LIFESTYLE

Πατρινό καρναβάλι 2013: Από το 1829 σάτιρα και τραγούδια! (φωτορεπορτάζ)

Δημοσίευση 21 Μαρτίου 2013, 16:16 / Ανανεώθηκε 27 Ιουνίου 2013, 14:55
Πατρινό καρναβάλι 2013: Από το 1829 σάτιρα και τραγούδια! (φωτορεπορτάζ)
Facebook Twitter Whatsapp
Από την Αλεξάνδρα Τσόλκα
Από την Αλεξάνδρα Τσόλκα
Η Πάτρα έχει ομορφιά φυσική, έτσι όπως από το βουνό, απλώνεται στην πράσινη, τόσο Ιόνια, θάλασσά της και μια αρχοντιά αρχιτεκτονική από τις ενετικές και γαλλικές ιστορικές περιόδους της. Ο κόσμος της, από το μεγάλο λιμάνι, ήταν πιο κοσμοπολιτικός από την υπόλοιπη Ελλάδα. Ανοιχτός σε προκλήσεις, νέες ιδέες, πολιτικές τάσεις. Τολμηρός στον τρόπο ζωής και στα ανοίγματά του. Διαφορετικός από το συνηθισμένο. Και δέθηκε με το δικό του καρναβάλι, την Απόκριά του, προσαρμοσμένη στην ιδιαιτερότητα και την ιστορική κάθε φορά συγκυρία.

Πολλοί είναι αυτοί, που δυσφορούν. Που λένε πως δεν έχει τον λαϊκό διονυσιασμό του καρναβαλιού στη Νέα Ορλεάνη, ή την αχαλίνωτη σεξουαλικότητα του Ρίο. Λένε πως θυμίζει κακέκτυπο των εορτασμών στη Βενετία και πως δεν ενδιαφέρει πια. Κι όμως. Ο λαός της Πάτρας, εκφραζόταν τόσο κοινωνικά, όσο και πολιτικά μέσα από το τραγούδι, τον χώρο, την έκφραση του κρυμμένου ερωτισμού του, τη διαμαρτυρία του.

Άλλωστε, αφετηρία του Πατρινού Καρναβαλιού, λένε, πως στάθηκε ο πρώτος αποκριάτικος χορός μετά την απελευθέρωση, που έγινε το 1829 στο αρχοντικό του μεγαλέμπορου Μωρέττη. Και η Βενετία είναι μια έκφραση μορφής από αυτό που γινόταν πάντα στους οικισμούς στη Μεσόγειο, σε νοητή συνεχεία, βαθιά ριζωμένη στο συλλογικό ασυνείδητο, με τις αρχαίες παγανιστικές εκδηλώσεις και ιεροτελεστίες, όπως αυτές προς τιμή του Διονύσου.

Ο θεός Διόνυσος, ο Βάκχος, μες στον χειμώνα, ανασταίνεται για να οδηγήσει ξανά στην άνοιξη. Οι πιστοί, ειδικές γιορτές με κρασί, αισθησιασμό, μεταμφίεση, γλέντι χωρίς όρια, απελευθέρωση κρυφών ορμών, είναι η επίκληση στη θεότητα για να γυρίσει πάλι κοντά τους. Στην Πάτρα, αυτό εκφράζεται πιο συστηματικά, με πρότυπο τις γαλλικές δυνάμεις του στρατηγού Μεζόν. Όταν η πόλη απελευθερώθηκε από τους Τούρκους, οι Γάλλοι την κάνουν κέντρο τους. Οι ντόπιοι βλέπουν τον τρόπο που γιορτάζουν το καρναβάλι και τον υιοθετούν, προσαρμόζοντας τον.

Οι επτανήσιοι που έχουν πάντα επαφές με την μεγάλη πόλη, δίνουν τα δικά τους στοιχεία, τα περισσότερο Ενετικά, ενώ διατηρείται και η αρχαιοελληνική παράδοση της επιθετικής κριτικής σε πρόσωπα και καταστάσεις. Τα πρώτα καρναβαλικά άρματα φτιάχνονται το 1870 και είναι κατασκευές ιδιωτών. Το 1872 οικοδομείται με συνεισφορές πλούσιων σταφιδεμπόρων το Θέατρο «Απόλλων», όπου φιλοξενεί αποκριάτικους χορούς. Το 1880, την ημέρα του Αγίου Αντωνίου, κάνουν την εμφάνισή τους οι πρώτες μπούλες, ομάδες πρόχειρα μεταμφιεσμένων που τριγυρίζουν στις γειτονιές και με χιουμοριστική διάθεση κάνουν πλάκα σε φίλους, γνωστούς και αγνώστους. Το έθιμο αυτό, που τείνει στις μέρες μας να εκλείψει θεωρείται συνεχεία της αρχαίας παράδοσης και επηρεασμός από τις αντίστοιχες συνήθειες της απέναντι Αιτωλοακαρνανίας.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, στην εποχή της Μπελ Επόκ, οι καρναβαλικές εκδηλώσεις γίνονται πολύ γλεντζέδικες, αλλά συνάμα ραφινάτα κοσμικές. Έτσι το 1900, 1907, 1909 άτομα κάθε κοινωνικής τάξης και καταγωγής, απελευθερώνονται με πρόσχημα το καρναβάλι και συναντιούνται επί ισοις όροις. Το ίδιο συμβαίνει με τον χορό, τον καθαρά πατρινό, τα Μπουρμπούλια, όπου γυναίκες ντυμένες ντόμινο, πλήρως καλυμμένες πηγαίνουν στο χορό, χωρίς να πληρώσουν συμμέτοχη και διαλέγουν οι ίδιες με ποιον άνδρα θα χορέψουν, χωρίς να του αποκαλυφθούν. Είναι εποχές που οι γυναίκες δεν έχουν δικαιώματα αυτοδιάθεσης και έκφρασης και η συγκεκριμένη εκδήλωση είναι άκρως επαναστατική για τα ήθη της εποχής και φυσικά απελευθερωτική.

