ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Σε σκληρή γραμμή ο Ερντογάν ενόψει της Συνόδου της Βάρνας για μεταναστευτικό και Αφρίν

Δημοσίευση 26 Μαρτίου 2018, 10:16 / Ανανεώθηκε 26 Μαρτίου 2018, 18:34
Σε σκληρή γραμμή ο Ερντογάν ενόψει της Συνόδου της Βάρνας για μεταναστευτικό και Αφρίν
Facebook Twitter Whatsapp

Χαμηλές προσδοκίες από Ε.Ε.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Αμετανόητος ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει τη σκληρή γραμμή λίγο πριν το κρίσιμο ραντεβού του στη Βάρνα με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Λίγο πριν αναχωρήσει από την Άγκυρα, απαίτησε την "άνευ όρων στήριξη από την Ε.Ε. για την μάχη της Τουρκίας εναντίον της τρομοκρατίας", καθώς όπως είπε "έχουμε πάρει διαφορετικά μηνύματα για αυτό το θέμα. Ελπίζω το Αφρίν να τους άνοιξε τα μάτια"!

Παράλληλα, τόνισε, ότι "η Τουρκία διατηρεί ως στρατηγικό της στόχο την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και θα συνεχίσει τις ενταξιακές της διαπραγματεύσεις. Με την Ευρώπη έχουμε βαθιές ριζωμένες σχέσεις. Υπήρξαν πολλά εμπόδια αλλά η ένταξη παραμένει στρατηγικός μας στόχος. Κάποιοι προσπάθησαν να βάλουν και «νάρκες» σε αυτή την πορεία, αλλά εμείς θα τη συνεχίσουμε". 

Ο κ. Ερντογάν... τράβηξε το αυτί της ΕΕ για το προσφυγικό υποστηρίζοντας πως θα συζητήσει αυτό που η Τουρκία θεωρεί ως αποτυχία της Ε.Ε., να ανταποκριθεί στα υποσχέσεις της για βοήθεια προς την Άγκυρα σε ό,τι αφορά τους Σύρους πρόσφυγες που ζουν σε τουρκικό έδαφος. "Η Ε.Ε. καθυστέρησε να υλοποιήσει τις υποχρεώσεις που έχει απέναντι μας. Λίγη οικονομική βοήθεια έχει φτάσει στη χώρα μας".  

"Σκληρό παζάρι για τα ανταλλάγματα"

Αμηχανία επικρατεί στον διεθνή Τύπο εν όψει της σημερινής Συνόδου στη Βάρνα, με τον απρόβλεπτο Ταγίπ Ερντογάν να κάνει τους πάντες να κρατούν μικρό καλάθι όσον αφορά την αποκατάσταση των σχέσεων Τουρκίας - Ευρώπης και την επίλυση περίπλοκων και ακανθωδών θεμάτων. Ο Τούρκος πρόεδρος αναμένεται να διεκδικήσει τα... πάντα, προκειμένου να εξασφαλίσει όσο τον δυνατόν περισσότερα ανταλλάγματα, έχοντας στη... φαρέτρα του το μεταναστευτικό και επί τουρκικού εδάφους περίπου 3,5 εκατομμύρια πρόσφυγες.

Με αυτή τη «βόμβα» στο… τσεπάκι του, λοιπόν, ο Ταγίπ Ερντογάν αναμένεται να τα παίξει όλα για όλα σήμερα.

Δεν θεωρείται τυχαίο ότι ανήμερα της τριμερούς (Ερντογάν – Τουσκ – Γιούνκερ) Συνόδου, η φιλοκυβερνητική (πλέον) εφημερίδα Χουριέτ κυκλοφόρησε με πρωτοσέλιδο τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης προσφύγων και μεταναστών στη Μόρια. Προφανώς το μήνυμα που στέλνει είναι «Μπορεί η κατάσταση να γίνει ακόμη χειρότερη, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την υπόλοιπη Ευρώπη», αν απλά η Άγκυρα δεν τηρήσει τη συμφωνία της με την ΕΕ. Στο έδαφος της Τουρκίας, άλλωστε, βρίσκονται περίπου 3,5 εκατ. πρόσφυγες.

Τι θα ζητήσει μεταξύ άλλων ο Ερντογάν; Επίσπευση των διαδικασιών της οικονομικής βοήθειας για τους πρόσφυγες, ύψους τριών δισ. ευρώ (δεύτερη δόση).

Τι γράφει ο διεθνής Τύπος

Ως μια αμήχανη Σύνοδο περιγράφουν τα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης, την αποψινή Σύνοδο ΕΕ -Τουρκίας. 

