ΔΙΕΘΝΗ

«Φακίρης» o Ερντογάν «κατάπιε» το βέτο: H συμφωνία με Σουηδία και Φινλανδία, χωρίς αντίκρισμα τα οφέλη της Τουρκίας - O Μπάιντεν, το Αιγαίο και η Συρία

Δημοσίευση 30 Ιουνίου 2022, 07:00 / Ανανεώθηκε 30 Ιουνίου 2022, 07:28
«Φακίρης» o Ερντογάν «κατάπιε» το βέτο: H συμφωνία με Σουηδία και Φινλανδία, χωρίς αντίκρισμα τα οφέλη της Τουρκίας - O Μπάιντεν, το Αιγαίο και η Συρία
Facebook Twitter Whatsapp

Μέρα γεμάτη... διπλωματική δράση ήταν η πρώτη της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Όλα τα είχε το... καλάθι της πρώτης μέρας στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη. Κυβιστήσεις, αμοιβαία χαμόγελα, μεγάλες δηλώσεις και κυρίως... επιθέσεις φιλίας. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή: Η Τουρκία ήρε το βέτο για την ένταξη Σουηδίας και Φινλανδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, με αμελητέα ανταλλάγματα.

Και όχι μόνο αυτό, καθώς συζητήθηκε εντόνως η φιλική προσφώνηση Ερντογάν προς Δένδια: «Γεια σου Νίκο», με τον πάγο να σπάζει άμεσα. Και τον Τούρκο, να μην αναφέρει τίποτα σχετικά με τα νησιά του Αιγαίου. Μπάιντεν, Μισέλ και Μακρόν, φαίνεται πως του έβαλαν... δυνατό χέρι.

Τα F-16 και η κυβίστηση (ή αλλιώς... κωλοτούμπα)

Δεν πέρασαν παρά λίγες ώρες από τη συμφωνία Τουρκίας – Φινλανδίας – Σουηδίας στη Μαδρίτη, που άνοιξε τον δρόμο για την άρση του τουρκικού βέτο για την ένταξη των χωρών της Σκανδιναβίας στο ΝΑΤΟ. Μάλιστα, ενώ προηγουμένως ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου είχε διαμηνύσει πως οι ΗΠΑ «δεν προσέφεραν τίποτα» στην Άγκυρα προκειμένου εκείνη να αλλάξει στάση, οι ειδήσεις που έρχονται από την άλλη άκρη του Ατλαντικού προμηνύουν εξελίξεις στα αμερικανο-τουρκικά.

Η Celeste Wallander, βοηθός υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, παρουσιάστηκε να δηλώνει δημοσίως πως «οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πλήρως τα σχέδια εκσυγχρονισμού του στόλου των F-16 της Τουρκίας». Κάπως έτσι εξηγείται και το γεγονός πως ο Ερντογάν χαμογελούσε συνεχώς και από... στρατηγός έγινε ένας χαρούμενος «σύμμαχος».

«Αυτά τα σχέδια είναι στα σκαριά και πρέπει να υλοποιηθούν μέσω της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων, αλλά οι ΗΠΑ υποστηρίζουν τον εκσυγχρονισμό του στόλου μαχητικών της Τουρκίας, γιατί αυτό συμβάλλει στην ασφάλεια του ΝΑΤΟ. Οι ισχυρές αμυντικές δυνατότητες της Τουρκίας συμβάλλουν σε μια ισχυρή άμυνα του ΝΑΤΟ», συνέχισε η Wallander.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, σημειώνεται πως τόσο ο εκσυγχρονισμός των υπαρχόντων όσο και η πώληση νέων F-16 στην Τουρκία, θα πρέπει – για να υλοποιηθεί – να περάσει από το αμερικανικό Κογκρέσο και από τις αρμόδιες επιτροπές του Κογκρέσου, μεταξύ αυτών και από την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας επικεφαλής της οποίας είναι ο φιλέλληνας γερουσιαστής Ρόμπερτ Μενέντεζ.

Γιατί συνιστά αναδίπλωση της Τουρκίας η άρση βέτο - Τι εξηγούν κυβερνητικές πηγές

Συγκεκριμένα, η συμφωνία κάνει, κατ' αρχάς, ρητή αναφορά στην ιδρυτική συνθήκη του ΝΑΤΟ, η οποία τόσο στο προοίμιο όσο και στο πρώτο άρθρο αναφέρεται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, κάτι που οφείλει να πράξει η Τουρκία.

