ΔΙΕΘΝΗ

Και εγένετο Brexit: Χώρισαν οι δρόμοι Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ - Τι αλλάζει μετά το θυελλώδες διαζύγιο

Δημοσίευση 1 Ιανουαρίου 2021, 08:00 / Ανανεώθηκε 1 Ιανουαρίου 2021, 08:01
Και εγένετο Brexit: Χώρισαν οι δρόμοι Ηνωμένου Βασιλείου και ΕΕ - Τι αλλάζει μετά το θυελλώδες διαζύγιο
Facebook Twitter Whatsapp

Είναι πλέον επίσημο. Το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τι θα ακολουθήσει.

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι πλέον μέλος της μεγάλης Ευρωπαϊκής οικογένειας, καθώς η θυελλώδης σχέση των δύο μερών έλαβε τέλος.

Ουσιαστικά, το Brexit έλαβε χώρα όταν χτύπησα μεσάνυχτα στις Βρυξέλλες, στις 23:00 ώρα Λονδίνου (01:00 της Πρωτοχρονιάς, ώρα Ελλάδας), όταν το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την ντε φάκτο συμμετοχή του στην ΕΕ, η οποία συνεχίσθηκε αφού εγκατέλειψε επισήμως την ένωση στις 31 Ιανουαρίου.

Επί πέντε χρόνια, οι φρενήρεις περιστροφές της κρίσης του Brexit κυριάρχησαν στις ευρωπαϊκές υποθέσεις, στοίχειωσαν τις αγορές της στερλίνας και αμαύρωσαν τη φήμη του Ηνωμένου Βασιλείου ως πεπεισμένου στυλοβάτη της δυτικής οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας.

Ενώ οι υποστηρικτές του το εμφάνισαν ως την αυγή μιας «παγκόσμιας Βρετανίας» που ανεξαρτητοποιείται, το Brexit εξασθένησε τους δεσμούς που ενώνουν την Αγγλία, την Ουαλία, τη Σκωτία και τη Βόρεια Ιρλανδία σε μια οικονομία 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

«Το Brexit δεν είναι ένα τέλος, αλλά μία αρχή», δήλωσε στο κοινοβούλιο ο 56χρονος βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον, λίγες ώρες πριν το σώμα εγκρίνει την εμπορική συμφωνία του με την ΕΕ. Χαμογελώντας πλατιά, αστειεύτηκε αργότερα με τους δημοσιογράφους λέγοντας πως έχει διαβάσει τη συμφωνία που υπέγραψε.

Ο Τζόνσον δήλωσε πως δεν πρόκειται να ριχτούν στην πυρά ρυθμίσεις για να οικοδομηθεί μια «χαμηλής ποιότητας Ντικενσιανή Βρετανία» και διαβεβαίωσε την Ευρώπη πως το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνει η «πεμπτουσία του ευρωπαϊκού πολιτισμού».

Ωστόσο δεν έκανε γνωστές λεπτομέρειες για το τι θέλει να οικοδομήσει με τη νέα «ανεξαρτησία» του Ηνωμένου Βασιλείου - ούτε το πώς θα το κάνει, τη στιγμή που δανείζεται ποσά ρεκόρ για να πληρώσει για την κρίση της Covid-19.

Brexit

Στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016, 17,4 εκατομμμύρια ψηφοφόροι, το 52%, υποστήριξαν το Brexit ενώ 16,1 εκατομμύρια, το 48%, υποστήριξαν την παραμονή στην ΕΕ. Λίγοι είναι αυτοί που από τότε έχουν αλλάξει γνώμη. Η Αγγλία και η Ουαλία ψήφισαν την αποχώρηση, όμως η Σκωτία και η Βόρεια Ιρλανδία ψήφισαν υπέρ της παραμονής.

Το δημοψήφισμα έδειξε ένα Ηνωμένο Βασίλειο που είναι διχασμένο, όχι μόνο όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά σε πολλά περισσότερα. Τροφοδότησε μια ενδοσκόπηση για τα πάντα, από την απόσχιση και τη μετανάστευση μέχρι τον καπιταλισμό, την αυτοκρατορία και το τι σημαίνει να είναι κάποιος Βρετανός στη σύγχρονη εποχή.

