Τσίπρας σε mode άμυνας: Όταν το μανιφέστο δεν «περνάει», φταίνε… οι δημοσιογράφοι – Δούκας με… ξένα κόλλυβα και το «βλέμμα» προς τον Αλέξη – Καραμανλής εκτός σκηνής: Η σιωπή που «μιλάει» πιο δυνατά

Κάτι δεν πήγε όπως το είχε σχεδιάσει. Και στην πολιτική, όταν το αφήγημα δεν βρίσκει ακροατήριο, συνήθως αρχίζει η αναζήτηση ενόχων. Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, ο λογαριασμός φαίνεται πως έφτασε… στους δημοσιογράφους.

Το μανιφέστο του πρώην πρωθυπουργού όχι μόνο δεν προκάλεσε το «ρεύμα επιστροφής» που προσδοκούσε, αλλά πέρασε σχεδόν αθόρυβα. Χωρίς δυναμική, χωρίς κοινωνικό αποτύπωμα, χωρίς να ξυπνήσει εκείνο το συναίσθημα που κάποτε τον ανέβασε στην εξουσία. Και κάπου εκεί, ο πανικός –ο κακός σύμβουλος της πολιτικής– άρχισε να γράφει το επόμενο κεφάλαιο.

Αντί για επανασυσπείρωση, επιλέγεται η σύγκρουση. Και μάλιστα με έναν στόχο που δύσκολα πείθει: τη δημοσιογραφία. Η άρνηση συμμετοχής στο ντοκιμαντέρ και οι βαριές κατηγορίες περί «δολοφονίας χαρακτήρα» δείχνουν έναν πολιτικό που δεν θέλει να μπει στο πεδίο της αντιπαράθεσης, αλλά να το απονομιμοποιήσει συνολικά.

Μόνο που αυτή τη φορά, το αφήγημα δεν έμεινε αναπάντητο.

Η απάντηση των Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού ήταν απολύτως τεκμηριωμένη και –κυρίως– αποδομητική. Με μια φράση που «καίει»: σε καμία από τις 399 σελίδες του βιβλίου τους δεν υπάρχει η σύνδεση Πρεσπών και συντάξεων που επικαλείται ο ίδιος ο Τσίπρας. Με άλλα λόγια, ο πρώην πρωθυπουργός συγκρούεται με έναν ισχυρισμό που… δεν υπάρχει στο πρωτογενές υλικό.

Και εδώ αρχίζει το πολιτικό πρόβλημα.

Γιατί δεν είναι απλώς μια διαφωνία. Είναι ένα σύμπτωμα: ο Τσίπρας του σήμερα μοιάζει να συνομιλεί περισσότερο με τις σκιές του παρελθόντος του, παρά με την κοινωνία του παρόντος. Και αυτό το παρελθόν είναι βαρύ.

Οι πολίτες που κάποτε ριζοσπαστικοποιήθηκαν και τον στήριξαν, σήμερα δεν τον αντιμετωπίζουν με την ίδια ανοχή. Το 2015 δεν ξεχάστηκε. Τα μνημόνια που ήρθαν «αλλιώς», η θεαματική στροφή προς το κέντρο, η εγκατάλειψη της αντισυστημικής ταυτότητας – όλα αυτά έχουν αφήσει βαθύ αποτύπωμα δυσπιστίας.

Και το πιο κρίσιμο: δεν υπάρχει πια το κοινό που θα δώσει πίστωση χρόνου.

Ο «παλιός Τσίπρας» –αυτός που μιλούσε για ρήξη και έπειθε– δεν φαίνεται να επιστρέφει. Και ο «νέος Τσίπρας» δεν έχει ακόμη πείσει ότι έχει κάτι διαφορετικό να πει. Το αποτέλεσμα; Ένα πολιτικό κενό που δεν καλύπτεται με επιθέσεις.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η πολιτική δεν είναι μάχη εντυπώσεων. Είναι ζήτημα εμπιστοσύνης.

Και αυτή, όταν χαθεί, δεν ανακτάται με καταγγελίες.

Δούκας με… ξένα κόλλυβα

Κάτι πανηγύρια, κάτι χαμόγελα μέχρι τα αυτιά, κάτι δηλώσεις τύπου «το κάναμε, το παραδώσαμε, το χαίρεται η πόλη»… Αν δεν ήξερες την ιστορία, θα νόμιζες ότι ο δήμαρχος Αθηναίων είχε βάλει προσωπικά τούβλο-τούβλο στη Βασιλίσσης Όλγας.