Το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου αφορά ζητήματα καταπολέμησης της τρομοκρατίας, κάτι που αποτελούσε τη βασική προτεραιότητα της τουρκικής κυβέρνησης, προφανώς για εσωτερική κατανάλωση.

Οι διεκδικήσεις της Τουρκίας από Σουηδία και Φινλανδία για τις κουρδικές τρομοκρατικές οργανώσεις

Επί των σημείων αυτών συγκρατούνται δύο σημαντικές παράμετροι:

Στην παράγραφο 4 επισημαίνεται ότι η Σουηδία και η Φινλανδία θα σταματήσουν να παρέχουν υποστήριξη στις κουρδικές οργανώσεις στη Συρία (YPD/PYG), καθώς και στο κίνημα του Fetullah Gülen, το οποίο, όπως επισημαίνεται στο κείμενο, περιγράφεται στην Τουρκία, και κατ' επέκταση όχι στη Σουηδία και στη Φινλανδία ως «FETO». Δεν γίνεται καμία διασύνδεση των εν λόγω κουρδικών οργανώσεων με την τρομοκρατία, κάτι που αποτελεί πάγιο αίτημα της Τουρκίας, το οποίο, όμως, δεν βρίσκει ανταπόκριση.

Στην παράγραφο 5 γίνεται αναφορά στο ΡΚΚ, οργάνωση η οποία έχει αναγνωρισθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως τρομοκρατική.

Επίσης, στην παράγραφο 8, σημείο 3, γίνεται αναφορά σε δυνατότητα έκδοσης υπόπτων για τρομοκρατία από τη Σουηδία και τη Φινλανδία προς την Τουρκία, αλλά υπάρχει ρητή πρόβλεψη ότι αυτές, εφόσον υλοποιηθούν, θα γίνουν μόνο με σεβασμό στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τις εκδόσεις.

Αμυντική συνεργασία και εξαγωγές όπλων, τα «θέλω» της Τουρκίας από Σουηδία και Φινλανδία

Αναφορικά με τις εξαγωγές οπλικών συστημάτων, σημειώνεται ότι στο κείμενο δεν γίνεται καμία αναφορά στις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει τόσο η Σουηδία όσο και η Φινλανδία στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες εξακολουθούν να ισχύουν.

Υπενθυμίζεται ότι οι άδειες για την εξαγωγή οπλικών συστημάτων είναι εθνική απόφαση και όχι ευρωπαϊκή.

Τέλος, επισημαίνεται ότι υπάρχουν χώρες-σύμμαχοι εντός του ΝΑΤΟ, οι οποίες έχουν σταματήσει τις εξαγωγές οπλισμού προς την Τουρκία.

Η πραγματικότητα είναι ότι σε κάθε περίπτωση οι δύο σκανδιναβικές χώρες παραδοσιακά δεν διαδραματίζουν ιδιαίτερα μεγάλο ρόλο στα εξοπλιστικά προγράμματα της Άγκυρας.

Η αξία των πωλήσεων της Σουηδίας στην Τουρκία για ολόκληρη την πενταετία 2015-19 μετά βίας υπερβαίνει τα 50 εκατ. ευρώ (με τη σημερινή ισοτιμία κορώνας-ευρώ).

Οι σουηδικές εξαγωγές προς την Τουρκία αποτελούν πολύ μικρό μέρος των συνολικών πωλήσεων όπλων από τη Στοκχόλμη, οι οποίες το 2020 ξεπέρασαν τα 1,52 δισ. ευρώ.

Ενδεικτικό είναι επίσης ότι μεταξύ 2015 και 2019 η γειτονική μας χώρα ήταν μόλις ο 25ος μεγαλύτερος αγοραστής σουηδικών όπλων.

Παραπλήσια είναι η εικόνα όσον αφορά την εξοπλιστική συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Φινλανδίας.

Το 2019 και το 2020 οι πωλήσεις όπλων στην Τουρκία αθροιστικά διαμορφώθηκαν στα 5,1 εκατομμύρια ευρώ.

Κοινή ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια

Αναφορικά με το σημείο 7 της παραγράφου 8, επαναλαμβάνεται ο διακαής πόθος της Τουρκίας να συμμετάσχει στην Κοινή Ευρωπαϊκή Άμυνα και Ασφάλεια (ΚΠΑΑ), καθώς και στο σχήμα της Μόνιμης Διαρθρωμένης [Αμυντικής] Συνεργασίας (PESCO) της ΕΕ, και ιδιαίτερα στο έργο της στρατιωτικής κινητικότητας.