Η αποχώρηση από την ΕΕ ήταν κάποτε το άπιαστο όνειρο ενός ετερόκλητου συνόλου «ευρωσκεπτικιστών» στις παρυφές της βρετανικής πολιτικής: το Ηνωμένο Βασίλειο εντάχθηκε το 1973 ως «ο ασθενής της Ευρώπης» και πριν από δύο δεκαετίες οι βρετανοί ηγέτες επιχειρηματολογούσαν για το αν θα συμμετείχαν ή όχι στο ευρώ.

«Το κατεστημένο του Ηνωμένου Βασιλείου είχε βασικά χάσει τη γοητεία του και μπήκαμε σ' αυτό που ήταν τότε η κοινή αγορά στην πραγματικότητα για λόγους αυτοπροστασίας - πιστεύαμε πως ήταν το καλύτερο μέλλον για μας, δεν μπορούσαμε να δούμε άλλον δρόμο προς τα εμπρός», δήλωσε ο Τζόνσον.

Από τότε πέρασαν 48 χρόνια.

«Βλέπουμε ένα παγκόσμιο μέλλον για μας», δήλωσε ο Τζόνσον, ο οποίος κέρδισε την εξουσία το 2019 και, παρά τα εμπόδια, συνήψε μια συμφωνία διαζυγίου για το Brexit και μια εμπορική συμφωνία, ενώ στις εκλογές του 2019 συγκέντρωσε τη μεγαλύτερη πλειοψηφία του Συντηρητικού Κόμματος από την εποχή της Μάργκαρετ Θάτσερ.

Για τους υποστηρικτές του, το Brexit είναι μια διαφυγή από ένα καταδικασμένο ευρωπαϊκό σχέδιο, στο οποίο κυριαρχούν οι Γερμανοί και το οποίο έχει μείνει πολύ πίσω από τις κορυφαίες δυνάμεις στον κόσμο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.

Οι αντίπαλοί του λένε πως το Brexit είναι μια τρέλα που θα εξασθενήσει τη Δύση, θα τορπιλίσει ό,τι έχει απομείνει από την παγκόσμια επιρροή της Βρετανίας, θα υπονομεύσει την οικονομία της και τελικά το Ηνωμένο Βασίλειο θα γίνει εξαιτίας του μια λιγότερο κοσμοπολίτικη ομάδα νησιών.

Ηνωμένο Βασίλειο;

Αφού το Ηνωμένο Βασίλειο εγκαταλείψει σήμερα την Ενιαία Αγορά και την Τελωνειακή Ένωση, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα υπάρξει κάποια αναστάστωση στα σύνορα. Περισσότερη γραφειοκρατία σημαίνει μεγαλύτερο κόστος γι' αυτούς που εισάγουν και εξάγουν αγαθά στα σύνορα ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου.

Το λιμάνι του Ντόβερ περιμένει πως η κίνηση θα μειωθεί στις αρχές Ιανουαρίου. Η πιο ανησυχητική περίοδος θα είναι από τα μέσα μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου, όταν η κίνηση αυξάνεται και πάλι.

Η αποχώρηση από μια ένωση στην οποία ανήκε επί σχεδόν μισό αιώνα σημαίνει αλλαγές στα πάντα, από τα διαβατήρια για τα ζώα συντροφιάς και τους κανόνες για να έχουν οι Βρετανοί άδεια οδήγησης στην Ευρώπη, μέχρι τους κανόνες για τα δεδομένα.

Η υποστήριξη στην ανεξαρτησία της Σκωτίας έχει αυξηθεί, εν μέρει εξαιτίας του Brexit και εν μέρει εξαιτίας της Covid-19, απειλώντας την 300ετή πολιτική ένωση ανάμεσα στην Αγγλία και τη Σκωτία.

Η σκωτσέζα ηγέτης Νίκολα Στέρτζον έχει δηλώσει πως ένα δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά το πρώτο μέρος της επόμενης θητείας του αποκεντρωμένου σκωτσέζικου κοινοβουλίου, που αρχίζει την ερχόμενη χρονιά.

