Tο αποτυχημένο Project Freedom στα Στενά του Ορμούζ που «πάγωσε» – «Ο Τραμπ υποχώρησε και προσπαθεί να συγκαλύψει την αποτυχία», λέει το Ιράν

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την αναστολή της νεοσύστατης αμερικανικής πρωτοβουλίας που στόχευε να βοηθήσει πλοία τα οποία είχαν εγκλωβιστεί μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.

Ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι η πρωτοβουλία – με την ονομασία «Project Freedom» – αποτελούσε μια ανθρωπιστική κίνηση «με σκοπό να απελευθερώσει ανθρώπους, εταιρείες και χώρες που δεν έχουν κάνει απολύτως τίποτα κακό». Από την πλευρά του, το Ιράν είχε ξεκαθαρίσει ότι τα πλοία μπορούν να διέρχονται από το κρίσιμο πέρασμα μόνο με δική του άδεια. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την πρωτοβουλία την Κυριακή. Έκτοτε, ο ιρανικός στρατός υποστήριξε ότι άνοιξε πυρ κατά αμερικανικών πολεμικών πλοίων ώστε να αποτρέψει τη διέλευσή τους από τα Στενά, ενώ οι ΗΠΑ ανέφεραν ότι βύθισαν μικρά σκάφη, γεγονός που απείλησε την εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί για τον τερματισμό του πολέμου.

Την Τρίτη, μόλις δύο ημέρες μετά την ανακοίνωσή της, ο Τραμπ δήλωσε ότι η επιχείρηση θα «παγώσει για σύντομο χρονικό διάστημα», προκειμένου να διαπιστωθεί αν ΗΠΑ και Ιράν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία.

Πώς εφαρμοζόταν η αμερικανική επιχείρηση

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένα από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές στο Ιράν και η Τεχεράνη απάντησε αποκλείοντας τη θαλάσσια οδό, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι 22.500 ναυτικοί που βρίσκονται σε 1.550 εμπορικά πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο. Αυξάνονται οι ανησυχίες για τις ελλείψεις εφοδίων αλλά και για τη σωματική και ψυχική κατάσταση των ναυτικών. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) ανέφερε ότι για την επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν «αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων, περισσότερα από 100 αεροσκάφη ξηράς και θαλάσσης, μη επανδρωμένες πλατφόρμες πολλαπλών αποστολών και 15.000 στρατιωτικοί». Σε ενημέρωση κατά την πρώτη ημέρα της επιχείρησης, ο διοικητής της Centcom, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε ότι πλοία από 87 χώρες είχαν εγκλωβιστεί στον Κόλπο και ότι οι ΗΠΑ είχαν επικοινωνήσει με «δεκάδες πλοία και ναυτιλιακές εταιρείες για να ενθαρρύνουν τη διέλευση».

Δεν είχε αποσαφηνιστεί αν οι ΗΠΑ θα παρείχαν στρατιωτική συνοδεία στα εμπορικά πλοία. Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Μικ Μάλροϊ, εκτίμησε ότι ο αμερικανικός στρατός θα επικεντρωνόταν κυρίως σε αεροπορική κάλυψη και άμυνα έναντι επιθέσεων με drones ή πυραύλους, παρά σε φυσική συνοδεία πλοίων.

Πέρασαν πλοία από τα Στενά του Ορμούζ;

Τη Δευτέρα, η Centcom ανακοίνωσε ότι αμερικανικά αντιτορπιλικά επιχειρούσαν στον Περσικό Κόλπο «μετά τη διέλευσή τους από τα Στενά του Ορμούζ στο πλαίσιο του Project Freedom». Πρόσθεσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «υποστηρίζουν ενεργά τις προσπάθειες αποκατάστασης της εμπορικής ναυσιπλοΐας», χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Όπως ανέφερε, «δύο εμπορικά πλοία με αμερικανική σημαία διέσχισαν επιτυχώς τα Στενά και συνεχίζουν με ασφάλεια το ταξίδι τους». Η ναυτιλιακή εταιρεία Maersk επιβεβαίωσε ότι ένα από τα πλοία της κατάφερε να εξέλθει από τον Κόλπο με τη συνοδεία του αμερικανικού στρατού. Ωστόσο, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν διέψευσαν ότι οποιοδήποτε πλοίο πέρασε από τα Στενά.

Το Ιράν πυροβολεί αμερικανικά πλοία;

Λίγες ώρες μετά την έναρξη της επιχείρησης, ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι πυροβόλησε κατά «αμερικανικών και σιωνιστικών αντιτορπιλικών».

Η Centcom διέψευσε τους ισχυρισμούς ότι επλήγη αμερικανικό πολεμικό πλοίο, επιβεβαιώνοντας όμως ότι το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους cruise κατά αμερικανικών πολεμικών και εμπορικών πλοίων με αμερικανική σημαία. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν drones και μικρά ταχύπλοα εναντίον εμπορικών πλοίων.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι δεξαμενόπλοιο συνδεόμενο με την κρατική εταιρεία πετρελαίου Adnoc δέχθηκε επίθεση από δύο drones ενώ διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ. Δεν υπήρξαν τραυματισμοί, ενώ αναφέρθηκαν και τρεις αναχαιτίσεις πυραύλων. Παράλληλα, ύποπτο πλήγμα σημειώθηκε σε νοτιοκορεατικό φορτηγό πλοίο που ήταν αγκυροβολημένο κοντά στα ΗΑΕ.

Επανέρχεται ο πόλεμος με το Ιράν;

Όταν ανακοίνωσε την αναστολή της επιχείρησης, ο Τραμπ υποστήριξε ότι έχει σημειωθεί «μεγάλη πρόοδος» προς μια «πλήρη και τελική συμφωνία» με το Ιράν. Παράλληλα, δήλωσε ότι τα Στενά θα παραμείνουν αποκλεισμένα κατά τη διάρκεια της παύσης. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η αναστολή αποδεικνύει πως ο Τραμπ «υποχώρησε» μετά τις «συνεχείς αποτυχίες» των ΗΠΑ να επαναφέρουν τη ναυσιπλοΐα.

Ο ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής, Γκραντ Ράμλεϊ, εκτίμησε ότι ένα σχέδιο για ασφαλή διέλευση πλοίων στον Περσικό Κόλπο θα ήταν «εξαιρετικά δύσκολο» και πιθανότατα θα απαιτούσε πιο επιθετική στρατιωτική δράση. «Η γενική εκτίμηση είναι ότι η επανέναρξη των εχθροπραξιών δεν είναι θέμα “αν”, αλλά “πότε”», είπε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά της, η αναλύτρια του Chatham House, Νίτια Λαμπ, χαρακτήρισε την αμερικανική επιχείρηση «εξαιρετικά επικίνδυνη» και «ιδιαίτερα κλιμακωτική». Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε πάντως ότι «η εκεχειρία δεν έχει λήξει» και ότι το Project Freedom αποτελεί «ξεχωριστή επιχείρηση». Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, ανέφερε ότι παρότι το Ιράν έχει επιτεθεί επανειλημμένα σε εμπορικά πλοία και αμερικανικές δυνάμεις μετά τη συμφωνία εκεχειρίας της 8ης Απριλίου, οι ενέργειες αυτές «δεν έχουν ακόμη ξεπεράσει το όριο για επανέναρξη μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων».

• Project Freedom
• Ιράν
• Ντόναλντ Τραμπ
• Στενά του Ορμούζ