Μόνο που υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια: το έργο όχι μόνο δεν ήταν δικό του, αλλά το είχε πολεμήσει κιόλας. Με συνέπεια, με ένταση, με όλο το προεκλογικό πακέτο. Και ξαφνικά, με το που μπήκαν οι κορδέλες και άνοιξε ο δρόμος, έγινε… δικό του success story.

Κλασική ελληνική μεταμόρφωση: από «δεν γίνεται» σε «εγώ το έκανα». Fast track.

Και εκεί που πήγε να στηθεί το αφήγημα, ήρθε η υπενθύμιση από την απέναντι πλευρά και το σκηνικό χάλασε. Όχι τίποτα βαρύ, μια απλή αναδρομή στο ποιος σχεδίασε, ποιος έτρεξε και ποιος ολοκλήρωσε. Τα βασικά δηλαδή. Αυτά που συνήθως χαλάνε τη μόστρα.

Αλλά το καλύτερο δεν είναι αυτό. Το καλύτερο είναι το επόμενο επεισόδιο: η «δικαίωση» που –υποτίθεται– ήρθε από τον πρωθυπουργό. Ψάχνεις να τη βρεις, δεν τη βρίσκεις. Ψάχνεις στις δηλώσεις, στις παρουσίες, στις κορδέλες… τίποτα. Μόνο φωτογραφίες από εγκαίνια. Με όλους μέσα. Εκτός από τον ίδιο τον… «δικαιωμένο».

Κάπου εκεί η εικόνα γίνεται λίγο σουρεαλιστική. Να θες να είσαι στο κάδρο, αλλά να μη θες το κάδρο όπως είναι. Να σε καλούν και να λες «δεν έρχομαι», αλλά μετά να λες «με δικαίωσαν». Πολιτική με όρους καθρέφτη: ό,τι σε βολεύει, το κρατάς.

Δούκας μεταξύ δύο κόσμων: Δήμος, ΠΑΣΟΚ… και το «βλέμμα» προς Τσίπρα

Και επειδή στην πολιτική τίποτα δεν γίνεται τυχαία –ούτε καν οι ατάκες σε πάνελ– η ιστορία δεν σταματά στη Βασιλίσσης Όλγας και στη «μόστρα» με φόντο το Ζάππειο.

Γιατί την ίδια ώρα που ο δήμαρχος Αθηναίων δοκιμάζει ρόλο… project manager σε έργα άλλων, στο παρασκήνιο τρέχει ένα δεύτερο, πολύ πιο ενδιαφέρον σενάριο: τι θα κάνει όταν τελειώσει –ή δεν του βγει– ο κύκλος στον Δήμο.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Οι γνωρίζοντες λένε ότι η δεύτερη θητεία δεν είναι περίπατος. Κάθε άλλο. Και όταν η αυτοδιοίκηση δεν προσφέρει σίγουρη επόμενη μέρα, η πολιτική βρίσκει πάντα εναλλακτικές εξόδους. Το ζήτημα είναι… προς τα πού.

Γιατί στο ΠΑΣΟΚ τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως τα φανταζόταν. Ο Νίκος Ανδρουλάκης φρόντισε να του στείλει το μήνυμα εγκαίρως: «ο δήμαρχός μας». Δηλαδή μένεις εκεί που είσαι. Ούτε λίστες, ούτε εύκολες μετακινήσεις, ούτε «φεύγω από τον Δήμο και μπαίνω στη Βουλή». Το παιχνίδι έχει κανόνες και δεν αλλάζουν ανάλογα με τη συγκυρία.

Με απλά λόγια; Δεν τον αφήνει να παίξει διπλό ταμπλό.

Και κάπου εκεί αρχίζει να αποκτά ενδιαφέρον η… άλλη πόρτα.

Οι εμφανίσεις με τον Αλέξη Τσίπρα, οι κοινές γραμμές για «σύγκλιση», οι λέξεις-κλειδιά που δεν πέφτουν τυχαία – όπως το «ενώνουμε δυνάμεις» – δεν πέρασαν απαρατήρητες. Ούτε στο ΠΑΣΟΚ, ούτε στην απέναντι όχθη.

Στο πάνελ για τον Γιάννη Μπουτάρη, ο Χάρης Δούκας έκανε κάτι που λίγοι στο κόμμα του θα τολμούσαν: πήρε θέση υπέρ της Συμφωνίας των Πρεσπών, δίνοντας πολιτικό χώρο στον Τσίπρα. Και ο πρώην πρωθυπουργός φρόντισε να ανταποδώσει – ίσως όχι τυχαία.

Από εκεί και πέρα, η φημολογία πήρε φωτιά.

