«Απελπισμένη και παγιδευμένη η Ευρώπη»: Το «αφήγημα Τραμπ» και οι κυρώσεις στη Ρωσία που δεν ήρθαν ποτέ – Σε «αμηχανία» οι θεσμοί

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η δημοσιονομική κόπωση, η πολιτική αβεβαιότητα και η γεωπολιτική πίεση διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να σταθεί ενιαία και σθεναρά απέναντι στις διεθνείς εξελίξεις, αλλά αν έχει ακόμα τη βούληση και την ικανότητα να το κάνει.

Η διπλή απειλή: ΗΠΑ και Κίνα

Η νέα οικονομική στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ, εν όψει πιθανής επανεκλογής του, στοχεύει ευθέως στην Ευρώπη: πρόταση για καθολικούς δασμούς 10% σε όλες τις εισαγωγές, ανεξαρτήτως χώρας και προϊόντος, και ειδική στόχευση στις εξαγωγές της Γερμανίας και της Ε.Ε. συνολικά.

Η απειλή δεν είναι θεωρητική. Είναι μία προαναγγελία πολέμου —όχι με όπλα, αλλά με τιμολόγια. Και η Ευρώπη; Αντί να αντιδράσει με σαφήνεια και ενιαία στρατηγική, χάνει πολύτιμο χρόνο σε εσωτερικές διαβουλεύσεις και γραφειοκρατικές ισορροπίες.

Την ίδια στιγμή, η Κίνα επανεξοπλίζεται εμπορικά. Οι κινεζικές εξαγωγές σε ηλεκτρικά οχήματα, μικροηλεκτρονική και αλυσίδες logistics έχουν διεισδύσει βαθιά στις ευρωπαϊκές αγορές. Οι Βρυξέλλες υποσχέθηκαν κυρώσεις για το αθέμιτο κρατικό κινεζικό ντάμπινγκ, αλλά οι «κυρώσεις που δεν ήρθαν ποτέ» αποκαλύπτουν μια ένωση παγιδευμένη ανάμεσα στο φόβο της απομόνωσης και την εξάρτηση από φθηνά προϊόντα.

Politico: Η Ευρώπη στο περιθώριο – Πώς ο Τραμπ αλλάζει το παιχνίδι στο παγκόσμιο εμπόριο και αφήνει την ΕΕ πίσω

Μια οικονομία σε στασιμότητα

Η πρόσφατη πρόβλεψη της Κομισιόν για την ευρωπαϊκή οικονομία είναι κάθε άλλο παρά ενθαρρυντική:

• Η ανάπτυξη περιορίζεται στο 0,8% για το 2024,

• ενώ ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος, κυρίως λόγω των ενεργειακών και επισιτιστικών πιέσεων.

Η Γερμανία, η ατμομηχανή της Ευρώπης, βρίσκεται σε καθοδική τροχιά, με αρνητικούς δείκτες βιομηχανικής παραγωγής για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο. Αυτό μεταφράζεται σε μειωμένη εξαγωγική ικανότητα και σε διαρκή αβεβαιότητα στις αγορές.

Ο συνδυασμός της νομισματικής σφιχτής πολιτικής της ΕΚΤ, του ενεργειακού κόστους και της πολιτικής αστάθειας σε κράτη-μέλη (Ιταλία, Γαλλία, Πολωνία) διαμορφώνει ένα σκηνικό οικονομικής στασιμότητας. Και μέσα σε όλα αυτά, οι ΗΠΑ πιέζουν για αμυντικές επενδύσεις και ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία —με αμερικανικούς όρους.

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί σε αμηχανία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μοιάζει να λειτουργεί αντιδραστικά αντί για προδραστικά. Η καθυστέρηση στη δημιουργία ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, η διστακτική πολιτική στις εμπορικές συμφωνίες και οι ανεπαρκείς επενδύσεις στην τεχνολογική αυτονομία δείχνουν έναν θεσμό σε σύγχυση.

Ακόμα και η ΕΚΤ, που κρατά σφιχτά τα επιτόκια παρά τα σημάδια ύφεσης, δεν εκπέμπει ένα πειστικό μήνυμα ασφάλειας προς τις αγορές. Η Ευρώπη φαίνεται να παλεύει με τα φαντάσματα της λιτότητας, την ώρα που ο κόσμος κινείται με ταχύτητα προς ένα νέο οικονομικό realpolitik.

Το «αφήγημα Τραμπ» και το τέλος της ψευδαίσθησης

Η πιθανότητα επανεκλογής του Τραμπ δεν είναι απλώς μια πολιτική πρόκληση. Είναι το αποκορύφωμα μιας εποχής αποδυνάμωσης της ευρωπαϊκής επιρροής. Ο Τραμπ έχει ήδη δείξει ότι θεωρεί την Ε.Ε. έναν εμπορικό αντίπαλο, όχι σύμμαχο. Το αφήγημά του βασίζεται σε μια απλοϊκή αλλά αποτελεσματική ρητορική: «η Ευρώπη εκμεταλλεύεται την Αμερική». Το ακροατήριό του τον πιστεύει.

Αν η Ευρώπη δεν αντιδράσει άμεσα, συντονισμένα και επιθετικά, τότε το φθινόπωρο του 2025 ίσως τη βρει απελπισμένη και παγιδευμένη, αντιμέτωπη με έναν κόσμο που αλλάζει χωρίς εκείνη.

• Ευρώπη
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία
• Ρωσία