Αιματηρές διαδηλώσεις στο Ιράν: 36 νεκροί και 2.000 συλλήψεις – Οικονομική ασφυξία και η σκιά της Βενεζουέλας πάνω από την Τεχεράνη

Η οργή ξεχύνεται στους δρόμους του Ιράν και το καθεστώς απαντά με πλαστικές σφαίρες, δακρυγόνα και πραγματικά πυρά. Από τα τέλη Δεκεμβρίου, η χώρα ζει μία από τις πιο βίαιες εκρήξεις κοινωνικής δυσαρέσκειας των τελευταίων ετών, με δεκάδες νεκρούς, χιλιάδες συλλήψεις και μια ηγεσία που δείχνει να φοβάται όχι μόνο τον ίδιο της τον λαό, αλλά και το ενδεχόμενο ενός διεθνούς «σεναρίου Βενεζουέλας». Σύμφωνα με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων HRANA, τουλάχιστον 36 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, ανάμεσά τους πέντε ανήλικοι, ενώ πάνω από 2.000 διαδηλωτές έχουν συλληφθεί. Δύο από τους νεκρούς φέρονται να ήταν μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Οι περισσότεροι θάνατοι προήλθαν από πυρά ή άλλες μορφές βίας των κρατικών δυνάμεων σε οκτώ επαρχίες της χώρας.

Οικονομική ασφυξία και κοινωνική έκρηξη

Η αφετηρία των κινητοποιήσεων ήταν καθαρά οικονομική. Στις 28 Δεκεμβρίου, καταστηματάρχες στην Τεχεράνη βγήκαν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τη νέα κατάρρευση του ιρανικού ριάλ, το οποίο έχει φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Ο πληθωρισμός, που αγγίζει το 40%, έχει εξανεμίσει τα εισοδήματα, αποτέλεσμα των διεθνών κυρώσεων, της κακοδιαχείρισης και της χρόνιας διαφθοράς. Γρήγορα, στις διαδηλώσεις προστέθηκαν φοιτητές και εργαζόμενοι. Οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν σε 27 από τις 31 επαρχίες του Ιράν, μετατρέποντας το αρχικό οικονομικό ξέσπασμα σε μια γενικευμένη κοινωνική εξέγερση. Τα συνθήματα άρχισαν να αποκτούν ανοιχτά πολιτικό χαρακτήρα, με κραυγές όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» να αντηχούν ακόμη και στο ιστορικό Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης — ένα σύμβολο που προκαλεί τρόμο στην εξουσία.

Σκληρή καταστολή και εικόνες που σοκάρουν

Η απάντηση του καθεστώτος ήταν άμεση και αμείλικτη. Οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των παραστρατιωτικών Basij και των Φρουρών της Επανάστασης, χρησιμοποίησαν εκτεταμένα δακρυγόνα, πλαστικές σφαίρες αλλά και πραγματικά πυρά για να διαλύσουν τις συγκεντρώσεις.

Ιδιαίτερη διεθνή κατακραυγή προκάλεσαν αναφορές από την επαρχία Ιλάμ, όπου δυνάμεις ασφαλείας φέρονται να εισέβαλαν σε νοσοκομείο για να συλλάβουν τραυματισμένους διαδηλωτές. Η πρακτική αυτή, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη Διεθνή Αμνηστία, συνιστά κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Το καθεστώς, από την πλευρά του, μιλά για «ταραχοποιούς» και «ξένους υποκινητές», αναγνωρίζοντας μόνο ελάχιστες απώλειες από την πλευρά των δυνάμεων ασφαλείας.

 

Ρητορική μηδενικής ανοχής από τον Χαμενεΐ

Η πολιτική γραμμή χαράσσεται απευθείας από τον ανώτατο ηγέτη της χώρας. Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να ακούσει όσους έχουν «νόμιμα αιτήματα», αλλά δεν θα δείξει «καμία ανοχή» απέναντι σε όσους χαρακτηρίζει «ταραξίες». Το μήνυμα ενισχύθηκε από τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία παρουσιάζουν τις διαδηλώσεις ως μέρος ενός οργανωμένου σχεδίου αποσταθεροποίησης του Ιράν με δυτική καθοδήγηση.

🧵The Iranian security forces’ attack on a hospital in Ilam, where injured protesters are seeking medical care or shelter violates international law and exposes yet again how far the Iranian authorities are willing to go to crush dissent. 1/6 pic.twitter.com/8sCvlHJetg

— Amnesty Iran (@AmnestyIran) January 6, 2026

Η σκιά της Βενεζουέλας και ο φόβος της αλλαγής καθεστώτος

Αυτό που καθιστά την παρούσα κρίση ιδιαίτερα επικίνδυνη για την Τεχεράνη είναι το διεθνές περιβάλλον. Η αιφνιδιαστική αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του συμμάχου του Ιράν, Νικολάς Μαδούρο, λειτούργησαν ως σοκ για την ιρανική ηγεσία.

Η Βενεζουέλα δεν ήταν απλώς ένας ιδεολογικός σύμμαχος, αλλά ο στενότερος εταίρος του Ιράν στο δυτικό ημισφαίριο. Οι εικόνες Αμερικανών στρατιωτών να συλλαμβάνουν έναν ηγέτη που μέχρι πρότινος φαινόταν ακλόνητος αναζωπύρωσαν τους φόβους περί «αλλαγής καθεστώτος» και στην Ισλαμική Δημοκρατία.

Οι επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, εν ενεργεία Προέδρου των ΗΠΑ, ότι η Ουάσιγκτον είναι «έτοιμη να απαντήσει» αν οι ιρανικές Αρχές σκοτώσουν διαδηλωτές, ενίσχυσαν περαιτέρω το αίσθημα πολιορκίας στην Τεχεράνη.

Παράνοια ή ρεαλιστικός φόβος;

Για δεκαετίες, η ιρανική ηγεσία προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η επέμβαση στη Βενεζουέλα, σε συνδυασμό με τη ρητορική στήριξη του Ισραήλ προς τους Ιρανούς διαδηλωτές, ενισχύει αυτό το αφήγημα στο εσωτερικό. Παράλληλα, οι Αρχές προχωρούν σε συλλήψεις με κατηγορίες περί κατασκοπείας, ενώ κρατικά μέσα μιλούν για δίκτυα της Μοσάντ στο εσωτερικό της χώρας. Η μνήμη του πρόσφατου πολέμου 12 ημερών με το Ισραήλ, που αποκάλυψε τη διείσδυση ξένων υπηρεσιών στο Ιράν, παραμένει νωπή.

Ένα καθεστώς σε «τριπλή κρίση»

Αναλυτές κάνουν λόγο για μια «τριπλή κρίση»: οικονομική κατάρρευση, πολιτική νομιμοποίηση σε ελεύθερη πτώση και αυξανόμενη εξωτερική πίεση από ΗΠΑ και Ισραήλ. Το ερώτημα δεν είναι αν το καθεστώς των μουλάδων φοβάται, αλλά πόσο μακριά είναι διατεθειμένο να φτάσει για να επιβιώσει. Προς το παρόν, η απάντηση της Τεχεράνης είναι ξεκάθαρη: περισσότερη καταστολή και λιγότερος διάλογος. Το αν αυτή η στρατηγική θα αποτρέψει ή θα επιταχύνει ένα «σενάριο Βενεζουέλας» παραμένει το πιο επικίνδυνο ανοιχτό ερώτημα για το μέλλον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

• Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ
• Διαδηλώσεις
• Ιράν
• νεκροί
• Τεχεράνη