Σενάρια για διαύλους, επαφές, ακόμα και για ένα ενδεχόμενο «πολιτικό άλμα» προς έναν νέο φορέα υπό τον Τσίπρα. Όχι απαραίτητα άμεσα, αλλά ως προοπτική. Ως Plan B, αν το Plan A δεν περπατήσει.

Το πρόβλημα; Η πραγματικότητα είναι πιο σκληρή από τα σενάρια.

Στη Χαριλάου Τρικούπη έχουν ήδη κλείσει την πόρτα. Όχι θεαματικά, αλλά ουσιαστικά. Με ενσωμάτωση, με ρόλους, με συμμετοχή στα όργανα. Με τον τρόπο που λέει: «μένεις – αλλά με τους δικούς μας όρους».

Και κυρίως, με ένα δεδομένο που δεν αλλάζει εύκολα: ο Δούκας δεν έχει μαζί του στρατό. Δεν είναι ότι θα σηκωθεί και θα φύγει, παίρνοντας μαζί του μισό κόμμα. Αν κάνει κίνηση, θα είναι περισσότερο προσωπική παρά πολιτική δύναμης.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το ρίσκο.

Γιατί στην πολιτική, το να θες να γίνεις «Δούκας» σε ένα νέο σχήμα είναι εύκολο ως φιλοδοξία. Το δύσκολο είναι να βρεις το έδαφος που θα σε στηρίξει.

Και αυτή τη στιγμή, το έδαφος μοιάζει… σαθρό και από τις δύο πλευρές.

Οπότε προς το παρόν, μένει εκεί που είναι. Με ένα πόδι στον Δήμο, ένα στο ΠΑΣΟΚ και το βλέμμα –όλο και πιο συχνά– προς τα αριστερά.

Μόνο που αυτά τα τρίγωνα στην πολιτική, συνήθως δεν έχουν happy end.

Καραμανλής εκτός σκηνής: Η σιωπή που «μιλάει» πιο δυνατά

Δεν είναι απλώς μια απουσία. Είναι μήνυμα.

Ο Κώστας Καραμανλής, πρώην πρωθυπουργός και μακροβιότερος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, φαίνεται να έχει λάβει οριστικά την απόφασή του: δεν θα παραστεί στο επικείμενο Συνέδριο του κόμματος στις 15–17 Μαΐου. Και στην πολιτική, ειδικά όταν μιλάμε για τέτοια πρόσωπα, η απουσία δεν είναι ποτέ ουδέτερη.

Στο γαλάζιο παρασκήνιο το λένε καθαρά: αν πήγαινε, θα έπρεπε να μιλήσει. Και αν μιλούσε, δύσκολα θα περιοριζόταν σε ευχές και χειροκροτήματα. Οι κατά καιρούς διαφοροποιήσεις του δεν αφήνουν περιθώρια για «σιωπηλή παρουσία». Άρα, η επιλογή ήταν διπλή: ή παρέμβαση με πολιτικό βάρος – ή πλήρης αποστασιοποίηση.

Επέλεξε το δεύτερο.

Και κάπως έτσι, η απουσία του λειτουργεί σχεδόν… ανακουφιστικά για το Μέγαρο Μαξίμου και την Πειραιώς. Όχι γιατί δεν έχει σημασία, αλλά ακριβώς επειδή έχει. Ένα ενδεχόμενο «καραμανλικό σήμα» μέσα στο Συνέδριο, σε μια περίοδο που το εσωκομματικό θερμόμετρο ανεβαίνει, θα μπορούσε να ανοίξει συζητήσεις που κανείς στην ηγεσία δεν θέλει αυτή τη στιγμή.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι τι θα έλεγε. Είναι πώς θα ακουγόταν.

Σε μια φάση που η Νέα Δημοκρατία ετοιμάζεται να μπει σε εκλογική τροχιά, κάθε εσωτερικός υπαινιγμός αποκτά πολλαπλάσιο βάρος. Και ο Καραμανλής δεν είναι ένας «τυχαίος πρώην». Είναι πολιτικό κεφάλαιο με δικό του ακροατήριο και ιστορικό αποτύπωμα στο κόμμα.

Η επιλογή του να μείνει εκτός, λοιπόν, δεν κλείνει το θέμα. Το μεταθέτει.

Γιατί όταν ένας πρώην πρωθυπουργός επιλέγει τη σιωπή σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή, το ερώτημα δεν είναι αν έχει άποψη. Είναι πότε θα επιλέξει να τη διατυπώσει.

• Αλέξης Τσίπρας
• Χάρης Δούκας