ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Άρθρο Κουρουμπλή στο Newpost: Ο άγριος «πόλεμος» του εμβολίου και της διαφάνειας

Δημοσίευση 3 Απριλίου 2021, 22:00 / Ανανεώθηκε 3 Απριλίου 2021, 22:13
Άρθρο Κουρουμπλή στο Newpost: Ο άγριος «πόλεμος» του εμβολίου και της διαφάνειας
Facebook Twitter Whatsapp

Η πανδημία ανέδειξε τις αδυναμίες της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθέρου κυρίαρχου πολιτικού συστήματος απέναντι στο προτσές της παραγωγής του εμβολίου και του εμβολιασμού, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση αναχαίτισης της πανδημίας.

*του Παναγιώτη Κουρουμπλή

Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της πολιτικής της πορείας, έδειξε ότι διαθέτει ισχυρά αντανακλαστικά πολιτικής αυτοσυντήρησης και πολιτικής αυτοπροστασίας.

Η απόφαση για ενιαία διαπραγμάτευση, αγορά και διάθεση του εμβολίου υπήρξε εξαιρετικά στοχευμένη. Ωστόσο, τα γεγονότα που επακολούθησαν σχετικά με το μείζον ζήτημα της υπογραφής των συμβάσεων με τις φαρμακευτικές εταιρείες, άρχισαν να θολώνουν το πρώτο φωτεινό σήμα. Η απόφαση της Ε.Ε. να διαπραγματευτεί μόνο με τρεις εταιρείες αποδείχτηκε τελικά ατυχής, στο μέτρο που προσέδωσε στις ίδιες, ισχυρή διαπραγματευτική ισχύ. Οι συμφωνίες που περιβλήθηκαν το μανδύα της μυστικότητας - όταν η παραγωγή και η διανομή των εμβολίων άρχισε να δυσλειτουργεί- προκάλεσαν πολλές και ποικίλες υποψίες σε κράτη, θεσμούς και κινήματα πολιτών.

Η Ε.Ε. προκειμένου να προχωρήσει με ταχύτατους ρυθμούς η έρευνα και η παραγωγή ενός αποτελεσματικού εμβολίου, εξασφάλισε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους. Ουσιαστικά δηλαδή οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι πολίτες πλήρωσαν την έρευνα και την παραγωγή των εμβολίων, ενώ οι φαρμακευτικές εταιρείες δεσμεύονταν δημόσια ότι θα προχωρήσουν στην ολοκλήρωση της προσπάθειας, με στόχο τη στήριξη των ανθρώπων κι όχι την κερδοσκοπία. Αυτό αποδείχτηκε τελικά φενάκη. Η εξέλιξη των πραγμάτων έφερε γρήγορα στην επιφάνεια τους πραγματικούς στόχους των φαρμακοβιομηχανιών, δηλαδή το κέρδος και το υπερκέρδος. Οι Ευρωπαίοι πολίτες πίστεψαν ότι στις συμβάσεις μεταξύ Ευρώπης και εταιρειών υπήρξαν ισχυρότατες ρήτρες και για τις ποσότητες παραγωγής εμβολίων και για τις τιμές και για το κόστος. Και βεβαίως, η δέσμευση ότι τα εμβόλια θα καλύψουν τις ανάγκες όλων των λαών σε παγκόσμιο επίπεδο. Η εμπιστοσύνη που άρχισε να οικοδομείται μεταξύ των πολιτών προς την ΕΕ, και η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει ισχυρό πλήγμα στον ευρωσκεπτισμό, κατέληξε να αποχρωματίζεται, όταν υπό την πίεση ευρωβουλευτών και κινημάτων πολιτών ήρθε στην επιφάνεια μέρος των συμβολαίων που υπέγραψαν οι φαρμακοβιομηχανίες και όχι τα 320 έγγραφα που συνδέονται με τις διαπραγματεύσεις ΕΕ-φαρμακευτικών εταιρειών.