«Οι σχέσεις είναι ανύπαρκτες και η αρχή γίνεται από πολύ χαμηλά. Δεν περιμένω πολλά, πέρα από μια συζήτηση επί της συμφωνίας για την μετανάστευση. Βέβαια και μόνο το γεγονός ότι η Σύνοδος διεξάγεται συνιστά βελτίωση», δήλωσε στο Bloomberg ο Ασλί Αϊντιντασμπάς, αναλυτής του European Council on Foreign Relations.

«Παρά τη σημασία που έχει η συνεργασία της Τουρκίας για την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική, η ΕΕ οφείλει να τηρήσει σκληρή γραμμή. Είναι δελεαστικό για τους Ευρωπαίους πολιτικούς να επιδιώκουν μια σχέση συναλλαγής με την Άγκυρα, όμως ο Erdogan δεν πρόκειται να σταματήσει τις βολές εναντίον της ΕΕ για να εξυπηρετήσει την εθνικιστική του ατζέντα», δήλωσε στο Reuters ο Μαρκ Πιερίνι, πρώην πρέσβης της ΕΕ στην Άγκυρα και τώρα συνεργάτης της δεξαμενής σκέψης Carnegie Europe.

Tο Ινστιτούτο Stratfor σχολιάζει:  «Αν και η Τουρκία δεν πρόκειται να ενταχθεί στην ΕΕ στο ορατό μέλλον, οι δύο πλευρές μπορούν να συνεργαστούν σε τομείς όπως η αναβάθμιση της συμφωνίας τελωνειακής ένωσης.

Ωστόσο ζητήματα όπως η διένεξη για την Κύπρο, οι ευρωπαϊκές επικρίσεις για την εσωτερική πολιτική του Erdogan και η διευρυνόμενη και μονομερής τουρκική επέμβαση στη Συρία θα εξακολουθήσουν να γεννούν τριβές μεταξύ των Βρυξελλών και της Άγκυρας. Η Σύνοδος μάλλον δεν πρόκειται να καταλήξει σε συγκεκριμένες αποφάσεις για το μέλλον των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας. Παρά το γεγονός ότι ο Juncker και ο Tusk ηγούνται των σημαντικότερων θεσμών της ΕΕ, οι τελικές αποφάσεις για την εξωτερική πολιτική εναπόκεινται στα κράτη-μέλη, πολλά από τα οποία διστάζουν να συνεταιριστούν με την Τουρκία", τονίζουν αναλυτές.

Η σημερινή συνάντηση των εκπροσώπων της Ε.Ε. με τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογαν στη Βάρνα δε μοιάζει να είναι ιδιαιτέρως υποσχόμενη, εκτιμά η ιστοσελίδα Politico. «Στην καλύτερη περίπτωση, η συνάντηση της Βάρνας θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την αποφυλάκιση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών που συνελήφθησαν από τις τουρκικές δυνάμεις μετά τη διέλευση των συνόρων, καθώς και η καταστολή της όρεξης της Άγκυρας για ενδεχόμενα κοιτάσματα φυσικού αερίου στα ανοικτά της Κύπρου» γράφει η ιστοσελίδα .

Ο Eρντογάν θα επιστρέψει σίγουρα στο σπίτι του με άδεια χέρια, καθώς για τίποτα από αυτά δεν θα του δοθεί υπόσχεση από την ΕΕ στη Βάρνα", αναφέρει η Die Welt και συνεχίζει: "Η απογοήτευση για τις συνεχιζόμενες συλλήψεις στην Τουρκία, για την άρνηση της Άγκυρας να αλλάξει ουσιαστικά τον τρομοκρατικό της νόμο, την επίθεση κατά της κουρδικής στρατιωτικής ομάδας YPG στο Αφρίν και για τις πρόσφατες διαμάχες με την Ελλάδα και της Κύπρο είναι απλά πολύ μεγάλη. Παρόλα αυτά η Σύνοδος για τον Eρντογάν αποτελεί μια μεγάλη επικοινωνιακή επιτυχία. Ο Πρόεδρος μπορεί να ‘σκοράρει’ με αυτόν τον τρόπο στην ίδια του τη χώρα: Εκείνος θα παραπέμπει στο ότι τον υποδέχτηκαν οι ηγέτες της ΕΕ και πριν από δέκα μέρες του υποσχέθηκαν τρία ακόμα δισ. ευρώ ως χρηματοδοτική βοήθεια για τους πρόσφυγες στο πλαίσιο της συμφωνίας με την Τουρκία".

