Μπαρτσελόνα, μπάλες και πολιτική… σε λάθος γήπεδο – Οι αντιστάσεις σώζουν την τιμή του ΣΥΡΙΖΑ – Η γνωστή κασέτα της διαστρέβλωσης και από την Καρυστιανού

Όταν η πολιτική αναζητά αφήγημα στις φανέλες και όχι στις απαντήσεις, το αποτέλεσμα μοιάζει περισσότερο με επικοινωνιακή παράσταση παρά με πρόταση εξουσίας.

Υπάρχουν πολιτικές καμπάνιες που χτίζουν προσδοκία. Και υπάρχουν και εκείνες που μοιάζουν να έχουν βγει από brainstorming διαφημιστικής ομάδας που μπέρδεψε την πολιτική με παρουσίαση νέας αθλητικής σεζόν.

Η νέα επικοινωνιακή εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα με μπάλα και συμβολισμούς της Μπαρτσελόνα δεν έβγαλε αέρα ανανέωσης. Έβγαλε μια έντονη αίσθηση κατασκευασμένης εικόνας. Μια πολιτική αισθητική που μοιάζει να αναζητά συναίσθημα μέσω props, χρωμάτων και ποδοσφαιρικών αναφορών, την ώρα που το ακροατήριο περιμένει κάτι πολύ πιο απλό: πολιτική ουσία.

«Το μπλε της πατρίδας μας, το κόκκινο των αγώνων μας», είπε ο πρώην πρωθυπουργός, κρατώντας μπάλα της Μπαρτσελόνα και μιλώντας για «ομάδα που φτιάχνεται για πρωτάθλημα». Η εικόνα, όμως, αντί να δημιουργήσει δυναμική, κινδύνευσε να διολισθήσει στη γραφικότητα.

Διότι άλλο πράγμα ο πολιτικός συμβολισμός και άλλο η επικοινωνιακή υπερσκηνοθεσία.

Η πολιτική δεν είναι αποδυτήρια ούτε launch αθλητικής φανέλας. Δεν αρκεί να βρεις χρώματα, λογότυπο και hashtag για να γεννηθεί πολιτικό ρεύμα. Ούτε η Μπαρτσελόνα μεταφέρεται αυτόματα στην πλατεία Θησείου επειδή κρατάς μια μπάλα με μπλε και κόκκινες αποχρώσεις.

Και εδώ βρίσκεται το πρόβλημα. Η εικόνα έμοιαζε να προηγείται της πολιτικής πρότασης. Σαν να ζητείται από το κοινό να συγκινηθεί πρώτα από το σκηνικό και να μάθει αργότερα το περιεχόμενο.

Οι αλλεπάλληλες teaser αναρτήσεις, τα βίντεο με νέους που προτείνουν ονόματα, οι φανέλες με αριθμούς και τώρα η μπάλα της Μπαρτσελόνα δημιουργούν περισσότερο αίσθηση πολιτικού merchandising παρά συγκρότησης νέου πολιτικού φορέα.

Γιατί ένα κόμμα δεν γίνεται «πρωτάθλημα» επειδή χρησιμοποιεί ποδοσφαιρική γλώσσα. Και η πολιτική εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με σκηνοθετημένες εικόνες που θυμίζουν περισσότερο καμπάνια lifestyle παρά απάντηση στα αδιέξοδα της κοινωνίας.

Τελικά, η εικόνα του Τσίπρα με τη μπάλα μπορεί να πέτυχε να συζητηθεί. Αλλά άλλο η δημοσιότητα και άλλο η πειστικότητα. Και πολλές φορές, όταν η επικοινωνία γίνεται αυτοσκοπός, η πολιτική καταλήγει να μοιάζει με αγώνα επίδειξης χωρίς αντίπαλο και χωρίς κοινό που να πιστεύει πραγματικά στο αποτέλεσμα.

Οι αντιστάσεις σώζουν την τιμή του ΣΥΡΙΖΑ

Όσο κάποιοι ετοιμάζονται για πολιτική μετακόμιση προς Τσίπρα, Παππάς και Δούρου θυμίζουν ότι τα κόμματα δεν είναι προθάλαμοι προσωπικών σχεδίων.

Το καλό νέο για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι, μέσα στον γενικό αναβρασμό, υπάρχουν ακόμη αντιστάσεις. Όχι απαραίτητα ενιαίες, όχι χωρίς εσωτερικές αντιφάσεις, αλλά υπαρκτές. Και σε μια στιγμή που η Κουμουνδούρου κινδυνεύει να μετατραπεί σε αίθουσα αναμονής για το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, αυτό δεν είναι λίγο.

Η παρέμβαση του Νίκου Παππά και της Ρένας Δούρου δείχνει ότι ένα κομμάτι του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι διατεθειμένο να παραδώσει αμαχητί ούτε το κόμμα ούτε τις έδρες ούτε την πολιτική του αξιοπρέπεια σε έναν νέο μηχανισμό που στήνεται με όρους προσωπικού restart.