Τα μέχρι τώρα στοιχεία των συμφωνιών που είδαν το φως της δημοσιότητας, καταδεικνύουν ότι η ΕΕ ή υποτίμησε την κατάσταση ή αποδείχτηκε ανήμπορη μπροστά στους κολοσσούς των φαρμακοβιομηχανιών που, μέσα από τα λόμπι που διαθέτουν και στο βωμό της κερδοσκοπίας τους, επέβαλαν επαχθείς συμβάσεις εις βάρος της Ε.Ε. και των Λαών. Είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις του διευθύνοντος συμβούλου της AstraZeneca ότι «εμείς δεν έχουμε δεσμεύσεις με ρήτρες. Απλώς δώσαμε υποσχέσεις». Με τα μέχρι τούδε στοιχεία φαίνεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όσοι έλαβαν μέρος στις διαπραγματεύσεις υπέκυψαν στις απαιτήσεις των εταιρειών, παρότι είχαν στην πλευρά τους δυο ισχυρότατα όπλα. Ένα πολιτικό και ένα οικονομικό. Τον όγκο των 500 εκατομμυρίων πολιτών της Ευρώπης και τα δισεκατομμύρια ευρώ που διέθεσαν οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι πολίτες για την έρευνα.

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις διεθνώς, τις μεγάλες καθυστερήσεις, την αδιαφάνεια στις δυνατότητες παραγωγής των εταιρειών, την αδυναμία μέχρι στιγμής δεκάδων χωρών να πάρουν έστω και ένα εμβόλιο, έρχονται επιτέλους στη δημόσια σφαίρα ζητήματα που αφορούν το δικαίωμα η ΕΕ και ο φορολογούμενος πολίτης να απαιτήσουν η τεχνογνωσία για την παραγωγή του εμβολίου να υπηρετήσει ως δημόσιο και κοινό αγαθό συλλογικά ολόκληρο τον κόσμο.

Η πανδημία ανέδειξε τις αδυναμίες της παγκοσμιοποίησης και του νεοφιλελευθέρου κυρίαρχου πολιτικού συστήματος απέναντι στο προτσές της παραγωγής του εμβολίου και του εμβολιασμού, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση αναχαίτισης της πανδημίας. Οι ανισότητες που γεννιούνται από την αδυναμία να καλυφθούν οι ανάγκες σε εμβόλια για όλα τα κράτη και τους πολίτες τους, απειλεί τις παγκόσμιες ισορροπίες. Η Ε.Ε. έχει μια μεγάλη ευκαιρία, να παίξει κυρίαρχο γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό ρόλο, απέναντι στις φαρμακευτικές εταιρίες οι οποίες δεν μπορούν να επικαλούνται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και ευρεσιτεχνίας, καθώς με τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, επενδυτής είναι η Ευρώπη και κυρίως τα ευρωπαϊκά και αμερικάνικα πανεπιστήμια. Η Ε.Ε. έχει τη μεγάλη ευκαιρία να αποδείξει ότι προτεραιότητα γι’ αυτήν είναι ο εμβολιασμός όλων των λαών, ανεξαρτήτως κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης, φυλής και θρησκείας.

Στις 15 Μαΐου του 2015, ως υπουργός υγείας συμμετείχα στη συνέλευση του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας στη Γενεύη. Εκεί, υποστήριξα ότι πρέπει να μειωθεί ο χρόνος του πατέντου στα πρωτότυπα και καινοτόμα φάρμακα και ότι η Ε.Ε. πρέπει να διαπραγματευτεί από κοινού την τιμή τους, δεδομένου ότι η έρευνα των φαρμάκων αυτών σε μεγάλο βαθμό χρηματοδοτείται από δημόσιους πόρους. Ως εκ τούτου, η Ε.Ε. έχει δικαίωμα να διεκδικήσει προς όφελος των πολιτών της και των δημόσιων ασφαλιστικών ταμείων, η τιμή των φαρμάκων αυτών να είναι προσιτή για όλους τους πολίτες.

