Ανατολική Μεσόγειος σε τεντωμένο σχοινί: Εύθραυστες εκεχειρίες σε Λίβανο, Γάζα και Συρία – Οι νέες απειλές ανάφλεξης και ο ρόλος των ΗΠΑ

Όσο στον Λίβανο όσο και στη Γάζα, στις δύο μεγαλύτερες πολεμικές εστίες των τελευταίων ετών, έχουν συμφωνηθεί εκεχειρίες που –τουλάχιστον στα χαρτιά– παραμένουν σε ισχύ: στον Λίβανο από τον Νοέμβριο του 2024 και στη Γάζα από τον Οκτώβριο του ίδιου έτους.
Αν προστεθεί και το –επίσημο– τέλος του συριακού εμφυλίου, μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ τον περασμένο Δεκέμβριο, πολλοί θα έλεγαν ότι η Ανατολική Μεσόγειος περνά σε μια νέα φάση, αφήνοντας πίσω της τα αιματηρά χρόνια.

Ωστόσο, η πραγματικότητα στο έδαφος είναι πολύ διαφορετική. Παρά τις συμφωνίες εκεχειρίας, οι συγκρούσεις συνεχίζονται με ρυθμό κάθε άλλο παρά αμελητέο. Οι εκεχειρίες αποδεικνύονται εύθραυστες, το παρόν παραμένει εύφλεκτο και το μέλλον αβέβαιο.

Ο Τραμπ ως «ειρηνοποιός» και οι νέες ισορροπίες

Ο Λευκός Οίκος δεν χάνει την ευκαιρία να επικαλείται τις εκεχειρίες, προβάλλοντας τον Ντόναλντ Τραμπ ως «μέγα ειρηνοποιό» με το βλέμμα στραμμένο στο Νόμπελ Ειρήνης. Ο Αμερικανός πρόεδρος ετοιμάζεται να υποδεχθεί στον Λευκό Οίκο τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας, Αχμέντ αλ Σάρα, πρώην τζιχαντιστή, τη Δευτέρα 10 Νοεμβρίου, επιχειρώντας να εμφανίσει την Ουάσιγκτον ως ρυθμιστή της σταθερότητας στην περιοχή.

Στην πράξη όμως, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ειρήνη είναι περισσότερο επικοινωνιακή αφήγηση παρά πραγματικότητα.

Λίβανος: Η Χεζμπολάχ «παραλύει» το κράτος

Η Μπεατρίς Φαρχάτ στο Al-Monitor σημειώνει ότι το Ισραήλ εξαπολύει σχεδόν καθημερινές επιδρομές εναντίον θέσεων της Χεζμπολάχ, παραβιάζοντας ουσιαστικά την εκεχειρία.
Ο αναλυτής Μπεν Κάσπιτ προειδοποιεί: «Το ερώτημα δεν είναι εάν, αλλά πότε θα ξεσπάσει η νέα σύγκρουση». Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, η διοίκηση Τραμπ είναι πλήρως ενημερωμένη για τα σχέδια και ενδέχεται να τα συντονίσει με την Ιερουσαλήμ.

Η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz επιβεβαιώνει ότι η Χεζμπολάχ αναπληρώνει το οπλοστάσιό της, ενώ ο Αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, χαρακτήρισε τον Λίβανο «αποτυχημένο κράτος».

Σύμφωνα με το Associated Press, η οργάνωση διατηρεί 40.000 μαχητές και έως 20.000 πυραύλους, ενώ οι Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις μετά βίας επιβιώνουν με μηνιαίο μισθό 275 δολαρίων. Η Χεζμπολάχ, αντίθετα, πληρώνει τους άνδρες της με 2.200 δολάρια τον μήνα.

Ισραηλινές πηγές καταγγέλλουν ότι η Χεζμπολάχ ανασυνδέθηκε με την ιρανική γραμμή εφοδιασμού, παραλαμβάνοντας όπλα μέσω Ιράκ και Συρίας, καθώς η νέα συριακή κυβέρνηση δεν ελέγχει ακόμη όλη τη χώρα.

Συρία: Η «μετα-Άσαντ» εποχή παραμένει ασταθής

Παρά την αποχώρηση του Άσαντ, η Συρία απέχει πολύ από την ομαλότητα. Οι βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2025 διεξήχθησαν χωρίς κάλπες σε κουρδικές και δρούζικες περιοχές, αποκαλύπτοντας τα όρια της εξουσίας του Αχμέντ αλ Σάρα.

Η απουσία πλήρους ελέγχου δημιουργεί κενά ασφαλείας, τα οποία εκμεταλλεύονται τόσο η Χεζμπολάχ όσο και οι φιλοτουρκικές δυνάμεις.

Ερωτήματα χωρίς απάντηση

Αν η κυβέρνηση του Λιβάνου είναι «παραλυμένη», όπως λένε οι ΗΠΑ, μπορεί να επιβάλει τους όρους της εκεχειρίας;
Αν όχι, ποιος θα αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ;
Η κυβέρνηση του Ζοζέφ Αούν ζητά παράταση έως τα μέσα του 2026, αλλά το Ισραήλ δεν φαίνεται διατεθειμένο να περιμένει.

Στα μάτια των Ισραηλινών, Λίβανος, Γάζα και Συρία αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία. Και στα τρία μέτωπα, οι εντάσεις απειλούν να ξαναφέρουν τον πόλεμο στην περιοχή.

Γάζα: «Εκεχειρία» μόνο στα χαρτιά

«Το Ισραήλ εξαπέλυσε επιδρομές στη Γάζα, σκοτώνοντας πάνω από 100 ανθρώπους μετά την επίθεση της Χαμάς στη Ράφα», γράφει η Εζγκί Ακίν (Al-Monitor).
Το Al Jazeera καταγγέλλει «απόγνωση στη Γάζα» και παρεμπόδιση ανθρωπιστικής βοήθειας, παρά την εκεχειρία.

Το Ισραήλ ανησυχεί για:

1. Τον αφοπλισμό της Χαμάς, που ακόμη εκκρεμεί.

2. Τον ρόλο της Τουρκίας, η οποία επιδιώκει στρατιωτική παρουσία στον παλαιστινιακό θύλακα.

3. Τις πιέσεις της Ουάσιγκτον, η οποία έστησε το κέντρο συντονισμού CMCC στο νότιο Ισραήλ – το πρώτο ξένο στρατιωτικό επιτελείο που λειτουργεί ποτέ εντός της χώρας.

Η κίνηση αυτή έχει προκαλέσει έντονη ενόχληση στο Ισραήλ, καθώς θεωρείται παραβίαση της κυριαρχίας του.

Τουρκία: Παίκτης-κλειδί με ασταθείς συμμαχίες

Η Άγκυρα συνεχίζει να διεκδικεί ρόλο σε όλα τα μέτωπα. Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία ζήτησε «αναθέρμανση» σχέσεων Τουρκίας–Ισραήλ «από την Κασπία έως τη Μεσόγειο», προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του υπερεθνικιστή ηγέτη Ντεβλέτ Μπαχτσελί, συμμάχου του Ερντογάν.

Η Τουρκία ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στη βόρεια Συρία και επιχειρεί να επιβάλει τον αφοπλισμό των Κούρδων, κάτι που οι τελευταίοι απορρίπτουν κατηγορηματικά.

Οι τρεις αφοπλισμοί που θα κρίνουν το μέλλον της περιοχής

Στον πυρήνα των εξελίξεων βρίσκονται τρεις εκκρεμότητες:

1. Ο αφοπλισμός της Χαμάς στη Γάζα (απαίτηση Ισραήλ–ΗΠΑ)

2. Ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ στον Λίβανο (απαίτηση Ισραήλ–ΗΠΑ)

3. Ο αφοπλισμός των Κούρδων (SDF) στη Συρία (απαίτηση Τουρκίας)

Και οι τρεις αυτές υποθέσεις παραμένουν ανοικτές πληγές, ικανές να προκαλέσουν νέα ανάφλεξη.

Στη Συρία, η συμφωνία του περασμένου Μαρτίου για την ένταξη των κουρδικών δυνάμεων στις εθνικές ένοπλες δυνάμεις δεν προχωρά. Οι Κούρδοι δηλώνουν ότι ετοιμάζονται για πόλεμο, κατηγορώντας τη Δαμασκό για αθέτηση υποσχέσεων.

Η δημοσιογράφος Αμπεριν Ζαμάν σημειώνει ότι «όσο δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας μεγάλης σύρραξης».

• Ανατολική Μεσόγειος