Ανάλυση DW: Η Ευρώπη απέναντι στον πόλεμο με το Ιράν – Διχασμένη, αμυντική και υπό πίεση από τις ΗΠΑ

Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν κλιμακώνεται, η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα όλο και πιο δύσκολο στρατηγικό σημείο: από τη μία πλευρά ανησυχεί για την ασφάλεια της περιοχής, για την Κύπρο, για τις ενεργειακές ροές και για την πιθανότητα ευρύτερης αποσταθεροποίησης, από την άλλη όμως αδυνατεί να διαμορφώσει μια πραγματικά ενιαία γραμμή. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της η Deutsche Welle, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται μέχρι στιγμής περισσότερο αμυντικές παρά διατεθειμένες να εμπλακούν ενεργά στο πολεμικό μέτωπο.

Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται η DW, τα κράτη-μέλη της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο συμφωνούν σε βασικά αμυντικά μέτρα, όπως η στήριξη ευρωπαϊκών εδαφών ή εταίρων του Κόλπου σε περίπτωση επίθεσης, όμως διαφωνούν για το κατά πόσο πρέπει να στηρίξουν πολιτικά και στρατηγικά τους πολεμικούς στόχους του Ντόναλντ Τραμπ. Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι δεν υπάρχει περιθώριο για μία κοινή ευρωπαϊκή θέση υπέρ της στρατιωτικής σύγκρουσης, ούτε διάθεση για άμεση συμμετοχή δίπλα στις ΗΠΑ ή στο Ισραήλ.

Ο Κίμων σε ρόλο «play maker»: Τουρκική νευρικότητα και βρετανική τρικυμία στην Κύπρο

Η πίεση από την Ουάσινγκτον προς τους Ευρωπαίους συμμάχους είναι ήδη έντονη. Ο Λευκός Οίκος έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους να στηρίξουν τον πόλεμο κατά του Ιράν, ενώ ο Τραμπ έχει δείξει δημόσια την ενόχλησή του για τις καθυστερήσεις και τις επιφυλάξεις ορισμένων κυβερνήσεων. Την ίδια στιγμή, η Γερμανία εμφανίζεται πιο κοντά στην αμερικανική γραμμή, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να αποφεύγει τη ρήξη με τον Τραμπ και το Βερολίνο να επιτρέπει τη χρήση της βάσης του Ράμσταϊν.

Στον αντίποδα, η Γαλλία έχει επιτρέψει μόνο την προσωρινή παρουσία αμερικανικών αεροσκαφών σε βάσεις της, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις στο Ιράν, αλλά αποκλειστικά για αμυντική υποστήριξη εταίρων στην περιοχή. Η στάση αυτή αποτυπώνει ακριβώς το ευρωπαϊκό δίλημμα: βοήθεια στην άμυνα, αλλά όχι σαφής συμμετοχή στην πολεμική κλιμάκωση. Ανάλογες επιφυλάξεις εκφράζονται και από άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ακόμη κι όταν προσφέρονται συστήματα αεράμυνας ή ναυτική συνδρομή.

Η Κύπρος έχει μετατραπεί σε κομβικό σημείο αυτής της εξίσωσης. Μετά την επίθεση με drone κατά της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ελλάδα, η Γαλλία και η Βρετανία ενίσχυσαν την αμυντική παρουσία τους στην περιοχή. Το χτύπημα αυτό λειτούργησε σαν καμπανάκι για την Ευρώπη, καθώς ανέδειξε ότι η κρίση μπορεί πλέον να αγγίξει άμεσα ευρωπαϊκό έδαφος ή τουλάχιστον κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές που βρίσκονται υπό ευρωπαϊκή ευθύνη.

Συναγερμός στην Κύπρο: Η Άγκυρα ετοιμάζεται να στείλει F-16 στα κατεχόμενα

Ταυτόχρονα, το Ιράν έχει στείλει σαφές μήνυμα ότι οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα εμπλακεί ενεργά στον πόλεμο θα μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμος στόχος. Η προειδοποίηση αυτή αυξάνει περαιτέρω τη νευρικότητα στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες ήδη φοβούνται όχι μόνο στρατιωτική στοχοποίηση, αλλά και τρομοκρατικές ή υβριδικές απειλές στο εσωτερικό τους. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει επίσης περιγράψει το Ιράν ως παράγοντα αποσταθεροποίησης και απειλή και για την Ευρώπη.

Στην εξίσωση μπαίνει και η Ουκρανία. Όπως προειδοποιούν ευρωπαϊκές φωνές, ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να απορροφήσει κρίσιμο στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως συστήματα αεράμυνας, που διαφορετικά θα κατευθύνονταν στο ουκρανικό μέτωπο. Παράλληλα, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και οι πιέσεις στις ενεργειακές ροές ενδέχεται να ενισχύσουν τα έσοδα της Ρωσίας, προσφέροντάς της περισσότερο οικονομικό χώρο για να συνεχίσει τον πόλεμο.

Το βασικό συμπέρασμα της DW είναι ότι η Ευρώπη δεν βλέπει τον πόλεμο αυτό ως «δικό της» πόλεμο, αλλά ως μια κρίση που μπορεί να την πλήξει άμεσα αν ξεφύγει περισσότερο. Γι’ αυτό και προς το παρόν επιλέγει μια στάση αποτροπής, άμυνας και περιορισμένης στήριξης, αποφεύγοντας την άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Όμως όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο πιο δύσκολο θα γίνεται για το ευρωπαϊκό μπλοκ να παραμείνει απλός παρατηρητής.

• DW
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Ισραήλ