Με επιστολή τους στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, 5.000 επιστήμονες ζητούν την παρέμβασή του ώστε τα εμβόλια να φτάσουν σε όλες τις χώρες του κόσμου, με το δίκαιο και αναμφισβήτητο επιχείρημα πως, όσο και να εμβολιαστούν οι πληθυσμοί των ανεπτυγμένων χωρών, ο κίνδυνος για όλους από τον μη εμβολιασμό των υπολοίπων χωρών παραμένει πολύ υψηλός. Οι οικονομικές δε απώλειες των αναπτυγμένων χωρών από τον μη εμβολιασμό όλων των ανθρώπων υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσουν τα 150 δισεκατομμύρια ευρώ. Με τους καλύτερους οιωνούς και με τους σημερινούς ρυθμούς, οι πληθυσμοί των μη ανεπτυγμένων χωρών θα εμβολιαστούν στην καλύτερη περίπτωση το 2024 και στη χειρότερη το 2026. Το παγκόσμιο όμως εμπόριο δεν μπορεί να περιμένει, γιατί εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τις χώρες που δεν έχει φτάσει το εμβόλιο.

Υπολογίζεται ότι εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ επενδύθηκαν από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και άλλες χώρες στην έρευνα για την παραγωγή του εμβολίου. Για το λόγο αυτό, οι πολυεθνικές του φαρμάκου δεν μπορεί να υποστηρίζουν ότι τα πνευματικά δικαιώματα τους ανήκουν κατά απόλυτο τρόπο. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, που από το 1980 προστατεύει τις πατέντες, θα πρέπει να προβεί στην αναστολή ισχύος τους και να επιτραπεί η παραγωγή όσο το δυνατόν περισσότερων εμβολίων από χώρες που διαθέτουν σχετική τεχνογνωσία για να μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε τον εμβολιασμό όλων των λαών σε διεθνές επίπεδο. Το ζήτημα είναι εξόχως ηθικό αλλά όχι μόνο. Είναι εξαιρετικά σημαντικό για την οικονομική ανάπτυξη. Δεν είναι δυνατό ένα εμβόλιο γνωστής φαρμακευτικής να στοιχίζει στην Αφρική 4-5 φορές περισσότερο από ότι στην Ευρώπη. Η παραγωγή του εμβολίου και ο εμβολιασμός αναδεικνύουν για άλλη μια φορά όχι μόνο τις διακρίσεις και τις ανισότητες μεταξύ λαών και ανθρώπων αλλά και την υποκρισία των πλουσίων κρατών που με τις επιλογές τους επιβάλλουν την αγριότητα του περιθωρίου σε εκατομμύρια ανθρώπους.

Σήμερα, που δυστυχώς περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από την COVID-19, η Ευρώπη πρέπει να καταστήσει σαφές ότι το εμβόλιο είναι δημόσιο και κοινό αγαθό, συλλογικά για όλους τους ανθρώπους του κόσμου. Είναι απαίτηση των καιρών και αφορά το ύφος και το ήθος της δημοκρατικής Ευρώπης, να δημοσιοποιηθούν όλα τα συμβόλαια και τα σχετιζόμενα με τις διαπραγματεύσεις έγγραφα αλλά και να αποδοθούν οι όποιες πολιτικές ευθύνες, για κακή διαπραγμάτευση. Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει αποφασιστικά στην προώθηση πολιτικών που θα δώσουν τη δυνατότητα και σε άλλους χώρες να προβούν στην παραγωγή γενόσημου εμβολίου όπως η Ινδία και η Νότια Αφρική, απαιτώντας ο Παγκόσμιος Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου να στηρίξουν μια τέτοια πρωτοβουλία.

Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει ποιο ήταν το πλαίσιο συμμετοχής μας στις διαπραγματεύσεις που έκανε η Ε.Ε. κα ποιο το κόστος των εμβολίων που έχει αποφασιστεί να πάρουμε.

*Βουλευτής Β2 Δυτικού Τομέα Αθήνας, ΣΥΡΙΖΑ - Προοδευτική Συμμαχία

Ακολουθήστε το Newpost.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο Newpost.gr