«Βλέπω υπέροχα πράγματα»

Βρέθηκε πρώτος μπροστά στον τάφο του Τουταγχαμών. Ένα σπουδαίο εύρημα που έκανε τον Howard Carter διάσημο και την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά πλουσιότερη.

Ο Howard Carter γεννήθηκε σαν σήμερα 9 Μαΐου,  το 1874, και ήταν ο άνθρωπος που με το όραμα και το πείσμα του ανακάλυψε ένα τάφο που είχε παραμείνει ασύλητος για περισσότερα από 3.000 χρόνια. Έφερε δηλαδή για πρώτη φορά στο φως την τελευταία κατοικία ενός Φαραώ με όλους τους θησαυρούς που τον συνόδευαν.

Ποιος ήταν αυτός ο Howard Carter;

Ο Howard Carter γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 9 Μαΐου του 1874 και είχε εκπαιδευτεί αρχικά ως ζωγράφος. Το 1899 (25 χρόνων) διορίστηκε σαν ο πρώτος κύριος έφορος αρχαιοτήτων της Αιγυπτιακής Υπηρεσίας Αρχαιοτήτων και επέβλεψε τις ανασκαφές στις Θήβες – σημερινό Λούξορ – πριν μετατεθεί το 1904 στην Εφορεία Κάτω Αιγύπτου. Το 1907 μάλιστα είχε προσληφθεί από τον λόρδο Καρνάρβον για να επιβλέπει τις ανασκαφές του στην Αίγυπτο, και ο οποίος τον πίεζε να κάνει μια μεγάλη ανακάλυψη.

Ο Χάουαρντ Κάρτερ ήταν το νεότερο από τα δέκα παιδιά του ζωγράφου Σάμιουελ Τζων Κάρτερ και της Μάρθα Τζόυς Κάρτερ, το γένος Σαντς (Sands). Ο πατέρας του ήταν αυτός που εκπαίδευσε και ανέπτυξε τα καλλιτεχνικά ταλέντα του μικρού Χάουαρντ.

Ο Χάουαρντ πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής ηλικίας του με συγγενείς στην κωμόπολη Σουάφαμ (Swaffham) του Νόρφολκ, τόπο γεννήσεως αμφότερων των γονιών του. Εκεί κοντά βρισκόταν η έπαυλη της οικογένειας Άμερστ, που περιείχε μια μεγάλη συλλογή αιγυπτιακών αρχαιοτήτων, γεγονός που κίνησε το ενδιαφέρον του μικρού Κάρτερ για το θέμα. Το 1891 η Εταιρεία Εξερεύνησης Αιγύπτου (EEF), με την παρότρυνση της βαρόνης Μαίρης Σέσιλ, τον έστειλε να βοηθήσει τον Πέρσυ Νιούμπερυ, στην ανασκαφή και την καταγραφή τάφων του Μέσου Βασιλείου της Αιγύπτου.

Παρά το ότι ήταν μόλις 17 ετών, ο Κάρτερ καινοτόμησε στη βελτίωση των μεθόδων της αντιγραφής της διακοσμήσεως των τάφων. Το 1892 εργάσθηκε ως μαθητευόμενος σε μία ανασκαφική περίοδο στην πρωτεύουσα του φαραώ Ακενατών. Μετά, από το 1894 έως το 1899, εργάσθηκε στο Ντέιρ ελ-Μπαχάρι, όπου κατέγραψε τα ανάγλυφα στον ναό της Χατσεψούτ.

Το 1899 ο Κάρτερ διορίσθηκε Αρχιεπιθεωρητής της Υπηρεσίας Αιγυπτιακών Αρχαιοτήτων (EAS). Επόπτευσε μερικές ανασκαφές στις Θήβες (Λούξορ) και το 1904 μετατέθηκε στο Εποπτείο της Κάτω Αιγύπτου, αλλά παραιτήθηκε από την Υπηρεσία Αρχαιοτήτων το 1905, μετά από μία διερεύνηση στη λεγόμενη «Υπόθεση της Σακκάρα», μία αντιπαράθεση μεταξύ φρουρών αρχαιολογικών χώρων και μιας ομάδας Γάλλων τουριστών. Ο Κάρτερ είχε ταχθεί με το μέρος των Αιγύπτιων φρουρών.