Στην πραγματικότητα, οποιαδήποτε στήριξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο τουρκικό αίτημα αυτό, συμβολικό χαρακτήρα έχει μόνο, καθώς για τη συμμετοχή οιουδήποτε τρίτου κράτους στην ΚΠΑΑ ή στην PESCO απαιτείται ομόφωνη απόφαση των συμμετεχόντων κρατών της ΕΕ, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τόσο η χώρα μας όσο και η Κύπρος.

Επιπλέον, οι τρίτες χώρες πρέπει να έχουν συνάψει συμφωνία ασφαλείας με την ΕΕ και διοικητικό διακανονισμό με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας. Αμφότερα απαιτούν ομοφωνία εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Η Τουρκία δεν έχει συνάψει κανένα από τα ανωτέρω.

Σε κάθε περίπτωση, το Ελσίνκι και η Στοκχόλμη δεσμεύονται από τις θέσεις της Ένωσης και τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου καταγράφεται ξεκάθαρα η τουρκική προκλητικότητα και η ευρωπαϊκή στήριξη στην ελληνική κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα έναντι των ανεδαφικών αξιώσεων της Άγκυρας.

Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να ασκεί τα δικαιώματά της και να προστατεύει τα συμφέροντά της.

Η Ελλάδα στήριξε την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας από την αρχή, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, και προσδοκά στην πλήρη ένταξή τους στο ΝΑΤΟ το ταχύτερο δυνατό, καθώς θα ενισχυθεί περαιτέρω ο ευρωπαϊκός βραχίονας της ΕΕ εντός του ΝΑΤΟ.

«Καρφιά» Μητσοτάκη στην Τουρκία

O Ερντογάν στην τοποθέτησή του, μπορεί να μην είπε απολύτως τίποτα για όλα τα ζητήματα που έθετε το προηγούμενο διάστημα σχετικά με την Ελλάδα. Μίλησε ελάχιστα και επικεντρώθηκε στα θέματα της ατζέντας της Συνόδου.

Ωστόσο ο Πρωθυπουργός έκανε δύο έμμεσες αναφορές-«καρφιά» που φωτογράφησαν ξεκάθαρα την Τουρκία, α) ότι έχει καταστεί σαφές ποια είναι η αποστολή του ΝΑΤΟ για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας, του διεθνούς δικαίου και β) για τη σημασία εφαρμογής των κυρώσεων από όλους.

Συγκεκριμένα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην τοποθέτηση του επικεντρώθηκε στα θέματα της ατζέντας της Συνόδου του ΝΑΤΟ, ανέδειξε το πόσο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η Συμμαχία επέδειξε ενότητα, ταχύτητα και αποφασιστικότητα στην αντιμετώπιση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και τόνισε την ανάγκη ότι θα πρέπει να συνεχίσει προς την κατεύθυνση αυτή.

Ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι είναι παρά πολύ σημαντικό για ουσιαστικούς και συμβολικούς λόγους οι κυρώσεις που αποφασίζονται να εφαρμόζονται από όλα τα μέλη, επανέλαβε ότι η Ελλάδα στάθηκε από την πρώτη στιγμή στο πλευρό της Ουκρανίας και επεσήμανε ότι η ρωσική εισβολή έχει καταστήσει σαφές πως η αποστολή του ΝΑΤΟ για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου δεν είναι πλέον κενό γράμμα.

Επίσης ο Πρωθυπουργός καλωσόρισε την εξέλιξη με την Φινλανδία και τη Σουηδία και εξέφρασε την ικανοποίησή του που ξεπεράστηκαν οι όποιες δυσκολίες.

Η συνάντηση Ερντογάν-Μπάιντεν και το απρόοπτο

Εύκολα τα περίμενε ο Τούρκος πρόεδρος, καθώς έδινε γη και ύδωρ για μία φωτό με τον πλανητάρχη, όμως ο Μπάιντεν του τη βγήκε... απρόβλεπτα. Σύμφωνα δε με την ανακοίνωση του Λευκού Οίκου Μπάιντεν και Ερντογάν «συζήτησαν επίσης για τη σημασία της διατήρησης της σταθερότητας στο Αιγαίο και τη Συρία».

Το γεγονός δε ότι τα ζητήματα αυτά αναφέρονται στην ανακοίνωση της Ουάσιγκτον, χαρακτηρίζεται και ως ένα μήνυμα στην Άγκυρα. Και πέρα από τις αμοιβαίες ευχαριστίες που ακολούθησαν, δεν ανέφεραν τίποτα σχετικά με τα F-16.

Ακολουθήστε το Newpost.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr