Αντιγόνη Βαλάκου: Ήταν όλη φτιαγμένη από συναίσθημα…

Από την Αλεξάνδρα Τσόλκα

Όταν σπούδαζε υποκριτική στη σχολή, λένε οι παλιοί ηθοποιοί, έκανε έναν αυτοσχεδιασμό. Έπαιζε, σαν μικρό κοριτσάκι, με ένα γατάκι. Ήταν τόσο ακριβείς οι κινήσεις της, τόσο παιχνιδιάρικη και τρυφερή η έκφρασή της, τόσο αέρινο και ρευστό το σώμα της, που όσοι ήταν στην αίθουσα, θαρρούσαν πως πραγματικά ένα γατάκι βρίσκονταν στην ποδιά της. Το σύννεφο που είναι το θέατρο γινόταν οντότητα. Και το σύννεφο από το όποιο ήταν φτιαγμένη η Αντιγόνη Βαλάκου τύλιγε με ψευδαίσθηση όλο το κοινό της και το παρέσυρε σε έναν κόσμο θαυμάτων, μαγείας και τόσης αληθείας όσης η θεατρική πράξη από μόνη της βάζει στον μεγεθυντικό της φακό.

«Εσύ και τα σύννεφά σου» ήταν άλλωστε ο τίτλος μιας παράστασης για την οποία πριν χρόνια την είχα συναντήσει. Ναι, ξέρω! Συνηθίζεται όταν ένας διακεκριμένος άνθρωπος αναχωρεί από τον κόσμο, να γράφονται αμετροεπώς συγκινητικά πράγματα. Ανοίγουν οι γειτονιές των αγγέλων και τα κλισέ κυριεύουν τόσο τον άνθρωπο που έφυγε, στην ουσία μικραίνοντας τον από την κοινοτυπία τους ή την υμνολογία. Κοιτά όμως που εγώ στο «Αγγέλων Βήμα» την συνάντησα και το έργο είχε σύννεφα απ’ αυτά που η ίδια ήταν φτιαγμένη. Γυναίκα – κορίτσι, λεπτεπίλεπτη, μικρόσωμη, πάντα ενζενί. Αριστοκρατική, εύθραυστη, κάπου σε ένα σύμπαν ευαισθησίας, άλλης επικοινωνίας, αλλά ταυτόχρονα εποπτική στη γη και όλο δύναμη. Και μοντέρνα. Πάντα μπροστά από την εποχή. Παίζει στο έργο, που έχει σκηνοθετήσει ο έξοχος ως άνθρωπος Κοραής Δαμάτης. Το θέατρο δεν μοιάζει με τις μεγάλες εθνικές σκηνές που έχει πρωταγωνιστήσει. Είναι από τους ψαγμένους πολύωρους, που επιτρέπουν την αναζήτηση, την ανίχνευση έκφρασης, το πείραμα χωρίς να υπολογίζουν το ταμείο. Έχω πάει με τη φωτογράφο, την Παναγιώτα Καραστεργίου, για να μη κάνουμε στημένη φωτογράφηση αλλά την ηθοποιό πάνω στη σκηνή, σαν να της κλέβουμε στιγμές από τη τέχνη της. Φοράει ένα πράσινο υπέροχο κοστούμι και τα μάτια είναι καταγάλανα. Μιλάει με εκείνο το τρέμουλο, το χαρακτηριστικό στη φωνή, σα και θα αναλυθεί σε λυγμούς, ακόμα και όταν λέει απλά πράγματα ή αστεία. Το χέρι της, σαν παιδικό, χάνεται στο δικό μου στο «χαίρω πολύ». Φοβάμαι μη σπάσει. Λίγο αργότερα στις πόζες της τα χέρια εκείνα τα μικρούλια, έχουν ζωή, είναι σαν πουλιά, σαν υπάρξεις που αυτονόμιουνται γύρω από το πρόσωπό της και λένε ιστορίες.

Με την Παναγιώτα θα κάτσουμε να δούμε την παράσταση. Η ευγενής κυρία, η όλο αίγλη πρωταγωνίστρια, θα μεταμορφωθεί σε ένα τρελό, χειριστικό, χαμένο σε συννεφιές πλάσμα, που σχεδόν θα μας φοβίσει. Μαγεύει. Ισορροπεί σε συναισθήματα χαοτικά, μη χάνοντας το μέτρο, χωρίς έπαρση ή ναρκισσισμό επίγνωσης του πόσο σπουδαία ηθοποιός είναι. Μια σεφ συναισθημάτων όπου η συνταγή του ρόλου είναι δική της και η επιτυχία του εδέσματος σίγουρη, χάρη στο μέτρο των υλικών. Μια αλχημίστρια ελιξίριων που δεν αφήνουν την ψυχή των θεατών της να γεράσει ή να ζήσει τον μαρασμό, γιατί ανακατεύει με σοφία τα συστατικά του φίλτρου της. Το μακρύ πράσινο φόρεμά της, την κάνει να φαίνεται τουλάχιστον μαθήτρια του Μέρλιν, αλλά ο σοφός μάγος την έχει διδάξει όχι τα μυστικά των άστρων και των απόκρυφων βιβλίων αλλά της υποκριτικής τέχνης από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, εποχές προσπαθειών, καινοτομίας και αντί – σταρ πρωταγωνιστών…

… Από τη συνέντευξη δεν θυμάμαι τίποτα! Από την τέχνη της, τα πάντα! Τι να σου κάνουν άλλωστε οι λέξεις, μπροστά στο ένθεο χάρισμα του απόκοσμου ταλέντου της; Και αν αυτό δεν είναι χάρισμα ηθοποιού που σημαδεύει τη γενιά του, δεν ξέρω ποιο άλλο θα μπορούσε να είναι…

… Το ότι έφυγε τόσο σιωπηλά η Αντιγόνη Βαλάκου, το ότι έπεσε η αυλαία της και ήρθε το σκοτάδι σε σκηνή και πλατεία, τόσο ήσυχα, της ταιριάζει πολύ. Όμως, είμαι βέβαιη, πως όσοι έχουν απολαύσει την υψηλή της τέχνη, ξέρουν ότι την ώρα που η ψυχή της γινόταν σύννεφο θα θρόισαν οι αυλές, θα έτριξαν τα σανίδια, θα στέναξαν οι πλατείες από την απουσία. Και η ενέργεια εκείνης της τεχνικής του ταλέντου της, θα στοιχειώνει το σκοτάδι και τη σιωπή πριν ξεσπάσει το μεγάλο, το θριαμβικό χειροκρότημα. Και πριν οι ηθοποιοί υποκλιθούν… Εκείνη τη στιγμή η Αντιγόνη Βαλάκου, θα ‘ναι εδώ… στα θέατρά μας… για πάντα…

Φωτογραφίες: Παναγιώτα Καραστεργίου

• Αντιγόνη Βαλάκου
• θάνατος
• Τέχνη