Ο τάφος του Τουταγχαμών

Εκατόν τέσσερα (104) χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη μεγάλη ανακάλυψη στην Αίγυπτο του τάφου του Τουταγχαμών από τον βρετανό αρχαιολόγο και Αιγυπτιολόγο Χάουαρντ Κάρτερ. Η ανακάλυψη όμως δεν έγινε τυχαία, καθώς ο Κάρτερ βρισκόταν στην Αίγυπτο, όπως είπαμε, από 17 χρονών, προκειμένου να βοηθήσει στην ανασκαφή και καταγραφή αιγυπτιακών αρχαιοτήτων, λένε σήμερα οι επιστήμονες. Και κάποιοι άλλοι κρυφογελούν και σκέφτονται πόσα από τα ευρήματα των Άγγλων κατέληξαν στο Βρετανικό μουσείο. Τα καλά τα δικά μας δηλαδή…

Πράγματι η ανακάλυψη αυτή ήρθε τον Νοέμβριο του 1922: «Βρήκα τάφο κάτω από τάφο Ραμσή ΣΤ΄, τον ερεύνησα και βρήκα σφραγίσματα ανέπαφα», έγραψε ο ίδιος στο ημερολόγιό του. Λέγεται μάλιστα ότι το αρχικό άνοιγμα σ’ αυτόν τον τάφο το έκανε με ένα σκαρπέλο, δώρο της γιαγιάς του για τα 17α γενέθλιά του. Κι όταν ρωτήθηκε από τον Καρνάρβον: «Βλέπεις τίποτα;», ο Carter απάντησε με την περίφημη σήμερα φράση «Ναι, βλέπω υπέροχα πράγματα!»

Ο Κάρτερ ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μπήκε στον τάφο του Τουτανκχαμών 33 αιώνες μετά από το θάνατό του, ενώ χρειάστηκε έναν χρόνο προκειμένου να καταγράψει τα 5.398 αντικείμενα που βρέθηκαν σ’ αυτόν: Από όπλα και άρματα μέχρι μουσικά όργανα, ρούχα, καλλυντικά, ακόμη και μια πολύτιμη τούφα από τα μαλλιά της γιαγιάς του Φαραώ! Και δεν τα φωτογράφησε μόνον αλλά και τα σκιτσάρισε, γιατί ήξερε ότι οι φωτογραφίες δεν λένε τα πάντα.

Στη σύγχρονη εποχή ωστόσο διατυπώνονται και διαφωνίες για τον τρόπο της ανασκαφής ή για την διαχείριση των ευρημάτων. Για παράδειγμα υπάρχουν κάποιοι αρχαιολόγοι που λένε ότι η μούμια είναι σε πολύ κακή κατάσταση, λόγω άστοχων ενεργειών του Κάρτερ στη δεκαετία του 1920. Ισχυρίζονται όμως ότι αν η ανακάλυψη γινόταν σήμερα, ο Κάρτερ θα ήταν πιο προσεκτικός όσον αφορά τη μούμια του Τουταγχαμών.

Ο Κάρτερ πέθανε από λέμφωμα το 1939, σε ηλικία 64 ετών, επτά χρόνια μετά το πέρας της ανασκαφής και πριν προλάβει να δημοσιεύσει πλήρως τα ευρήματά του. Ποτέ όμως δεν πίστεψε ότι ασθένειά του οφειλόταν στην λεγόμενη κατάρα της μούμιας, ή την κατάρα των Φαραώ, μία υποτιθέμενη θανατική ποινή για όποιον διαταράσσει τον ύπνο των αρχαίων ηγεμόνων της Αιγύπτου…

Η τηλεοπτική σειρά με τον Hoard Carter να ανακαλύπτει τον τάφο του Τουταγχαμών το 1922.

Δείτε το trailer

• Howard Carter
• Τουταγχαμών