«Η Ρητορική και οι ενέργειες του Ερντογάν έχουν δημιουργήσει ένα εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον. Κατά την πρόσφατη ιστορία, δεν έχουμε ξαναδεί στην περιοχή μας κάτι παρόμοιο», λέει ο Nίκος Κατσίμπρας, πρώην αξιωματικός του ελληνικού ναυτικού και νυν καθηγητής συγκρουσιακών σπουδών στο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, στη Der Standard.

«Το ότι ο Τούρκος ηγέτης είναι σκληρός, είναι ελεγχόμενο καθώς η διεθνής πολιτική δεν είναι εργαστήριο γιόγκα», σημειώνει ο Μάρκους Μπερνάθ και συνεχίζει επισημαίνοντας ότι όλη αυτή η επεκτατική πολιτική του Ερντογάν απειλεί και την Ευρώπη, γεγονός που ανάγεται σε πρόβλημα. Για την Ευρώπη, η Τουρκία είναι μόνο ένας μερικώς εποικοδομητικός εταίρος: η Άγκυρα στέκεται εμπόδιο στη ροή των προσφύγων στην ΕΕ και βοηθά στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Κι αυτό δεν είναι λίγο! Αλλά δεν αρκεί για μια μελλοντική σχέση. Για τα δύο θέματα που είναι σημαντικά για την Άγκυρα, την επέκταση της τελωνειακής ένωσης και το τέλος της διαμάχης για τις θεωρήσεις, δεν υπάρχει επί του παρόντος καμία υποστήριξη στην ΕΕ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΙ ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΥΠΟΣ

Τα ακανθώδη θέματα

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ και αυτός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ θα καθίσουν στο τραπέζι μαζί με τον Ερντογάν για ένα δείπνο εργασίας στη Βάρνα, το παραθαλάσσιο θέρετρο της Βουλγαρίας. Στο μενού βρίσκονται πολλά ακανθώδη θέματα. Στον κατάλογο φιγουράρουν πάνω-πάνω η αποσάθρωση του κράτους δικαίου στην Τουρκία μετά την απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος του Ιουλίου του 2016, η αμφιλεγόμενη διμερής συμφωνία για την αντιμετώπιση της κρίσης των προσφύγων και των μεταναστών, η κλινικά νεκρή προσπάθεια της Τουρκίας να ενταχθεί στην ΕΕ, η τουρκική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον μιας οργάνωσης κούρδων ανταρτών στη Συρία.

Σαν να μην έφθαναν αυτά, η συνάντηση σημειώνεται μερικές ημέρες μετά την κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στην Τουρκία, την Ελλάδα και την Κύπρο.

Με αυτό το φόντο, ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοφ, η χώρα του οποίου αναλαμβάνει την εναλλασσόμενη προεδρία της ΕΕ και θα είναι παρών στο δείπνο, δεν κρύβει πως περιμένει μια «πολύ δύσκολη» συνάντηση. Πάντως κανένα από τα δύο μέρη δεν έχει συμφέρον να εκτροχιάσει τον διάλογο. Για την Τουρκία, η ΕΕ παραμένει πολύτιμος εμπορικός εταίρος. Για τις Βρυξέλλες, η Άγκυρα συνεχίζει να είναι απαραίτητος σύμμαχος στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας και στην προσπάθεια ανάσχεσης των μεταναστευτικών ροών.

Μια από τις προτεραιότητες για τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι να εξασφαλιστεί ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να εφαρμόζει τη συμφωνία που κλείστηκε τον Μάρτιο του 2016 για την κρίση των μεταναστών και των προσφύγων και επέτρεψε να μειωθούν σημαντικά οι διελεύσεις προς την Ευρώπη, με αντάλλαγμα κυρίως οικονομική βοήθεια.

Ο Ερντογάν έχει διαμαρτυρηθεί επανειλημμένα για τις «καθυστερήσεις» στην εκταμίευση των χρημάτων, ύψους τριών δισεκατομμυρίων ευρώ, στα οποία αναμένεται να προστεθούν άλλα τρία δισεκατομμύρια.

