Το χρονολόγιο που διαψεύδει τον ισχυρισμό για τα F-35

Η δημόσια αντιπαράθεση γύρω από τα ελληνοτουρκικά συχνά οδηγεί σε υπερβολές. Ωστόσο, όταν η πολιτική επιχειρηματολογία συγκρούεται με το χρονολόγιο των γεγονότων, τα περιθώρια παρερμηνείας περιορίζονται σημαντικά.

Ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι επί των ημερών της κυβέρνησής του η Τουρκία «δεν είχε F-35». Η διατύπωση αυτή, όμως, δημιουργεί μια εσφαλμένη εικόνα για τα πραγματικά δεδομένα της εποχής.

Οι βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν στις 7 Ιουλίου 2019. Εκείνη τη χρονική στιγμή η Τουρκία όχι μόνο συμμετείχε κανονικά στο πολυεθνικό πρόγραμμα των F-35, αλλά είχε ήδη επενδύσει σε αυτό επί σειρά ετών. Τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες κατασκεύαζαν εξαρτήματα του αεροσκάφους, ενώ Τούρκοι πιλότοι και τεχνικοί εκπαιδεύονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες ενόψει της παραλαβής των πρώτων μαχητικών.

Η καθοριστική εξέλιξη σημειώθηκε δέκα ημέρες μετά τις ελληνικές εκλογές. Στις 17 Ιουλίου 2019, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν επισήμως την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Η απόφαση δεν συνδέθηκε με ελληνικές πρωτοβουλίες, αλλά με την επιλογή της Άγκυρας να προχωρήσει στην παραλαβή του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, παρά τις επανειλημμένες αμερικανικές προειδοποιήσεις.

Η αμερικανική στάση όχι μόνο δεν μεταβλήθηκε αργότερα, αλλά σκλήρυνε περαιτέρω. Τον Δεκέμβριο του 2020 η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις στην Τουρκία βάσει του νόμου CAATSA, επιβεβαιώνοντας ότι η αγορά των S-400 αποτελούσε τη βασική αιτία της ρήξης στις αμυντικές σχέσεις των δύο χωρών.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο ισχυρισμός της κυρίας Κουφονικολάκου ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ «σταμάτησε» την πώληση των F-35 στην Τουρκία. Ωστόσο, το διαθέσιμο χρονολόγιο δεν επιβεβαιώνει μια τέτοια εκδοχή. Η απόφαση ελήφθη αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την ενεργοποίηση της κρίσης που προκάλεσε η προμήθεια των S-400 από την Άγκυρα, και ανακοινώθηκε αφού είχε ήδη ολοκληρωθεί η κυβερνητική θητεία του ΣΥΡΙΖΑ.

Στην εξωτερική πολιτική οι πολιτικοί ισχυρισμοί αξιολογούνται τελικά με βάση τα γεγονότα. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ημερομηνίες είναι σαφείς: στις 7 Ιουλίου 2019 έγιναν οι ελληνικές εκλογές, ενώ στις 17 Ιουλίου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, ως συνέπεια της αγοράς των S-400 και όχι λόγω ελληνικών κυβερνητικών ενεργειών.

• F-35
• Αλέξης Τσίπρας
• Θεώνη Κουφονικολάκου
• Του​ρκία