Αφού πέτυχε την παραμονή των Χριστουγέννων μια εμπορική συμφωνία ώστε να μην υπάρξει η μεγαλύτερη αναστάτωση που θα μπορούσε να υπάρξει, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επικαλέσθηκε τόσο τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ όσο και τον Τ. Σ. Έλιοτ.

«Τι γλυκιά θλίψη ο αποχαιρετισμός», είπε. «Αυτό που ονομάζουμε αρχή είναι συχνά το τέλος. Και για να υπάρξει ένα τέλος πρέπει να γίνει μια αρχή».

Η συμφωνία

Διαβάστε τη σύνοψη της συμφωνίας στα αγγλικά, όπως την δημοσιοποίησε η Ντάουνινγκ Στριτ:

Δασμοί

Η πρόσβαση χωρίς δασμούς και χωρίς ποσοστώσεις σε μία από τις μεγαλύτερες αγορές του κόσμου είναι η ραχοκοκαλιά της συμφωνίας για Brexit και υπερβαίνει τις συμφωνίες της ΕΕ με τον Καναδά ή την Ιαπωνία.

Εμπορικές συναλλαγές

Θα υπάρχει αμοιβαία αναγνώριση αξιόπιστων προγραμμάτων εμπόρων. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να συμμορφώνονται με τα πρότυπα του ΗΒ και της ΕΕ.

Επαγγελματικά Προσόντα

Δεν θα υπάρχει πλέον αυτόματη αναγνώριση για τους βρετανούς γιατρούς, νοσοκόμους, αρχιτέκτονες, οδοντίατροι, φαρμακοποιούς, κτηνιάτρους, μηχανικούς. Θα πρέπει τώρα να ζητήσουν αναγνώριση στο κράτος μέλος στο οποίο επιθυμούν να ασκήσουν το επάγγελμά τους.

Κινητικότητα - ελεύθερη κυκλοφορία

Οι υπήκοοι του Ηνωμένου Βασιλείου δεν έχουν πλέον την ελευθερία να εργάζονται, να σπουδάζουν, να ξεκινούν μια επιχείρηση ή να ζουν στην ΕΕ. Απαιτούνται βίζες για διαμονή άνω των 90 ημερών. Ο συντονισμός ορισμένων παροχών κοινωνικής ασφάλισης όπως οι συντάξεις γήρατος και η υγειονομική περίθαλψη θα διευκολύνει την εργασία στο εξωτερικό και δεν θα χάσει καμία προϋπάρχουσα συγκέντρωση εισφορών στην εθνική ασφάλιση.

Αλιεία

Το ΗΒ θα αποχωρήσει από την κοινή αλιευτική πολιτική της ΕΕ. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών των αλιευτικών σκαφών της ΕΕ από βρετανικά ύδατα είναι περίπου 650 εκατ. ευρώ - σε σύγκριση με 850 εκατ. ευρώ για τον στόλο με σημαία Ηνωμένου Βασιλείου. Οι νέες ποσοστώσεις που μειώνουν το μερίδιο της ΕΕ κατά 25% αναμένεται να καταργηθούν σταδιακά σε διάστημα πεντέμισι ετών. Το ένα τέταρτο της αλιευτικής αξίας της ΕΕ - 162,5 εκατ. ευρώ ετησίως - θα «επαναπατριστεί» σε πλοία με σημαία Ηνωμένου Βασιλείου έως το τέλος αυτής της περιόδου. Μετά από αυτό, οι δύο πλευρές θα πραγματοποιούν ετήσιες διαπραγματεύσεις.

Τα σκάφη της ΕΕ που αλιεύουν έξι έως 12 ναυτικά μίλια από τη βρετανική ακτογραμμή θα είναι σε θέση να συνεχίσουν κατά τη διάρκεια της μετάβασης, αλλά η πρόσβαση θα διαπραγματευτεί σε ετήσια βάση μετά από αυτό. Υπάρχει προειδοποίηση τριών μηνών για κλείσιμο της πρόσβασης. Σε περίπτωση άρνησης πρόσβασης και στις δύο πλευρές, η άλλη μπορεί να ζητήσει αποζημίωση ή να εφαρμόσει τιμολόγια με αναλογικό τρόπο.