Παζάρι για τη βίζα

Εξάλλου, η Άγκυρα αξιώνει να υπάρξει πρόοδος στη φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος θεωρήσεων διαβατηρίων για τους Τούρκους που ταξιδεύουν στην ΕΕ. Αυτό είναι «προτεραιότητα» για την Άγκυρα, αλλά πιθανόν «αποτελεί ψευδαίσθηση εάν πιστεύει ότι η ΕΕ θα κάνει παραχωρήσεις στο συγκεκριμένο ζήτημα», εκτιμά η Ζανά Ζαμπούρ. Μολονότι η Άγκυρα πολλαπλασίασε τους τελευταίους μήνες τα κατευναστικά σινιάλα προς ορισμένες χώρες μέλη, κυρίως τη Γερμανία, αποφυλακίζοντας για παράδειγμα δημοσιογράφους που είχε φυλακίσει, το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ρίχνει μια βαριά σκιά στη Βάρνα.

Η ΕΕ έχει εκφράσει επανειλημμένα την ανησυχία της για τις εκκαθαρίσεις που εξαπολύθηκαν στην Τουρκία μετά την απόπειρα επιβολής στρατιωτικού καθεστώτος. Πάνω από 55.000 άνθρωποι, ανάμε σά τους αντιφρονούντες και δημοσιογράφοι, έχουν οδηγηθεί στη φυλακή, άλλοι 160.000 αποτάχθηκαν, τέθηκαν σε διαθεσιμότητα, απολύθηκαν. Η παράταση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης που τελεί σε ισχύ στην Τουρκία από τον Ιούλιο του 2016 έχει οδηγήσει σε «σοβαρές» παραβιάσεις των δικαιωμάτων «εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων», σημείωνε εκφράζοντας έντονη ανησυχία ο ΟΗΕ σε έκθεση που δημοσιοποίησε την περασμένη εβδομάδα.

Η υποψηφιότητα της Τουρκίας για να γίνει κράτος-πλήρες μέλος της ΕΕ αναμένεται επίσης να συζητηθεί στη Βάρνα, αλλά οι περισσότεροι διπλωμάτες και αναλυτές δεν περιμένουν να σημειωθεί η παραμικρή πρόοδος. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης του Ερντογάν στο Παρίσι τον Ιανουάριο ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έριξε ξανά την ιδέα αποκατάστασης μιας «εταιρικής σχέσης» με την Τουρκία, καθώς η εισδοχή της μοιάζει λιγότερη πιθανή από ποτέ.

Το βλέμμα της Ελλάδας στη Βάρνα

Η τριμερής συνάντηση στο βουλγαρικό καλοκαιρινό θέρετρο θεωρείται το δεύτερο μεγαλύτερο «κέρδος» που αποκόμισε η ελληνική πλευρά από τη Σύνοδο των Βρυξελλών μετά το σκληρό κείμενο συμπερασμάτων  κατά της Τουρκίας. Ο Αλέξης Τσίπρας πέτυχε να πάρει τη δέσμευση από τον Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ και τον Ντόναλντ Τουσκ να θέσουν το ζήτημα των δύο Ελλήνων στρατιωτικών, που κρατούνται από τις αρχές του μήνα στις φυλακές υψίστης ασφαλείας στην Αδριανούπολη.

Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος για τον οποίο ο πρωθυπουργός υπερθεμάτισε για την διεξαγωγή  της Βάρνας, αν και σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές φαίνεται πως η αναβολή της  δεν  έπεσε ως πρόταση ποτέ στο τραπέζι παρά μόνο ως μορφή «απειλής» προς την Τουρκία. Η Ελλάδα και η ΕΕ κινούνται στην ίδια γραμμή και θέλουν οι δίαυλοι επικοινωνίας να είναι ανοιχτοί με την Άγκυρα ακόμα και σε σχέση με την ενταξιακή της πορεία. Προβληματισμό, ωστόσο  προκαλεί η στάση του Ταγίπ Ερντογάν που δείχνει το τελευταίο διάστημα πως η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του δεν είναι κάτι που τον απασχολεί.

Το βλέμμα της κυβέρνησης σήμερα το απόγευμα  θα είναι στραμμένο στη Βάρνα και για το μεταναστευτικό. Στην άτυπη Σύνοδο  αναμένεται να ανανεωθεί η συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας  που συνομολογήθηκε τον Μάρτιο του 2016. Όλοι γνωρίζουν πως οι 3,5 εκατομμύρια πρόσφυγες που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στα  εδάφη της γειτονικής χώρας αποτελούν ένα «όπλο» του Ταγίπ  Ερντογάν απέναντι στην Ευρώπη. 

Το πρόγραμμα στη Βάρνα

17.00  Συνάντηση Ταγίπ  Ερντογάν  - Μπόικο Μπορίσοφ
19.00 – 21.00  Τριμερής συνάντηση Ντόναλντ Τουσκ - Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ - Ταγίπ Ερντογάν
21.10 – 21.30  Κοινή συνέντευξη τύπου