ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Λίμνη Μαραθώνα: Οι αριθμοί που προκαλούν δέος

Δημοσίευση 6 Φεβρουαρίου 2020, 12:00 / Ανανεώθηκε 11 Φεβρουαρίου 2020, 15:18
Λίμνη Μαραθώνα: Οι αριθμοί που προκαλούν δέος
Facebook Twitter Whatsapp

Με αφορμή την επετειακή έκθεση της ΕΥΔΑΠ «Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα» που θα βρίσκεται έως τις 29 Μαρτίου 2020 στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», δείτε σε αριθμούς ένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής της νεότερης Ελλάδας

Οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια… Αν όχι ολόκληρη, πάντως ένα ικανοποιητικό μέρος της. Διότι μας δίνουν τη δυνατότητα να κρίνουμε και να συγκρίνουμε. Το φράγμα του Μαραθώνα και τα «παρελκόμενά» του -η  σήραγγα του Μπογιατίου είναι το πιο σημαντικό- ήταν ένα από τα πιο σημαντικά έργα υποδομής από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Για πρώτη φορά, οι κάτοικοι της Αθήνας και του Πειραιά είδαν στα σπίτια τους τρεχούμενο νερό, με αποτέλεσμα να διαλυθούν επιτέλους οι ατελείωτες ουρές μπροστά στις μετρημένες δημοτικές κρήνες που έδιναν τροφή στις επιθεωρήσεις της εποχής, με τους ομηρικούς καυγάδες ανάμεσα στις αγανακτισμένες γυναίκες που βαρυγκωμούσαν κάτω από τον ανελέητο ήλιο για το νερό του νοικοκυριού.

Το μέγεθος του έργου μπορεί να το αντιληφθεί κανείς από τα στοιχεία που παραθέτονται στην επετειακή έκθεση της ΕΥΔΑΠ για την συμπλήρωση 90 χρόνων (1929-2019) από τα εγκαίνια της Τεχνητής Λίμνης και του Φράγματος του Μαραθώνα  στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς 254, Ταύρος). Στοιχεία που προέρχονται από το Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ και βλέπουν για πρώτη φορά το φως.

Και για τους μικρούς φίλους της - επισκέπτες της έκθεσης, η ΕΥΔΑΠ δημιούργησε ειδικά ένα διαδραστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα / παιχνίδι, το οποίο τους επιτρέπει να συλλέξουν στοιχεία για την διαδρομή του νερού από την πηγή στο ποτήρι και να δημιουργήσουν τις δικές τους ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες. 

Να σημειωθεί ότι η έκθεση, η οποία προβλέπονταν να διαρκέσει ως τις 7 Φεβρουαρίου, πήρε παράταση έως τις 29 Μαρτίου λόγω υψηλής επισκεψιμότητας. 

Άποψη του Φράγματος Μαραθώνα, π. 1930-1931
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

Τα νούμερα που …ξεδίψασαν την πρωτεύουσα:
• 265 εκατομμύρια δραχμές στοίχισε το φράγμα του Μαραθώνα, ενώ η σήραγγα του Μπογιατίου 270 εκατομμύρια. Ο υπολογισμός έγινε σε προπολεμικές δραχμές (1939) –η ισοτιμία δολαρίου – δραχμής την 1η Ιουλίου 1939 ήταν 116 δραχμές- γεγονός που σημαίνει ότι το συνολικό κόστος του έργου ανήλθε στα 78 εκατομμύρια δολάρια περίπου. Αν κανείς λάβει υπόψη του ότι στην Ελλάδα του 1939 το ΑΕΠ ήταν μόλις 64.800 εκατομμύρια δραχμές, τότε αντιλαμβάνεται ότι το κόστος ισοδυναμούσε με το 0,8% του ΑΕΠ. Η συναλλαγματική αξία του, όμως, ήταν πολύ μεγαλύτερη, αφού αντιπροσώπευε το 25% των άδηλων πόρων της χώρας.

• Για την εκτέλεση των έργων πραγματοποιήθηκαν απαλλοτριώσεις ιδιωτικών κτημάτων εμβαδού 3.574 στρεμμάτων, εκ των οποίων 985 στρέμματα εντός του 1926, 2.407 στρέμματα εντός του 1928 και 182 στρέμματα εντός του 1931.10

• Το φράγμα έχει ύψος 285 μέτρα και υψώνεται 54 μέτρα πάνω από την κοίτη του ποταμού (227 μέτρα από τη στάθμη της θάλασσας). Η εγκάρσια διατομή του σχεδιάστηκε έτσι που η στατικότητά του να εξασφαλίζεται από το ίδιο του το βάρος: έχει πλάτος στη στέψη 4,5 μέτρα και στη βάση 48 μέτρα. Για μεγαλύτερη ασφάλεια, έχει σχήμα τόξου. Το σύνολο της λιθοδομής του ανήλθε σε 172.000 κυβικά μέτρα, από τα οποία μόνον τα δύο τρίτα βρίσκονταν πάνω από την επιφάνεια του εδάφους.

Στάδιο κατασκευής του Φράγματος Μαραθώνα, 1927
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ

• Η τεχνητή λίμνη που σχηματίστηκε με το φράγμα αυτό έχει χωρητικότητα 41 εκατομμυρίων κ.μ. νερού. Η επιφάνειά της στην ανώτατη στάθμη του ύδατος φτάνει τα 2.400.000 τετραγωνικά μέτρα.  Το βάθος του νερού φτάνει τα 50 μέτρα.

• Η σήραγγα του Μπογιατίου έχει μήκος 13 χιλιομέτρων και 382 μέτρων. Οι εσωτερικές διαστάσεις της σήραγγας είναι 240 x 230 εκατοστά. Για την κατασκευή της συνολικά απαιτήθηκε εκσκαφή 60.000 κ.μ. γαιώδους εδάφους και 4.800 κ.μ. βραχώδους εδάφους. Η κατασκευή της ολοκληρώθηκε σε 4,5 χρόνια, από τις 30 Αυγούστου 1926 ως τον Ιούνιο του 1931. Για το έργο αυτό εργάστηκαν 450 άντρες.

• Οκτώ διαφορετικές ποικιλίες υδρόβιων φυτών έκαναν την εμφάνισή τους στη λίμνη του Μαραθώνα από τον πρώτο κιόλας χρόνο της λειτουργίας της.  Κάποια από αυτά μάλιστα έφταναν σε ύψος μέχρι 12 μέτρα. Έτσι, το 1932 χρειάστηκε να αφαιρεθούν 1.200 τόνοι ζιζανίων από τη λίμνη.

Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση «Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα» θα βρείτε στα social media (Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn, YouTube) και στην ιστοσελίδα της ΕΥΔΑΠ www.eydap.gr. Η έκθεση διαρκεί ως τις 29 Μαρτίου 2020.

Άποψη του Φράγματος και του κτίσματος, αντιγράφου του Θησαυρού των Αθηναίων, περίπου 1931
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