Μεταναστευτικές ροές προς την Ισπανία: Ποιος θα μπορούσε να ωφελείται από την πίεση στην Ευρώπη;

Οι μαζικές μεταναστευτικές ροές προς την Ισπανία και γενικότερα προς τα νότια σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν εδώ και χρόνια μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή πολιτική. Χιλιάδες άνθρωποι φτάνουν κάθε χρόνο στα Κανάρια Νησιά, στη Θέουτα και στη Μελίγια, δημιουργώντας μια διαρκή πίεση στις τοπικές κοινωνίες και στις κυβερνήσεις.

Οι βασικές αιτίες είναι γνωστές: πόλεμοι, φτώχεια, πολιτική αστάθεια και η δράση των κυκλωμάτων διακινητών. Ωστόσο, στη γεωπολιτική γεννάται συχνά ένα επιπλέον ερώτημα: θα μπορούσε μια τέτοια κρίση να εξυπηρετεί και τα συμφέροντα κρατών που επιδιώκουν να ασκήσουν πίεση στην Ισπανία ή ακόμη και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Το Μαρόκο και ο καθοριστικός του ρόλος

Αν εξετάσει κανείς τους γεωγραφικούς συσχετισμούς, το Μαρόκο είναι αναμφίβολα ο σημαντικότερος παράγοντας στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών προς την Ισπανία. Η θέση του το καθιστά βασική πύλη προς την Ευρώπη και η συνεργασία του με τη Μαδρίτη και τις Βρυξέλλες θεωρείται καθοριστική για τον έλεγχο των συνόρων.

Σε προηγούμενες περιόδους έντασης μεταξύ Μαρόκου και Ισπανίας, αρκετοί αναλυτές έχουν επισημάνει ότι το μεταναστευτικό μετατράπηκε σε εργαλείο διαπραγμάτευσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ραμπάτ δημιουργεί τις μεταναστευτικές ροές, αλλά ότι ο βαθμός συνεργασίας του μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα των συνοριακών ελέγχων. Για τον λόγο αυτό, σε κάθε γεωπολιτική ανάλυση το Μαρόκο βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων.

Μια διχασμένη Ευρώπη εξυπηρετεί άραγε τη Ρωσία;

Ένα δεύτερο υποθετικό ερώτημα αφορά τη Ρωσία. Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Μόσχα βρίσκεται σε διαρκή αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κάθε εσωτερική κρίση που δυσκολεύει τη λήψη κοινών αποφάσεων ή ενισχύει τον πολιτικό διχασμό θα μπορούσε θεωρητικά να θεωρηθεί ευνοϊκή για τα ρωσικά συμφέροντα.

Το μεταναστευτικό αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο διχαστικά ζητήματα στην ευρωπαϊκή πολιτική. Επηρεάζει εκλογικά αποτελέσματα, ενισχύει την αντιπαράθεση μεταξύ κυβερνήσεων και δημιουργεί έντονες κοινωνικές εντάσεις. Αυτό οδηγεί ορισμένους αναλυτές στο συμπέρασμα ότι μια Ευρώπη απορροφημένη από εσωτερικές κρίσεις διαθέτει λιγότερους πόρους και πολιτικό κεφάλαιο για να ασχοληθεί με άλλα διεθνή μέτωπα.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να συνδέουν τη Ρωσία με την οργάνωση ή την καθοδήγηση μεταναστευτικών ροών προς την Ισπανία μέσω του Μαρόκου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το αντίθετο επιχείρημα

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν επίσης σημαντικό γεωπολιτικό παράγοντα στην περιοχή της Μεσογείου. Θα μπορούσε, θεωρητικά, κάποιος να αναρωτηθεί αν μια Ευρώπη που βρίσκεται υπό πίεση θα ήταν περισσότερο εξαρτημένη από την αμερικανική ασφάλεια και το ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση συγκρούεται με μια βασική πραγματικότητα. Η Ουάσιγκτον έχει διαχρονικό συμφέρον να διαθέτει μια σταθερή Ευρωπαϊκή Ένωση, ικανή να λειτουργεί ως ισχυρός πολιτικός, οικονομικός και στρατιωτικός σύμμαχος. Μια ανεξέλεγκτη μεταναστευτική κρίση στην Ισπανία θα μπορούσε να προκαλέσει αποσταθεροποίηση σε μια χώρα-κλειδί της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ, γεγονός που δύσκολα θα εξυπηρετούσε τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα.

Το πραγματικό διακύβευμα

Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο ερώτημα να μην είναι ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε μεταναστευτική κρίση, αλλά γιατί η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε τόσο μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία τρίτων χωρών για την προστασία των εξωτερικών της συνόρων.

Η γεωπολιτική μάς διδάσκει ότι κάθε κρίση δημιουργεί ευκαιρίες για όσους επιδιώκουν να αυξήσουν την επιρροή τους. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί απόδειξη οργανωμένης παρέμβασης. Στην περίπτωση των μεταναστευτικών ροών προς την Ισπανία, το μόνο ασφαλές συμπέρασμα είναι ότι πρόκειται για ένα σύνθετο φαινόμενο, στο οποίο συνυπάρχουν ανθρωπιστικές, οικονομικές και γεωπολιτικές διαστάσεις. Η αναζήτηση κινήτρων είναι θεμιτή σε μια ανάλυση· η απόδοση ευθυνών χωρίς τεκμηρίωση, όμως, δεν είναι.

• Ευρώπη
• Ισπανία
• Μαρόκο
• μεταναστευτικές ροές