχρονικό σύμβολο αντίστασης, αξιοπρέπειας και εθνικής υπερηφάνειας.

Πώς τιμάται σήμερα η ιστορική πράξη;

Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται εκδηλώσεις μνήμης για την επέτειο της υποστολής της ναζιστικής σημαίας από την Ακρόπολη. Η ενέργεια του Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα διδάσκεται ως μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ελληνικής αντίστασης κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Παράλληλα, η εικόνα της Ακρόπολης χωρίς τη σβάστικα παραμένει ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της ελληνικής ιστορικής μνήμης, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και σε περιόδους απόλυτης καταπίεσης, η αντίσταση μπορεί να γεννηθεί από πράξεις ανθρώπων χωρίς εξουσία, αλλά με ισχυρή πίστη στην ελευθερία.

• Λάκης Σάντας
• Μανώλης Γλέζος