Κρατικές ενισχύσεις

Η ΕΕ επέμεινε στο Ηνωμένο Βασίλειο να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Οι Βρυξέλλες ανησυχούσαν ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα επιδίωκε να δώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις μέσω επιδοτήσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο σκότωσε με επιτυχία αυτήν την ιδέα. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα δημιουργήσει το δικό του καθεστώς επιδοτήσεων. Ο νέος εγχώριος οργανισμός επιβολής μπορεί να λάβει αποφάσεις σχετικά με το εάν οι κρατικές ενισχύσεις έχουν στρεβλώσει το εμπόριο μετά τη χορήγηση της επιδότησης. Πρόκειται για μια σημαντική παραχώρηση από την ΕΕ, σχολιάζει ο Guardian.  Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να διασφαλίσει ότι το καθεστώς επιδοτήσεων σέβεται τις βασικές αρχές που ορίζονται στη συνθήκη. Η συμφωνία επιτρέπει επίσης και στα δύο μέρη να λάβουν διορθωτικά μέτρα εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο εσωτερικός φορέας επιβολής δεν έχει τηρήσει τις κοινές αρχές.

Πρότυπα ή ίσοι όροι ανταγωνισμού

Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν για ένα ελάχιστο επίπεδο περιβαλλοντικών, κοινωνικών και εργασιακών προτύπων το οποίο πρέπει να ακολουθήσουν οι δύο πλευρές. Η συμφωνία προβλέπει ρήτρα επανεξέτασης και «επανεξισορρόπησης», η οποία επιτρέπει σε κάθε πλευρά να ξεκινήσει επίσημη αναθεώρηση των οικονομικών τμημάτων της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου επιπέδου προτύπων.

Οποιαδήποτε από τις δύο πλευρές μπορεί να πλήξει την άλλη με δασμούς σε συγκεκριμένους κλάδους εάν θεωρεί ότι αυτό δικαιολογείται από τους όρους της εμπορικής συμφωνίας Εάν η μία πλευρά θεωρεί άδικη την επιβολή των συγκεκριμένων δασμών, μπορεί να προσφύγει σε πάνελ διαιτησίας, το οποίο θα είναι ανεξάρτητο και δεν θα υπόκειται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξεχωριστά τμήματα της εμπορικής συμφωνίας μπορούν να ανοίγουν ξανά και να τίθενται υπό διαπραγμάτευση σε σημεία για τα οποία υπάρχει διαφωνία.

Τι γίνεται με το «made in the UK»

Αυτό καθορίζει τι αγαθά θεωρούνται ως «κατασκευασμένα στη Βρετανία». Το Ηνωμένο Βασίλειο έπεισε τις Βρυξέλλες ότι τα υλικά και η επεξεργασία της ΕΕ πρέπει να υπολογίζονται ως βρετανικές εισροές όταν τα ολοκληρωμένα προϊόντα εξάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά.

Επομένως, σε ένα προϊόν μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις βάσει της συμφωνίας, εάν περισσότερο από το 40% της προκατασκευασμένης αξίας του είτε δεν ήταν βρετανικής προέλευσης είτε από χώρα εκτός ΕΕ όπως η Ιαπωνία.

Επιστήμη

Το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να συμμετέχει στο εμβληματικό πρόγραμμα «Horizon Europe» προϋπολογισμού ύψους 80 δισ. ευρώ. Η συμμετοχή της Βρετανίας θα έχει ισχύ επτά ετών. Το ΗΒ θα συνεχίσει τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα «Κοπέρνικος» και στην Euratom.

