Τα σχολεία ανοίγουν στις 11 Σεπτεμβρίου, οι γονείς κάνουν ήδη τον λογαριασμό

Δυόμισι εβδομάδες πριν από το πρώτο κουδούνι, σχολικά είδη, φροντιστήρια, ξένες γλώσσες και δραστηριότητες αρχίζουν να πιέζουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό η «δωρεάν Παιδεία» έχει αποκτήσει οικογενειακό τιμοκατάλογο.

Τα σχολεία ανοίγουν για τους μαθητές την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, με τον καθιερωμένο αγιασμό, ενώ η πρώτη πλήρης εβδομάδα μαθημάτων ξεκινά τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου. Οι εκπαιδευτικοί επιστρέφουν στις σχολικές μονάδες από την 1η Σεπτεμβρίου για την προετοιμασία της νέας χρονιάς. Το πρώτο κουδούνι, λοιπόν, αργεί ακόμη δυόμισι εβδομάδες. Ο λογαριασμός για τους γονείς έχει ήδη χτυπήσει.

Τσάντα, τετράδια, γραφική ύλη, αθλητικά, ρούχα. Και αυτά είναι απλώς η είσοδος. Μετά έρχονται ξένες γλώσσες, φροντιστήρια, ιδιαίτερα, αθλητισμός, μουσική, υπολογιστής, μετακινήσεις. Αν υπάρχει και παιδί που πέρασε σε πανεπιστήμιο μακριά από το σπίτι, προσθέστε ενοίκιο, λογαριασμούς και ουσιαστικά ένα δεύτερο νοικοκυριό. Και κάπως έτσι φτάσαμε σε ένα από τα ωραιότερα ελληνικά παράδοξα, η Παιδεία παραμένει δωρεάν, αρκεί να έχεις αρκετά χρήματα για να την πληρώσεις.

Η κυβέρνηση γνωρίζει την πίεση. Ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση με την αγορά για συγκράτηση ή μειώσεις στις τιμές σχολικών ειδών. Κάθε πραγματική μείωση είναι χρήσιμη. Για μια οικογένεια που μετρά πλέον ακόμη και το δεκάευρο, τίποτε δεν είναι αμελητέο. Μόνο που τα μολύβια είναι το μικρότερο μέρος του λογαριασμού.

Το ακριβό κομμάτι αρχίζει μετά το κουδούνι

Το πραγματικό κόστος της εκπαίδευσης εμφανίζεται όταν ο γονιός αισθανθεί ότι το δημόσιο σχολείο από μόνο του δεν αρκεί για να δώσει στο παιδί του τα εφόδια που θεωρεί απαραίτητα. Εκεί αρχίζει να λειτουργεί ένα ολόκληρο παράλληλο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο χρηματοδοτείται απευθείας από την οικογενειακή τσέπη. Φροντιστήριο για τις Πανελλαδικές. Ξένες γλώσσες επειδή θεωρούνται πλέον αυτονόητο προσόν. Ιδιαίτερο όταν υπάρχουν μαθησιακά κενά. Υπολογιστής και ψηφιακός εξοπλισμός. Αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες. Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι οικογένειες επιλέγουν να επενδύσουν στην εκπαίδευση των παιδιών τους. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αισθάνονται ότι δεν έχουν πραγματικά επιλογή.

Ίδιο θρανίο, διαφορετική αφετηρία

Και τότε το θέμα παύει να είναι μόνο οικονομικό. Γίνεται βαθιά κοινωνικό. Γιατί η εκπαιδευτική ανισότητα δεν εμφανίζεται ξαφνικά την ημέρα των Πανελλαδικών. Έχει αρχίσει χρόνια νωρίτερα. Ένα παιδί μπορεί να έχει κάθε εβδομάδα ξένες γλώσσες, φροντιστήριο, ιδιαίτερα, αθλητισμό και απεριόριστη πρόσβαση στην τεχνολογία. Ένα άλλο μπορεί να έχει τις ίδιες ικανότητες, αλλά μια οικογένεια που πρέπει να αποφασίσει αν αυτόν τον μήνα προηγείται το φροντιστήριο ή ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ. Τυπικά, κάθονται στο ίδιο θρανίο. Οικονομικά, όμως, δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.
Και αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο πρόβλημα της λεγόμενης «δωρεάν Παιδείας»: είναι δωρεάν για όλους, αλλά η δυνατότητα να συμπληρώνει κάθε οικογένεια όσα θεωρεί ότι λείπουν εξαρτάται από το εισόδημά της.

Και μετά έρχεται το πανεπιστήμιο

Υπάρχει και ο επόμενος λογαριασμός. Πέρασε το παιδί στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη, στην Πάτρα ή στα Ιωάννινα; Η χαρά της επιτυχίας στις Πανελλαδικές μπορεί μέσα σε λίγες ημέρες να μετατραπεί σε άσκηση οικογενειακής οικονομικής αντοχής. Βρες σπίτι. Πλήρωσε εγγύηση. Νοίκιασε. Επίπλωσε. Και μετά κάθε μήνα, ενοίκιο, ρεύμα, νερό, κοινόχρηστα, μετακινήσεις, φαγητό. Η φοίτηση στο δημόσιο πανεπιστήμιο δεν έχει δίδακτρα. Η φοίτηση όμως ενός παιδιού εκατοντάδες χιλιόμετρα από το πατρικό του μπορεί να κοστίζει στην οικογένεια πολλές εκατοντάδες ευρώ κάθε μήνα.

Αυτόν τον λογαριασμό πρέπει κάποτε να μετρήσουμε

Γι’ αυτό η συζήτηση για την Παιδεία δεν μπορεί να εξαντλείται στο πόσους εκπαιδευτικούς διορίσαμε, πόσα σχολεία ανακαινίσαμε ή πόσο θα κοστίσουν φέτος τα τετράδια. Όλα είναι σημαντικά. Υπάρχει όμως ένα μεγαλύτερο ερώτημα: Πόσο πληρώνει πραγματικά μια ελληνική οικογένεια από την πρώτη δημοτικού μέχρι το πτυχίο για την εκπαίδευση ενός παιδιού; Αυτός είναι ο δείκτης που σπάνια συζητάμε. Στις 11 Σεπτεμβρίου οι πόρτες των σχολείων θα ανοίξουν και τα βιβλία θα βρίσκονται στα θρανία. Δωρεάν. Μέχρι τότε όμως χιλιάδες γονείς θα έχουν ήδη βγάλει κάρτες, πορτοφόλια και κομπιουτεράκια. Γιατί το πρώτο κουδούνι χτυπά τον Σεπτέμβριο. Ο οικογενειακός λογαριασμός της εκπαίδευσης χτυπά πολύ νωρίτερα και συνεχίζει να χτυπά για χρόνια.

Τα βιβλία θα περιμένουν δωρεάν τα παιδιά στα θρανία στις 11 Σεπτεμβρίου. Ο λογαριασμός της εκπαίδευσης έχει ήδη φτάσει στους γονείς από τον Αύγουστο.

• ακρίβεια
• σχολικά είδη