Βαλκανικοί πόλεμοι, Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Μικρασιατική εκστρατεία, πρόσφυγες, φτώχεια, κοινωνικές αναταραχές. Οι άνδρες είναι για μεγάλα διαστήματα στον πόλεμο. Η πόλη ύστερα από μια μεγάλη περίοδο ευημερίας, γνωρίζει τον οικονομικό μαρασμό και τη δυστυχία. Σποραδικά μόνο εμφανίζονται οι καρναβαλικές εκδηλώσεις, με εξαίρεση τις μεγάλες γιορτές του 1938 και του 1939. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Εμφύλιος θα κάνουν κάθε γιορταστικο ήχο να βουβαθεί. Η Ελλάδα πονά και επιβιώνει. Δεν γιορτάζει. Δεν εκφράζεται. Δεν ξεσπά. Αλλά επιζεί…

Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 το καρναβάλι ξαναγεννιέται με τους μουσικούς ομίλους «Ορφέας» και «Πατραϊκή Μαντολινάτα» να πρωτοστατούν.
To 1956 το καρναβάλι της Πάτρας προκαλεί. Παραθρησκευτικές και «ηθικιστικές» οργανώσεις καταφθάνουν στην Πάτρα από άλλες περιοχές της Ελλάδας και στο αποκορύφωμα του καρναβαλιού, ψάχνουν, καταγγέλλουν, εφευρίσκουν, φαντασιώνονται όργια, ελευθεριότητα και σεξουαλική ασυδοσία. Οι Πατρινοί απαξιούν. Ακόμη και η επίσημη τοπική εκκλησία δεν συμμερίζεται τις απόψεις των φανατισμένων παραθρησκευτικών. Το καρναβάλι συνεχίζεται χωρίς ψευτοντροπές και ανυπόστατες ηθικολογίες. 

Όμως η παρέλαση των αρμάτων, οι επιλογές των θεμάτων, όλοι όσοι συμμετέχουν, εκφράζονται πολιτικά, «κράζουν», περιγελούν, καταδεικνύουν. Στη δεκαετία του 50, επιβάλλεται λογοκρισία και απαγορεύονται καρναβαλικές κατασκευές, των οποίων η σάτιρα έθιγε τα κέντρα εξουσίας. Μάλιστα το 1964, που πεθαίνει ο βασιλιάς Παύλος, με φόβο πως οι καρναβαλιστές θα εκφραστούν απρεπώς, το Καρναβάλι ματαιώνεται. Έτσι η πόλη, η Πάτρα, δένεται ιστορικά, στα σύγχρονα χρόνια με το καρναβάλι της. Εκφράζεται καλλιτεχνικά, κοινωνικά, πολιτικά μέσα απ αυτό και ξεφαντώνει αταξικά.
Για πολλές δεκαετίες ψυχή του Πατρινού Καρναβαλιού, φωνή και εμψυχωτής του, γίνεται ο Θεσσαλονικιός Άλκης Στέας, που παρουσιάζει τις καρναβαλικές εκδηλώσεις από τη δημόσια τηλεόραση.

Το 1974 ξεκινά η σύγχρονη φάση του καρναβαλιού και οι καρναβαλιστές πείθονται να εγκαταλείψουν τα αυτοκίνητά τους και να παρελαύνουν στους δρόμους, μιας και μέχρι τότε, μόνο τα άρματα παρήλαυναν. Και είναι η Πάτρα η πρωτεύουσα της χώρας τις Απόκριες και χιλιάδες επισκέπτες κατακλύζουν τις πλατείες, τους δρόμους, τα κέντρα της πόλης, διασκεδάζοντας.

Φέτος, η Πάτρα είναι πληγωμένη. Πρωταγωνίστρια στην ανεργία και φτώχεια. Αξιοπρεπής πάντα και περήφανη σήκωσε για άλλη μια φορά την αυλαία του γλεντιού, της νεανικότητας, της επικοινωνίας. Με άρματα και ομάδες – πληρώματα καρναβαλιστών χωρίς ίσως την φαντασμαγορία περασμένων εποχών, αλλά με πολιτική διάθεση, περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά. Και έρωτα για τη ζωή. Για άλλη μια χρονιά… 

Ακολουθήστε το Newpost.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr