Ανασχηματισμός ή απλή διόρθωση; Το Μαξίμου σε σταυροδρόμι – Το Βατερλώ της Γεροβασίλη και οι «κανονιοβολισμοί» του Πολάκη – Και στο ΠΑΣΟΚ οι γνωστοί «γκρινιάρηδες ξαναχτύπησαν

Η κυβέρνηση προετοιμάζεται. Γιατί; Επειδή δύο μεγάλα γεγονότα πλησιάζουν απειλητικά: η προανακριτική επιτροπή για το δυστύχημα στα Τέμπη και η συγκέντρωση μνήμης για τα δύο χρόνια από την τραγωδία. Η ατμόσφαιρα βαραίνει και στο Μαξίμου έχουν αρχίσει οι στρατηγικοί ελιγμοί. Το ερώτημα είναι αν αυτοί θα αποτρέψουν τη θύελλα ή θα την εντείνουν.

Ο Κάιζερ Σόζε της πολιτικής ευθύνης

Σε μια κίνηση που μοιάζει με απόπειρα διαφυγής από τη γωνία του ρινγκ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να θέσει στην Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι το θέμα του εκσυγχρονισμού των σιδηροδρόμων. Μεταξύ μας, αν ο πρωθυπουργός της χώρας πρέπει να παρακαλάει την Ιταλία για ασφαλή τρένα, το πρόβλημα δεν είναι τα βαγόνια, αλλά το ποιος κρατάει το τιμόνι.

«Η Ιστορία επαναλαμβάνεται, πρώτα ως τραγωδία και μετά ως φάρσα»

Η δικαστική διερεύνηση της τραγωδίας στα Τέμπη προχωρά και η κυβέρνηση κρατά δύο σενάρια στο συρτάρι της: είτε η Hellenic Train θα βρεθεί στο στόχαστρο, είτε όλα θα εξελιχθούν σε ένα ακόμη επεισόδιο της γνωστής σειράς “Ευθύνες υπάρχουν, αλλά είναι συλλογικές”. Και αν τα πράγματα ζορίσουν, πάντα υπάρχει η έσχατη λύση: μια κρατικοποίηση-φάντασμα, κάπου ανάμεσα στην ελληνική γραφειοκρατία και σε ένα κακό remake των πολιτικών της δεκαετίας του ‘80.

“Ο κατηγορούμενος είναι αθώος μέχρι να αποδειχθεί ότι η δημοσκόπηση λέει το αντίθετο”

Η προανακριτική επιτροπή, την οποία ζήτησε το ΠΑΣΟΚ, έρχεται να βάλει φωτιά στο πολιτικό σκηνικό. Η κυβέρνηση βρίσκεται ενώπιον ενός διλήμματος: να παρατείνει την πολιτική αιμορραγία ή να βγει στην αντεπίθεση, αποδεικνύοντας ότι δεν υπήρξε συγκάλυψη; Στο μεταξύ, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως ό,τι κι αν λέει η κυβέρνηση, η κοινή γνώμη έχει βγάλει το δικό της πόρισμα. Επομένως η μόνη λύση για τον Μητσοτάκη είναι όλοι στον φυσικό δικαστή… χωρίς κακόγουστα «σήριαλ» στη Βουλή με βουλευτές σε ρόλο ανακριτή που θα θυμόσουν την ήδη οργισμένη κοινωνία.

“Ένα πρόβλημα που δεν λύνεται με ανασχηματισμό δεν αξίζει να λυθεί”

Ανασχηματισμός τώρα ή μετά την πρόταση μομφής που φαίνεται να έρχεται τον Μάρτιο; Οι “πολιτικοί μηχανικοί” του Μαξίμου έχουν διχαστεί. Από τη μία, μια σαρωτική αλλαγή υπουργών θα μπορούσε να δείξει αποφασιστικότητα. Από την άλλη, κάτι τέτοιο θα έστελνε το μήνυμα ότι η κυβέρνηση πνίγεται και ψάχνει απεγνωσμένα σωσίβιο. Μια κίνηση-ρουά ματ ή μια πολιτική αυτογκόλ;

“Η εξουσία δεν συγχωρεί την αδυναμία”

Το σίγουρο είναι ότι η υπόθεση των Τεμπών είναι μια ωρολογιακή βόμβα που κανείς δεν θέλει να κρατήσει. Ο Μητσοτάκης καλείται να επιλέξει αν θα κρατήσει τη γραμμή “εμείς συνεχίζουμε το έργο μας” ή αν θα κάνει μια κίνηση που θα σηματοδοτεί αλλαγή πορείας. Σε κάθε περίπτωση, το τρένο της πολιτικής ευθύνης έχει ήδη φύγει από το σταθμό και δεν περιμένει κανέναν.

«Μην εμπιστεύεσαι κανέναν, ούτε καν τον εαυτό σου»

Ο ανασχηματισμός είναι στη γωνία, ή μάλλον… στις πολλές γωνίες των πολιτικών και δημοσιογραφικών γραφείων. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει να μιλά για «διορθώσεις», αλλά οι πληροφορίες λένε ότι οι αλλαγές θα είναι πιο σαρωτικές από όσο αφήνει να φανεί. Το κυβερνητικό σχήμα βαλτώνει, η κοινωνία είναι στα κάγκελα και, όπως θα έλεγε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, “ανασχηματισμός χωρίς να αλλάξεις τον υπουργό Οικονομικών δεν λογιέται.” Αν καταλαβαίνετε τι εννοώ, συνεχίστε την ανάγνωση.

Οι «υπ’ ατμόν»: Το τελευταίο ταξίδι των… καταδικασμένων

Όταν μια κυβέρνηση αρχίζει να φλερτάρει με τη φθορά, τα θύματα είναι αναπόφευκτα. Ο πρώτος στη λίστα φαίνεται να είναι ο Χρήστος Στυλιανίδης, που θέλει να διεκδικήσει την Προεδρία της Κύπρου… το 2028. Ένα τόσο μακρινό όνειρο που θα μπορούσε να το έχει σκηνοθετήσει ο Κρίστοφερ Νόλαν. Γιατί φεύγει από τώρα; Κάποιοι λένε ότι είναι μια ευγενής έξοδος για να μην υποστεί πολιτική ταπείνωση.

Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών μοιάζει με καταραμένο ρόλο σε ταινία τρόμου. Οι Σταϊκούρας και Οικονόμου είναι στο στόχαστρο, καθώς το χάος με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και την Hellenic Train είναι ακόμα εδώ. Λέγεται ότι ο Πρωθυπουργός σκεφτόταν να σπάσει το υπουργείο, αλλά τελικά οι δεύτερες σκέψεις επικράτησαν. Όσο για τον Σταϊκούρα, κάποιοι ψιθυρίζουν ότι μπορεί να γίνει η «Ιφιγένεια» για τα Τέμπη.

Οι «μετακινούμενοι»: Παίζοντας μουσικές καρέκλες

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είναι ένα από τα μεγαλύτερα ερωτηματικά. Θα μείνει στο Υπουργείο Εξωτερικών ή θα επιστρέψει ως υπουργός Επικρατείας και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης; Τα συνεχή του ταξίδια μοιάζουν με μια ύστατη προσπάθεια να κλείσει εκκρεμότητες πριν από μια πιθανή αλλαγή. Αν φύγει, πιθανός διάδοχος στο Εξωτερικών θα μπορούσε να είναι ο Κωστής Χατζηδάκης – αν και ακόμα δεν έχει υπάρξει σοβαρή συζήτηση για την αποχώρησή του από το Οικονομικών.

Επίσης, το Μαξίμου φαίνεται να κοιτάζει προς το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου. Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος δυσκολεύεται να προσαρμοστεί, ενώ η κατάσταση στη Λέσβο έχει δημιουργήσει νεοδημοκρατικό «εμφύλιο».

Οι «αμετακίνητοι»: Όπως ήταν, όπως είναι, και όπως θα παραμείνουν

Ορισμένοι υπουργοί έχουν λάβει ασυλία από τις αλλαγές. Δένδιας, Πιερρακάκης, Τσιάρας, Μενδώνη και Κεραμέως φαίνεται πως παραμένουν ακλόνητοι. Ο Βασίλης Κικίλιας ίσως αν θέλει να αλλάξει τον αέρα του– κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Μαζί με αυτούς, αμετακίνητος δείχνει και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος μάλλον θα είναι εκείνος που θα ανακοινώσει τον ανασχηματισμό. Αν έχει καταφέρει κάτι καλά αυτή η κυβέρνηση, είναι να παρουσιάζει τις αλλαγές της σαν επιτεύγματα, ακόμη και όταν είναι προϊόντα κρίσης.

«Οι συμμαχίες κρατούν όσο τα συμφέροντα συμπίπτουν»

Η πολιτική σκηνή θυμίζει κινηματογραφικό δράμα, μόνο που αντί για σενάριο του Σκορσέζε, έχουμε κάτι πιο κοντά σε ελληνικό μελόδραμα: Συμφωνίες που δεν είναι πραγματικά συμφωνίες, συγκλίσεις που διαρκούν όσο μια συνεδρίαση της Βουλής και αντιπαραθέσεις που θυμίζουν σκηνές από το “Δόγμα” των αδελφών Κοέν. Ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ βρήκαν έναν κοινό τόπο στην προανακριτική επιτροπή για τα Τέμπη – αλλά ας μη βιαστούμε να μιλήσουμε για ενότητα.

Ένα “ναι” με πολλούς αστερίσκους

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποφάσισε, παρά τις αρχικές αμφιταλαντεύσεις, να στηρίξει την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για σύσταση προανακριτικής επιτροπής. Όμως η συναίνεση δεν είναι ούτε βαθιά ούτε ανιδιοτελής. Ο Σωκράτης Φάμελλος υπαινίχθηκε ότι η αρχική άρνηση του Νίκου Ανδρουλάκη να στηρίξει την πρόταση δυσπιστίας έδωσε πολύτιμο χρόνο στην κυβέρνηση. Από την άλλη, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν άφησε ασχολίαστο το γεγονός ότι στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, όπως η Όλγα Γεροβασίλη, μίλησαν για «πλημμέλημα» στην υπόθεση Τριαντόπουλου, κάτι που θεωρήθηκε νερό στον μύλο της ΝΔ.

«Δημοκρατία είναι να διαφωνείς με όλους, ακόμα και με τον εαυτό σου»

Οι σχέσεις των δύο κομμάτων μοιάζουν με δυσλειτουργικό ζευγάρι σε φάση διαζυγίου. Στη Βουλή υπάρχει μια στοιχειώδης συνεννόηση, αλλά στην κοινωνία και στις ευρωπαϊκές δομές οι διαφορές παραμένουν χαοτικές. Ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Αρβανίτης, κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι δεν στήριξε την πρότασή του να συζητηθεί το δυστύχημα των Τεμπών στο Ευρωκοινοβούλιο. Η ευρωομάδα του ΠΑΣΟΚ αντέδρασε έντονα, κάνοντας λόγο για «μνημείο ντροπής». Με άλλα λόγια, στο εσωτερικό ακούμε για «προοδευτικές συγκλίσεις», αλλά στις Βρυξέλλες οι εκπρόσωποι των δύο κομμάτων δεν μοιράζονται ούτε το ίδιο ασανσέρ.

Πρόσκληση χωρίς αποδέκτη

Από τη μία, ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να απευθύνει κάλεσμα για μια νέα προοδευτική συμμαχία. Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ δείχνει να προτιμά την αυτόνομη πορεία του, απευθυνόμενο στους κεντρώους και μετριοπαθείς ψηφοφόρους. Στην Κεντρική Επιτροπή του, ο Νίκος Ανδρουλάκης αναμένεται να χαράξει τη στρατηγική διεύρυνσης, αλλά όχι προς τον ΣΥΡΙΖΑ. Το μήνυμα είναι σαφές: Το ΠΑΣΟΚ προτιμά να διεκδικήσει την επιστροφή του ως κεντρικός πόλος της σοσιαλδημοκρατίας, παρά να γίνει δορυφόρος μιας άλλοτε κυρίαρχης, πλέον παραπαίουσας αξιωματικής αντιπολίτευσης.

«Το πρόβλημα δεν είναι ποιος θα κυβερνήσει. Το πρόβλημα είναι αν υπάρχει κάτι να κυβερνήσει»

Στην πράσινη παράταξη γνωρίζουν ότι οι αντισυστημικές φωνές στα δεξιά της ΝΔ ενισχύονται. Κατά την εκτίμηση στελεχών της Χαριλάου Τρικούπη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιλέγει να επιτίθεται στο ΠΑΣΟΚ, αφήνοντας χώρο στα κόμματα που βρίσκονται δεξιά του. Γιατί; Είτε για να απομακρυνθεί από το Κέντρο και να αποδείξει ότι είναι «δεξιός ηγέτης», είτε γιατί θεωρεί πως μπορεί να τα συμπιέσει στις εκλογές.

Η στασιμότητα της αντιπολίτευσης

Παρά τις συνθήκες που θα έπρεπε να ευνοούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης, το ΠΑΣΟΚ δείχνει δημοσκοπική στασιμότητα. Ο Παύλος Γερουλάνος επισημαίνει ότι η άνοδος των αντισυστημικών κομμάτων είναι περισσότερο θυμός παρά πραγματική πολιτική πρόταση. Από την πλευρά του, ο Δημήτρης Μάντζος υπενθυμίζει ότι η τραγωδία των Τεμπών δεν μπορεί να συνδέεται με τις δημοσκοπήσεις, καθώς πρόκειται για ένα ζήτημα πέρα από την κομματική αντιπαράθεση.

Μαραθώνιος, όχι κατοστάρι

Το ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι η υπεύθυνη αντιπολίτευση απαιτεί αντοχή. «Δεν είναι κατοστάρι, αλλά μαραθώνιος» υποστηρίζει ο Παναγιώτης Δουδωνής. Αν το αφήγημα του Ανδρουλάκη έχει κάποια βάση, θα φανεί όταν έρθει η ώρα της κάλπης. Μέχρι τότε, η αντιπολίτευση θα συνεχίσει να χορεύει στον ρυθμό των εσωτερικών της αντιφάσεων.

Το ερώτημα είναι: Όταν έρθει η ώρα των μεγάλων αποφάσεων, θα υπάρχει αντιπολίτευση με συνοχή ή θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την πολιτική εκδοχή του “Χωρίς Ταυτότητα”;

«Η Ιστορία επαναλαμβάνεται, πρώτα ως τραγωδία και μετά ως φάρσα»

Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται πάλι σε γνωστά λημέρια: μεταξύ στρατηγικού χάους και επικοινωνιακής αυτοϋπονόμευσης. Ο Παύλος Πολάκης, με το γνωστό ταμπεραμέντο του, έριξε βόμβες μεγατόνων κατά της Όλγας Γεροβασίλη, η οποία βρέθηκε στη δύσκολη θέση να δικαιολογήσει το αδικαιολόγητο: την υποβάθμιση του εγκλήματος των Τεμπών σε «πλημμέλημα». Η στάση της δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στο εσωτερικό του κόμματος ούτε στην κοινωνία. Το πρόβλημα; Ότι η Κουμουνδούρου, ενώ καταγγέλλει τη συγκάλυψη της κυβέρνησης, φαίνεται να παγιδεύεται στις δικές της εσωτερικές αμφισημίες. Το πολιτικό παιχνίδι της προανακριτικής εξελίσσεται σε σκηνικό από το “Ένας Προφήτης” του Οντιάρ: όλοι φαίνονται συμμέτοχοι, αλλά κανείς δεν ξέρει πραγματικά ποιος ελέγχει το παιχνίδι.

«Η εξουσία δεν διατηρείται με αφέλεια»

Η δημόσια αποδόμηση της Γεροβασίλη από τον Πολάκη δεν ήταν μια απλή διαφοροποίηση, αλλά μια ηχηρή προειδοποίηση για το ποιος χαράζει τη γραμμή στον ΣΥΡΙΖΑ. Ο βουλευτής Χανίων προειδοποίησε ότι το κόμμα πρέπει να εγκαταλείψει τις αμφισημίες και να δείξει ξεκάθαρα ότι δεν θα ανεχθεί συγκάλυψη. Το ενδιαφέρον είναι ότι η εσωτερική ένταση δεν σταματά εκεί. Στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, αν και μουδιασμένα, δείχνουν να συμμερίζονται την ενόχληση Πολάκη, αλλά – σε μια ειρωνεία αντάξια του “Δικτύου” – κανείς δεν τολμά να τοποθετηθεί δημόσια. Αντί να ενισχυθεί η αντιπολιτευτική γραμμή, το κόμμα καταλήγει να τρώγεται μεταξύ του, προσφέροντας δωρεάν πάσα στη ΝΔ.

«Κάθε πολιτικό λάθος είναι αποτέλεσμα κακής ανάγνωσης των περιστάσεων»

Η στρατηγική της Γεροβασίλη ίσως να ήταν μια προσπάθεια να δείξει μια πιο «θεσμική» στάση, αλλά εξελίχθηκε σε εσωκομματικό Βατερλώ. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντέχει άλλες επικοινωνιακές γκάφες, ειδικά σε ένα θέμα τόσο ευαίσθητο όσο τα Τέμπη. Η κριτική από τις οικογένειες των θυμάτων έφερε το κόμμα στο χείλος μιας νέας κρίσης, καθώς το αφήγημα της «πολιτικής δικαίωσης» καταρρέει αν τα ίδια τα θύματα αμφισβητούν τις προθέσεις σου. Και μέσα σε όλα, η ΝΔ απολαμβάνει τη θέα ενός κατακερματισμένου αντιπάλου που δυσκολεύεται να βρει κοινό βηματισμό. Όπως και στις περισσότερες πολιτικές τραγωδίες, το ζήτημα δεν είναι ποιος είχε δίκιο, αλλά ποιος θα πληρώσει το τίμημα – και στον ΣΥΡΙΖΑ αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η απάντηση μπορεί να είναι «όλοι».

Δούκας: Ο γκρινιάρης που περιμένει στη γωνία

Ο Χάρης Δούκας βγήκε στη σκηνή της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ σαν άλλος Ράσελ Κρόου στο Gladiator, μόνο που αντί για σπαθί κρατούσε ένα μικρόφωνο και αντί για αιμοσταγείς ρωμαϊκές λεγεώνες, είχε απέναντί του τα μέλη του κόμματος που τον άκουγαν με προσοχή – ή απλώς περίμεναν να τελειώσει για να πάνε για καφέ. Ζήτησε εκλογές «εδώ και τώρα», δήλωσε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να είναι μια «ευγενέστερη εκδοχή της ΝΔ» και μίλησε για «ριζοσπαστική πρόταση». Πολύ ωραία όλα αυτά, αλλά, όπως θα έλεγε κι ο Μακιαβέλι, «δεν αρκεί να λες ότι κάτι πρέπει να αλλάξει – πρέπει και να ξέρεις πώς να το αλλάξεις».

Και εδώ είναι το ζήτημα: αντί να μαζέψει κανένα σκουπίδι στην Αθήνα ή να προτείνει κάτι χειροπιαστό, κάθεται στη γωνία και περιμένει να πέσουν τα απόνερα για να το παίξει σωτήρας. Η κριτική εκ του ασφαλούς είναι πάντα πιο εύκολη από τη διακυβέρνηση, ειδικά όταν δεν έχεις να διαχειριστείς τίποτα πιο περίπλοκο από τις εσωκομματικές σου ισορροπίες. Αν το “Δίκτυο” του Σίντνεϊ Λουμέτ γυριζόταν σήμερα, ο Δούκας θα ήταν εκείνος που φωνάζει «Είμαι έξαλλος και δεν θα το ανεχτώ άλλο!» – αλλά χωρίς κανένα σχέδιο για το τι έπεται μετά.

Σοσιαλισμός α λα Κολωνάκι: Ο Γερουλάνος και το παλιό σύμπλεγμα

Ο Παύλος Γερουλάνος βγήκε ξανά στο προσκήνιο, μιλώντας για την ανάγκη επανασύνδεσης του ΠΑΣΟΚ με την κοινωνία, με το γνωστό ύφος «το μυαλό μας στον πολίτη και μόνο». Ωραία λόγια, αλλά από ποια αφετηρία; Από τα καφέ του Κολωνακίου, όπου το αιώνιο σοσιαλιστικό σύμπλεγμα της ενοχής καλά κρατεί –αγωνιζόμαστε για τον λαό, αλλά το brunch στο Da Capo δεν κόβεται. Ο πρώην εγκέφαλος του ΓΑΠ θυμίζει το κλασικό δίλημμα του προοδευτικού αστού: λαϊκές ευαισθησίες, αλλά μόνο αν δεν βγαίνουν εκτός προδιαγραφών lifestyle. Το «μεγάλο και δυνατό ΠΑΣΟΚ» που οραματίζεται, απαιτεί σκληρή δουλειά, όχι γενικόλογες ομιλίες που αφήνουν χώρο για ερωτήματα του τύπου: είναι άραγε σοσιαλισμός αν το κρασί συνοδεύεται από καλό χαβιάρι;

• Hard Talks