Το σπαθί του Δαμοκλή

Χάρηκα που λέτε όταν άκουσα για την “Δαμόκλειο σπάθη”, όπως χαίρομαι κάθε φορά που στο 80% των ταινιών και των σειρών η Ελλάδα είναι πανταχού παρούσα… αλλά έλα που δεν θυμόμουν την ιστορία του Δαμοκλή!

 Αγαπημένο Google, αγαπημένο Internet και όλες οι πληροφορίες στο πιάτο. Διάβασα 2-3 άρθρα και επανήλθε στον σκληρό μου δίσκο, όλη η πλάκα που έκανε ο Διονύσιος στον κακομοίρη αυλικό, τον Δαμοκλή, που ήταν άπληστος και φιλόδοξος – με την κακή έννοια του όρου – και ζήλευε τα πλούτη και την θέση του Διονύσιου.

Το όνομα Δαμοκλής προέρχεται από σύνθετη λέξη που αποτελείται από τα δῆμος και κλέος και σημαίνει “η δόξα του λαού”. Είναι ο τύπος που αναφέρεται σε ανέκδοτο με μεγάλο ηθικό δίδαγμα και που απ’ αυτό έμεινε μέχρι τις ημέρες μας η έκφραση “Δαμόκλειος Σπάθη”. Πρόκειται για έναν υπαινιγμό για τον άμεσο και παντοτινό κίνδυνο που συναντάται σε άτομα μεγάλης εξουσίας. Ο Δαμοκλής που αναφέρεται στο ανέκδοτο ήταν ένας δουλοπρεπής αυλικός και κόλακας στην αυλή του Διονυσίου Β’, ενός τυράννου της Ελληνικής αποικίας των Συρακουσών της Σικελίας τον 4ο αιώνα π.Χ.  (Το ανέκδοτο βρέθηκε στη χαμένη ιστοριογραφία της Σικελίας από τον Τιμαίο τον Ταυρομενίτη).

Αυτή είναι η Δαμόκλειος Σπάθη

Ο Δαμοκλής έλεγε συνεχώς στον τύραννο Διονύσιο Β΄ ότι είναι ο πιο τυχερός και ευτυχισμένος άνθρωπος στον κόσμο, ώσπου μια ημέρα ο Διονύσιος – μπουχτισμένος πια, του πρότεινε να καθίσει ο ίδιος στη θέση του βασιλιά για να νιώσει αυτή την ευτυχία απολαμβάνοντας όλα τα προνόμια του άρχοντα αλλά μόνο για μία ημέρα. Ο Δαμοκλής δέχθηκε με χαρά αυτήν την απρόσμενη πρόσκληση. Ο Διονύσιος έδωσε διαταγή να του φορέσουν μέχρι και την βασιλική ενδυμασία και να τον καθίσουν στον βασιλικό θρόνο.

Ο Δαμοκλής έπλεε σε πελάγη ευτυχίας μέχρι που κάποια στιγμή περιεργαζόμενος το χώρο γύρω του, παρατήρησε πάνω από το κεφάλι του ένα μεγάλο κοφτερό σπαθί να κρέμεται από μια τρίχα, η οποία ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να κοπεί και να του καρφωθεί στο κεφάλι του.

Ο Δαμοκλής φρικαρισμένος κοίταξε τον Διονύσιο.

• «Τι συμβαίνει;» τον ρώτησε ο Διονύσιος
• «Κοίταξε» είπε ο Δαμοκλής, δείχνοντας ψηλά το σπαθί
• «Το σπαθί;… Αααα, πάντα εκεί βρίσκεται. Εγώ το τοποθέτησα για να μου θυμίζει να παίρνω τις σωστές αποφάσεις για το λαό μου και να μου υπενθυμίζει σε πόσο μεγάλο κίνδυνο είναι η ζωή μου καθημερινά. Μην σε πιάνει πανικός λοιπόν, εσύ δεν ήθελες να γίνεις βασιλιάς;”
• «Α, όχι, Μεγαλειότατε. Ήταν μια απλή φαντασίωση. Σε παρακαλώ, άσε με να βγάλω την κορόνα και να φύγω από εδώ… Σε παρακαλώ…»

Ο Διονύσιος γελώντας δέχτηκε την παραίτηση του Δαμοκλή, όμως, με τον όρο πως στο εξής δεν θα τον ζάλιζε με την μουρμούρα του περί δύναμης και πλούτου. Του έδωσε λοιπόν το μήνυμα ότι η μεγάλη δύναμη και τα πλούτη δεν φέρνουν την ηρεμία. Υπάρχει πάντα φόβος και άγχος για την απώλεια ή την καταστροφή.

• βασιλιάς
• Δαμόκλειος Σπάθη
• σπαθί