Γιατί άλλο πράγμα η πολιτική ανασύνθεση και άλλο η δημοπρασία στελεχών. Άλλο η συζήτηση για το μέλλον της Αριστεράς και άλλο η εικόνα βουλευτών που μοιάζουν να κοιτούν προς την έξοδο, κρατώντας στο χέρι την κοινοβουλευτική τους βαλίτσα.

Ο Τσίπρας, ως πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, έχει προφανώς πολιτικό βάρος. Αλλά το βάρος δεν είναι λευκή επιταγή. Και κυρίως δεν μπορεί να ζητείται από ένα κόμμα να αυτοδιαλυθεί ευγενικά για να διευκολύνει την επιστροφή του αρχηγού με νέο περιτύλιγμα.

Σε αυτό το σκηνικό, οι αντιστάσεις δεν είναι γραφικότητα. Είναι πολιτικό ένστικτο αυτοσυντήρησης. Διότι αν ο ΣΥΡΙΖΑ χαθεί ως οργανωμένος χώρος, δεν θα χαθεί επειδή τον διέγραψε ο αντίπαλος. Θα χαθεί επειδή κάποιοι τον αντιμετώπισαν ως προσωρινή αποθήκη μέχρι να ανοίξει το νέο πολιτικό κατάστημα.

Και εκεί, όσο κι αν ενοχλεί, Παππάς και Δούρου έβαλαν ένα όριο: τα κόμματα δεν μεταβιβάζονται με δελτίο αποστολής.

Η γνωστή κασέτα της διαστρέβλωσης

Όταν οι δηλώσεις προκαλούν αμηχανία, η επίκληση σε «υποκινούμενα δημοσιεύματα» μοιάζει περισσότερο με πολιτικό καταφύγιο παρά με απάντηση.

Η πολιτική έχει έναν παλιό, δοκιμασμένο μηχανισμό άμυνας. Όταν κάτι προκαλεί θόρυβο, όταν συνεργάτες ή υποστηρικτές ανοίγουν συζητήσεις που δημιουργούν πρόβλημα, όταν η εικόνα ξεφεύγει από το προσεκτικά σκηνοθετημένο αφήγημα, τότε εμφανίζεται η μαγική λέξη: «διαστρέβλωση».

Και κάπως έτσι φαίνεται να βαδίζει και η Μαρία Καρυστιανού. Όχι σε κάποιο πρωτότυπο μονοπάτι, αλλά στην πιο πολυσύχναστη πολιτική λεωφόρο της μεταπολίτευσης.

Οι δηλώσεις για δραχμή, η συζήτηση περί βαριάς φορολόγησης και η παραδοχή ότι δεν υπάρχει ακόμη ολοκληρωμένο οικονομικό πρόγραμμα δεν προέκυψαν από μυστικές υπηρεσίες, αόρατα κέντρα ή παρακρατικά μικρόφωνα. Ειπώθηκαν δημόσια από πρόσωπα που βρέθηκαν πολιτικά και επικοινωνιακά κοντά στο νέο εγχείρημα. Και όταν οι αντιδράσεις άρχισαν να φουντώνουν, ήρθε η αναμενόμενη απάντηση: «υποκινούμενα δημοσιεύματα», «πανικόβλητοι», «διαστρέβλωση».

Μόνο που εδώ υπάρχει μια άβολη λεπτομέρεια. Η αλήθεια είναι πιο πεισματάρα από τα non paper.

Γιατί στην πολιτική η ευθύνη δεν σταματά στις επίσημες αναρτήσεις και στα λογότυπα της ιστοσελίδας. Δεν αρκεί να δηλώνεται ότι «ισχύει μόνο ό,τι ανεβαίνει στο site». Τα κόμματα κρίνονται και από τον κύκλο που τα περιβάλλει, από τα πρόσωπα που τα υπερασπίζονται, από τις ιδέες που τα συνοδεύουν και από τις σιωπές που αφήνουν να αιωρούνται.

Η επίκληση ενός «ανελέητου πολέμου» και η εικόνα ενός κινήματος που βρίσκεται διαρκώς υπό πολιορκία μπορεί να λειτουργεί συσπειρωτικά για ένα κοινό που αναζητά σύγκρουση με το σύστημα. Δεν απαντά όμως στο βασικό ερώτημα: υπάρχουν ή όχι συγκεκριμένες οικονομικές θέσεις;

Και εδώ βρίσκεται η πικρή αλήθεια που δύσκολα κρύβεται πίσω από καταγγελίες περί διαστρέβλωσης. Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» ζητά πολιτική εμπιστοσύνη πριν ακόμη παρουσιάσει πλήρες πολιτικό και οικονομικό σχέδιο. Και όταν τα πρώτα ερωτήματα εμφανίζονται, αντί για καθαρές απαντήσεις ακούγεται η γνώριμη μουσική της ελληνικής πολιτικής: δεν φταίνε οι δηλώσεις, φταίει όποιος τις άκουσε.

• Αλέξης Τσίπρας
• Μπαρτσέλονα
• ΣΥ​ΡΙΖΑ