Πώς ο Ε65 «μεταμορφώνει» τη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία

Ο αυτοκινητόδρομος κεντρικής Ελλάδας Ε65 συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα έργα συγκοινωνιακής υποδομής της χώρας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην περιφερειακή ανάπτυξη και στην εθνική οικονομία. Πέρα από την αποσύνδεση της Δυτικής Θεσσαλίας, της Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου από την προηγούμενη συγκοινωνιακή τους απομόνωση, ενώνει τον άξονα ΠΑΘΕ (Αθήνα–Θεσσαλονίκη) με την Εγνατία Οδό. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται αισθητά οι χιλιομετρικές αποστάσεις και ο χρόνος μετακίνησης από τη Νότια Ελλάδα προς τη Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Παράλληλα, η διευκόλυνση αυτή ενισχύει την ασφαλέστερη και ταχύτερη διακίνηση εμπορευμάτων και αγροτικών προϊόντων μεταξύ των εν λόγω περιφερειών και ενισχύει την οδική σύνδεση σημαντικών εμπορικών κόμβων, όπως τα λιμάνια του Βόλου και της Ηγουμενίτσας. Επιπλέον, ο Ε65 αναβαθμίζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και καθιστά ευρύτερα την περιοχή της Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Στερεάς Ελλάδας πιο ελκυστική για νέες επενδύσεις.

Εκτός από την ενίσχυση των εμπορικών ροών, ο Ε65 αναμένεται να λειτουργήσει ως μοχλός τουριστικής ανάπτυξης και ως παράγοντας ενδυνάμωσης της κοινωνικής συνοχής στις περιοχές που διασχίζει. Προορισμοί όπως τα Τρίκαλα, η Καρδίτσα, τα Ιωάννινα και η Καλαμπάκα (Μετέωρα), αλλά και οι ορεινοί προορισμοί της Πίνδου, αποκτούν πιο εύκολη και ασφαλή πρόσβαση, γεγονός που μπορεί να αυξήσει τόσο τις εγχώριες όσο και τις διεθνείς τουριστικές ροές. Οι επιδράσεις αυτές αναμένεται να στηρίξουν νέες θέσεις εργασίας, να συμβάλουν στη συγκράτηση του τοπικού πληθυσμού και να ενισχύσουν επιχειρήσεις στους κλάδους της εστίασης, της φιλοξενίας και του λιανικού εμπορίου.

Τα παραπάνω προκύπτουν από στοιχεία μελέτης των Σεραφείμ Πολύζου, ομότιμου καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και Ευθύμιου Νάκα, πολιτικού μηχανικού. Σύμφωνα με τη μελέτη, τις μεγαλύτερες ωφέλειες από τη λειτουργία του νέου αυτοκινητόδρομου αναμένεται να έχουν οι Περιφερειακές Ενότητες Φθιώτιδας, Γρεβενών, Ιωαννίνων και της Δυτικής Θεσσαλίας, κυρίως λόγω του όγκου των μεταφορών που δέχονται από άλλους νομούς της χώρας και οι οποίοι θα αξιοποιούν τη νέα οδική σύνδεση.

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, η λειτουργία του Ε65 επηρεάζει: (α) σε υψηλό βαθμό τις Περιφερειακές Ενότητες Φθιώτιδας, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Τρικάλων, Καστοριάς, Κοζάνης και Γρεβενών, (β) σε μεσαίο βαθμό τις Περιφερειακές Ενότητες Εύβοιας, Ευρυτανίας, Θεσπρωτίας, Ανατολικής Θεσσαλίας και Βοιωτίας, και (γ) σε μικρότερο βαθμό ή καθόλου τις Περιφερειακές Ενότητες της Μακεδονίας, της Πελοποννήσου και της Θράκης.

Η μελέτη, πέρα από την αναπτυξιακή επίδραση του Ε65, εξετάζει και εναλλακτικές λύσεις για τη σύνδεσή του με το λιμάνι του Βόλου, διατυπώνοντας δύο προτάσεις για τον τρόπο σύνδεσης. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανταγωνιστικότητα και τη σημασία άλλων οδικών αξόνων προς τον αυτοκινητόδρομο κεντρικής Ελλάδας, όπως ο ΠΑΘΕ και η Ιόνια οδός. Οι άξονες αυτοί βρίσκονται σε παράλληλη διάταξη με τον Ε65 και βελτιώνουν την προσβασιμότητα των Περιφερειακών Ενοτήτων της Ανατολικής Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Δυτικής Ελλάδας, ενώ μπορούν να οδηγήσουν σε αναδιανεμητικές μεταβολές στην οικονομία ορισμένων νομών, αντίθετα από την κατεύθυνση των επιδράσεων που προκαλεί ο αυτοκινητόδρομος Ε65.