Πρόγραμμα Erasmus

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών. Ο Βρετανός πρωθυπουργός ανέφερε ότι η αποχώρηση της Βρετανίας από το Erasmus έγινε εξαιτίας του «κόστους» του προγράμματος, το οποίο θα αντικατασταθεί, όπως είπε από ένα «διεθνές» βρετανικό. Ο ίδιος υποστήριξε πως επρόκειτο για μια «δύσκολη» απόφαση και τόνισε ότι αν και ήταν «υπέροχο» να φιλοξενεί η χώρα του τόσους πολλούς Ευρωπαίους φοιτητές, το Erasmus ήταν «υπερβολικά ακριβό» για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ασφάλεια και επιβολή του νόμου

Οι διασυνοριακές αστυνομικές έρευνες και η επιβολή του νόμου μπορούν να συνεχιστούν, με συμφωνίες ότι το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να παραμείνει σε βασικά προγράμματα ανταλλαγής αλλά όχι σε όλα. Το ΗΒ δεν θα είναι πλέον μέρος του συστήματος ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Ούτε το ΗΒ θα είναι πλήρες μέλος της Europol ή της Eurojust. Θα υπάρξει «συνεχής συνεργασία μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Europol και της Eurojust» με «ισχυρή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αστυνομικών και δικαστικών αρχών».

Το ΗΒ θα διατηρήσει έναν «μηχανισμό πρόσβασης» στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS II), μια αυτοματοποιημένη βάση δεδομένων που μοιράζεται ειδοποιήσεις αστυνομίας για κλεμμένα αγαθά και αγνοούμενους.

Υπήρξε επίσης μια συμφωνία για συνεχιζόμενη κοινή χρήση του Passenger Name Records, το οποίο παρέχει δεδομένα σε real time σχετικά με την κίνηση επιβατών αεροπλάνων και πλοίων, ένα βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη βάση δεδομένων Prüm για δακτυλικά αποτυπώματα, DNA και πινακίδες αυτοκινήτων υπόπτων.

Υπηρεσίες τηλεόρασης

Η Γαλλία κράτησε με επιτυχία εκτός της συμφωνίας τον οπτικοακουστικό τομέα επιφέροντας μεγάλο πλήγμα για το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο φιλοξενεί περίπου 1.400 ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, περίπου το 30% όλων των καναλιών στην ΕΕ.

Οι ακμάζοντες τηλεοπτικοί και τηλεοπτικοί κατά παραγγελία πάροχοι υπηρεσιών της Βρετανίας δεν θα μπορούν πλέον να προσφέρουν πανευρωπαϊκές υπηρεσίες σε Ευρωπαίους θεατές, εκτός εάν μεταφέρουν μέρος της επιχείρησής τους σε κράτος μέλος της ΕΕ.

Ταξίδια στην ΕΕ για αμειβόμενη εργασία

Το προσωπικό που είναι αποσπασμένο στην ΕΕ για επαγγελματικούς λόγους μπορεί να παραμείνει για έως και τρία χρόνια εάν είναι διευθυντές και ειδικοί και έως ένα έτος για εκπαιδευόμενους υπαλλήλους. Όσοι βρίσκονται σε βραχυπρόθεσμη εργασία θα χρειαστούν άδεια εργασίας και μπορούν να παραμείνουν για περίοδο έως και 90 ημερών για 12 μήνες μετά την έκδοση της άδειας.

Σύμφωνα με τη συμφωνία, έχουν γίνει αμοιβαίες ρυθμίσεις «για τη διευκόλυνση των βραχυπρόθεσμων επαγγελματικών ταξιδιών και των προσωρινών αποσπάσεων εργαζομένων με υψηλή ειδίκευση».

Αερομεταφορές

Οι αερομεταφορές και οι μεταφορές θα συνεχιστούν όπως και πριν με τα επιβατικά και φορτηγά αεροσκάφη που εξακολουθούν να είναι σε θέση να πετούν και να προσγειωθούν στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των πτήσεων ενδιάμεσης στάσης από το Heathrow και αλλού στο Ηνωμένο Βασίλειο που προέρχονται από το εξωτερικό του ΗΒ. Οι μεταφορείς θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να συνεχίσουν να οδηγούν χωρίς ειδικές άδειες που εκχωρούνται σε περιορισμένο αριθμό σε χώρες εκτός της ΕΕ.

Ακολουθήστε το Newpost.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις