POLITICO: Πώς τα ουκρανικά drones έφεραν τον πόλεμο στην καρδιά της Ρωσίας – Η νέα ακτίνα δράσης της Ουκρανίας

Σε μια μυστική αποθήκη, σε άγνωστη τοποθεσία της Ουκρανίας, ειδικοί της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών GUR εργάζονται μέσα στη νύχτα, συναρμολογώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλου βεληνεκούς που λίγες ώρες αργότερα θα κατευθυνθούν προς στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας.

Πρόκειται για τα ουκρανικά drones καμικάζι Liutyi, αεροσκάφη μήκους περίπου 4,5 μέτρων, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν ισχυρές εκρηκτικές κεφαλές και να διανύσουν αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων. Η παραγωγή και η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους αποτελούν πλέον έναν από τους βασικούς άξονες της ουκρανικής στρατηγικής.

«Είναι πλέον το σημαντικότερο χαρτί μας σε αυτόν τον πόλεμο», δηλώνει στο POLITICO ένας Ουκρανός διοικητής με το διακριτικό όνομα «Vector», επικεφαλής μονάδας που ειδικεύεται στα λεγόμενα πλήγματα μεγάλου βάθους, πίσω από τις ρωσικές γραμμές.

Από μερικές δεκάδες σε 300 drones κάθε νύχτα

Η εκστρατεία μη επανδρωμένων αεροσκαφών ξεκίνησε στις αρχές του 2024, όταν η Ουκρανία μπορούσε να εξαπολύει μόλις μερικές δεκάδες drones τον μήνα. Μέσα σε δύο χρόνια, η επιχείρηση εξελίχθηκε σε μια μεγάλης κλίμακας και σχεδόν καθημερινή στρατιωτική δραστηριότητα.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι ουκρανικές δυνάμεις εξαπολύουν πλέον κατά μέσο όρο 200 έως 300 drones κάθε νύχτα εναντίον στόχων στη ρωσική επικράτεια.

Στη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επίθεση, εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατευθύνθηκαν προς εγκαταστάσεις βαθιά μέσα στη Ρωσία, μεταξύ αυτών ένα διυλιστήριο κοντά στη Μόσχα. Οι εκρήξεις προκάλεσαν τεράστιες στήλες μαύρου καπνού, ενώ οι πτήσεις σε τέσσερα αεροδρόμια διακόπηκαν επί ώρες.

Οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν μεγάλο αριθμό drones πάνω από τη Μόσχα και άλλες πόλεις. Ωστόσο, το γεγονός ότι ορισμένα κατάφεραν να φτάσουν σε κρίσιμες εγκαταστάσεις αποκαλύπτει τα όρια της ρωσικής αντιαεροπορικής άμυνας.

Ο συνδυασμός που δυσκολεύει τη ρωσική αεράμυνα

Οι ουκρανικές επιθέσεις δεν στηρίζονται σε έναν μόνο τύπο όπλου. Η GUR χρησιμοποιεί ταυτόχρονα drones καμικάζι μεγάλου βεληνεκούς, μικρότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη-δολώματα και ταχύτερα πυραυλοκίνητα drones.

Τα δολώματα δεν μεταφέρουν εκρηκτικά. Εκτοξεύονται πρώτα και σε μεγάλους αριθμούς, ώστε να ενεργοποιούν, να αποπροσανατολίζουν και να υπερφορτώνουν τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας. Μέσα σε αυτό το σύνθετο κύμα ακολουθούν τα οπλισμένα αεροσκάφη, τα οποία κατευθύνονται προς τους πραγματικούς στόχους.

Βασικοί στόχοι είναι οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τα εργοστάσια, τα ναυπηγεία και κυρίως οι πετρελαϊκές υποδομές, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες τόσο για τη διεξαγωγή όσο και για τη χρηματοδότηση του πολέμου.

«Στην αρχή, οι Ρώσοι πίστευαν ότι πραγματοποιούσαν μια ειδική στρατιωτική επιχείρηση. Τώρα καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για πόλεμο», δηλώνει ο «Vector».

Όπως προσθέτει, το μήνυμα που επιδιώκει να στείλει το Κίεβο είναι ότι «ο πόλεμος έχει πλέον φτάσει και στα σπίτια τους».

Οι «κυρώσεις μεγάλου βεληνεκούς» του Ζελένσκι

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επενδύει πολιτικά και στρατιωτικά στην εκστρατεία των drones, εκτιμώντας ότι μπορεί να μεταβάλει την ισορροπία του πολέμου και να αυξήσει την πίεση προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν για απευθείας διαπραγματεύσεις.

Ο Ουκρανός πρόεδρος έχει χαρακτηρίσει τα πλήγματα «κυρώσεις μεγάλου βεληνεκούς», υποστηρίζοντας ότι οι συνέπειές τους γίνονται πλέον αισθητές και από τον ρωσικό πληθυσμό, μέσω ελλείψεων καυσίμων, αυξημένων τιμών και ενός ενισχυμένου αισθήματος ανασφάλειας.

Σε επιστολή του προς τον Πούτιν, ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι οι αποστάσεις που έχουν ήδη καλύψει τα ουκρανικά όπλα δεν αποτελούν το όριο των δυνατοτήτων τους.

Η ουκρανική ηγεσία επικαλέστηκε και πρόσφατη επίθεση στην Αγία Πετρούπολη, η οποία πραγματοποιήθηκε την ώρα που ο Ρώσος πρόεδρος φιλοξενούσε οικονομική σύνοδο, με μαύρο καπνό να υψώνεται πάνω από την πόλη.

Τα ρωσικά διυλιστήρια υπό πίεση

Τα πλήγματα φαίνεται ότι αρχίζουν να παράγουν μετρήσιμες οικονομικές συνέπειες. Αρκετά μεγάλα διυλιστήρια στην κεντρική Ρωσία αναγκάστηκαν να περιορίσουν την παραγωγή ή να διακόψουν προσωρινά τη λειτουργία τους μετά από ουκρανικές επιθέσεις.

Ο Ρώσος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ παραδέχθηκε ότι η παραγωγή πετρελαίου έχει μειωθεί από την αρχή του έτους, αποδίδοντας την εξέλιξη σε «μη προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης». Κατά το POLITICO, η συγκεκριμένη διατύπωση αποτελεί έμμεση αναφορά στις ζημιές που προκαλούνται από τα ουκρανικά drones.

Στοιχεία της αγοράς δείχνουν ότι οι επιθέσεις έχουν θέσει κατά περιόδους εκτός λειτουργίας σημαντικό μέρος των ρωσικών υποδομών εξαγωγής πετρελαϊκών προϊόντων, αναγκάζοντας τις εταιρείες να αλλάζουν τα προγράμματα παραγωγής και να ανακατευθύνουν τις προμήθειες.

Ο πρώην διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη Μπεν Χότζες υποστηρίζει ότι η τεράστια έκταση της Ρωσίας, που ιστορικά αποτελούσε πλεονέκτημα, έχει μετατραπεί σε σοβαρή αδυναμία.

«Δεν μπορούν να προστατεύσουν τα πάντα. Κάθε διυλιστήριο, κάθε ναυπηγείο και κάθε εργοστάσιο μπορεί πλέον να αποτελέσει στόχο, ακόμη και στη Σιβηρία», επισημαίνει.

Η οικονομία της Ρωσίας δεν βρίσκεται ακόμη κοντά στην κατάρρευση

Παρά την πίεση, το POLITICO σημειώνει ότι η ρωσική οικονομία απέχει ακόμη πολύ από το σημείο της κατάρρευσης. Η διεθνής άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει προσφέρει στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα, αντισταθμίζοντας μέρος των απωλειών από τις κυρώσεις και τα ουκρανικά πλήγματα.

Τα κρατικά έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα πέμπτο των συνολικών εσόδων του ρωσικού προϋπολογισμού. Επομένως, η αποτελεσματικότητα της ουκρανικής στρατηγικής θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια, τη συχνότητα και την ακρίβεια των επιθέσεων.

Ο στρατιωτικός αναλυτής Φραντς-Στέφαν Γκάντι θεωρεί ότι η γεωγραφική κλίμακα της Ρωσίας δημιουργεί ένα δομικό μειονέκτημα σε έναν πόλεμο drones, καθώς το κόστος της προστασίας κάθε πιθανού στόχου είναι πολλαπλάσιο από το κόστος της επίθεσης.

Liutyi και Peklo: Τα όπλα των βαθιών πληγμάτων

Ανάλογα με το μοντέλο και τη διαμόρφωσή τους, τα ουκρανικά drones μπορούν, σύμφωνα με τον «Vector», να καλύψουν αποστάσεις έως και 3.200 χιλιομέτρων και να μεταφέρουν εκρηκτικά φορτία που σε ορισμένες εκδόσεις ξεπερνούν τα 225 κιλά.

Το κόστος ενός Liutyi υπολογίζεται περίπου στα 230.000 δολάρια, αν και μεταβάλλεται ανάλογα με τον εξοπλισμό και την αποστολή.

«Μπορούμε να φτάσουμε σε οποιοδήποτε σημείο μέχρι τα Ουράλια και, με λίγη τύχη, ακόμη πιο πέρα», αναφέρει ο Ουκρανός διοικητής.

Δίπλα στα Liutyi, οι τεχνικοί προετοιμάζουν το πυραυλοκίνητο drone Peklo, που στα ουκρανικά σημαίνει «Κόλαση». Το συγκεκριμένο σύστημα μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα έως 1.000 χιλιόμετρα την ώρα.

«Είναι εξαιρετικά ακριβές και πολύ γρήγορο. Χάρη σε ένα ειδικό σύστημα πλοήγησης και μια ειδικά σχεδιασμένη κεραία, μπορεί να πλήξει ακόμη και πολύ μικρούς στόχους», εξηγεί τεχνικός με το διακριτικό «Logist».

Το Prisma και ο πόλεμος των δεδομένων

Στην καρδιά των επιχειρήσεων βρίσκεται το Prisma, μια πλατφόρμα λογισμικού με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης, η οποία συνδυάζει δεδομένα για τις καιρικές συνθήκες, τις πτήσεις, τις ρωσικές θέσεις, την αεράμυνα και τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου.

Οι χειριστές σχεδιάζουν κάθε βράδυ διαφορετικές διαδρομές, ώστε τα drones να αποφεύγουν τις ρωσικές άμυνες και να μην ακολουθούν ποτέ το ίδιο μονοπάτι.

«Γνωρίζουμε για κάθε ημέρα και ώρα πώς μετακινούνται τα συστήματα αεράμυνας και ηλεκτρονικού πολέμου. Χρησιμοποιούμε διαφορετικές διαδρομές κάθε νύχτα. Δεν τις επαναλαμβάνουμε ποτέ», δηλώνει ο «Vector».

Παράλληλα, οι εκτοξεύσεις πραγματοποιούνται από πολλές μικρές και διάσπαρτες ομάδες. Ακόμη και αν η Ρωσία εντοπίσει και καταστρέψει ένα σημείο εκτόξευσης, δεκάδες άλλα μπορούν να συνεχίσουν την επιχείρηση.

Η τακτική θυμίζει ένα είδος ανταρτοπολέμου υψηλής τεχνολογίας, στον οποίο η Ουκρανία επιχειρεί να αντισταθμίσει τη ρωσική υπεροχή με την κινητικότητα, την τεχνητή νοημοσύνη, την ακρίβεια και τον αιφνιδιασμό.

• drones
• Ουκρανία
• Πόλεμος στην Ουκρανία
• Ρωσία