Με βάση όσα αναφέρει ο κ. Πολύζος, οι επιδράσεις των διαπεριφερειακών οδικών έργων στην περιφερειακή ανάπτυξη διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: (α) γενικευμένες ή παράγωγες (generative effects) και (β) αναδιανεμητικές (distributive effects). Η πρώτη κατηγορία οδηγεί σε θετική μεταβολή οικονομικών δεικτών και «παράγει ανάπτυξη» αποκλειστικά στις περιφέρειες που εξυπηρετούνται άμεσα ή συνδέονται άμεσα με τα οδικά έργα. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει έμμεσες, παρακινούμενες αλλαγές με αναδιανεμητικό χαρακτήρα: μεταβάλλουν χωρικά την κατανομή της ανάπτυξης, όχι μόνο την ποσότητά της. Επειδή οι αναδιανεμητικές μεταβολές είναι αλληλένδετες, το συνολικό άθροισμά τους για όλες τις περιφέρειες καταλήγει να είναι μηδενικό: κάθε θετική επίδραση σε μια περιφέρεια συνοδεύεται από αντίστοιχα αρνητικές επιδράσεις σε άλλες. Έτσι, ενίσχυση των επιδράσεων σε συγκεκριμένες περιφέρειες συνεπάγεται ισόποση μείωση σε άλλες.

Κατά συνέπεια, το έργο του Ε65 αναμένεται να προκαλέσει αναδιανεμητικές μεταβολές που δεν «δημιουργούν» απλώς ανάπτυξη, αλλά την κατανέμουν διαφορετικά ανάμεσα στις Περιφερειακές Ενότητες, επηρεάζοντας τη μέχρι τώρα χωρική οικονομική ισορροπία και την αλληλεξάρτησή τους.

Επιπλέον, η κατασκευή του αυτοκινητόδρομου Ε65, σύμφωνα με τη μελέτη, αναδεικνύει τόσο την ανάγκη όσο και τη δυνατότητα οδικής σύνδεσης του Βόλου με την Ηγουμενίτσα, καθώς και λειτουργικής συνεργασίας ανάμεσα σε δύο βασικά λιμάνια της χώρας. Με τη σύνδεση αυτή υλοποιείται ένας στόχος που είχε τεθεί προ πολλών ετών, για την κατασκευή του άξονα «Ηγουμενίτσα – Βόλος», και δημιουργείται ένας οριζόντιος οδικός διάδρομος που φέρνει σε επικοινωνία τη δυτική «πύλη» της χώρας με την ανατολική έξοδο προς τις μεσογειακές και αραβικές χώρες. Παράλληλα, ενισχύεται η οδική σύνδεση της Ανατολικής με τη Δυτική Θεσσαλία και αυξάνεται η ενδοπεριφερειακή κινητικότητα, ενισχύοντας τη χωρική συνοχή.

Η αναγκαιότητα κατασκευής ενός σύγχρονου οδικού άξονα (αυτοκινητοδρόμου) που θα συνδέει τον Ε65 με τον Λιμένα του Βόλου, σύμφωνα με τον κ. Πολύζο, θεωρείται δεδομένη. Ο άξονας αυτός θα λειτουργεί ως εθνικός αλλά και ως ενδοπεριφερειακός δρόμος, συμβάλλοντας στη βελτίωση της κινητικότητας εντός της Θεσσαλίας, αυξάνοντας την εσωτερική συνοχή και προσβασιμότητα. Οι δύο προτεινόμενες λύσεις θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για τις περιοχές από τις οποίες θα διέρχονται, ενώ η επιλογή της τελικής διαδρομής εξαρτάται από το ενδιαφέρον και την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων ανάπτυξης για κάθε περιοχή.

Σε δηλώσεις του στο Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο κ. Πολύζος υπογραμμίζει: «Οι αυτοκινητόδρομοι μειώνουν τις γεωγραφικές αποστάσεις, επηρεάζουν την ένταση της αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης των οικονομικών δραστηριοτήτων των διαφόρων περιοχών και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αστική, περιφερειακή και εθνική οικονομική ανάπτυξη. Οι μεταβολές που προκαλούν οι διαπεριφερειακοί αυτοκινητόδρομοι συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη μείωση των διαπεριφερειακών αποστάσεων ή του μεταφορικού κόστους και με τη μεταβολή της συνολικής προσιτότητας των περιφερειών. Ένας τέτοιος αυτοκινητόδρομος είναι ο Ε65».

Συμπερασματικά, σύμφωνα με τη μελέτη, ο Ε65 δεν είναι απλώς ένας σύγχρονος οδικός άξονας, αλλά ένας βασικός μοχλός οικονομικής αναζωογόνησης. Αναβαθμίζει την ποιότητα ζωής και δημιουργεί νέες προοπτικές ευημερίας για την ελληνική περιφέρεια. Η αξιοποίησή του ενισχύεται περαιτέρω με την κατασκευή ενός σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου που θα συνδέει τον Ε65 με τον Λιμένα του Βόλου.

• αυτοκινητόδρομοι
• Ε65