Αποκάλυψη POLITICO: Εταιρείες-βιτρίνες στην Γερμανία έστελναν μέσω Τουρκίας, ευρωπαϊκά εξαρτήματα στη ρωσική πολεμική βιομηχανία

Η εικόνα μοιάζει βγαλμένη από κατασκοπευτικό θρίλερ, όμως αφορά μια υπόθεση με πραγματικές γεωπολιτικές προεκτάσεις. Αστυνομικοί και τελωνειακοί περίμεναν για ώρες έξω από το Radisson Blu Senator Hotel στο Λίμπεκ της βόρειας Γερμανίας. Λίγο μετά τις 6 το πρωί, προχώρησαν στη σύλληψη του Nikita S., ενός 39χρονου επιχειρηματία που οι γερμανικές αρχές υποπτεύονται ότι βρισκόταν στο επίκεντρο κυκλώματος παράκαμψης κυρώσεων υπέρ της ρωσικής πολεμικής βιομηχανίας.

Όπως αποκαλύπτει το Politico, επικαλούμενο στοιχεία δικογραφίας που εξέτασε και το BILD, η υπόθεση δείχνει ένα από τα μεγαλύτερα κενά στο σύστημα των δυτικών κυρώσεων: κρίσιμα τεχνολογικά εξαρτήματα εξακολουθούν να μπορούν να αγοραστούν στην Ευρώπη, να «κρυφτούν» πίσω από φαινομενικά νόμιμα έγγραφα και να διοχετευθούν μέσω τρίτων χωρών στη Ρωσία.

Η εταιρεία στο Λίμπεκ και ο ρόλος του Nikita S.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η εταιρεία Global Trade, με έδρα το Λίμπεκ. Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η εταιρεία φέρεται να έκανε απευθείας εξαγωγές προς τη Ρωσία. Μετά την αυστηροποίηση των κυρώσεων, όμως, σύμφωνα με τους Γερμανούς εισαγγελείς, το μοντέλο άλλαξε.

Οι απευθείας αποστολές αντικαταστάθηκαν από ένα πιο σύνθετο σύστημα, που στόχο είχε να αποκρύπτει τους πραγματικούς τελικούς αποδέκτες των προϊόντων. Ο Nikita S. ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος της Global Trade στα τέλη Μαρτίου του 2022, λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Οι ερευνητές τον περιγράφουν ως τον «συνδετικό κρίκο» ανάμεσα στη γερμανική εταιρεία και τους ρωσικούς ελεγκτές της. Σύμφωνα με το Politico, ο ίδιος φέρεται να εργαζόταν παράλληλα και για τη ρωσική εταιρεία Kolovrat, γνωστή και ως Siderius, η οποία έχει τεθεί υπό αμερικανικές κυρώσεις για τη δραστηριότητά της στον ρωσικό μεταποιητικό τομέα.

Το «παιχνίδι» με τις εταιρείες-βιτρίνες

Η έρευνα περιγράφει ένα δίκτυο που λειτουργούσε με εταιρείες-βιτρίνες, ενδιάμεσους παραλήπτες και διαδρομές μέσω τρίτων χωρών, κυρίως της Τουρκίας. Με αυτόν τον τρόπο, προϊόντα που αγοράζονταν από ευρωπαϊκούς προμηθευτές εμφανίζονταν ως εμπορεύματα που προορίζονταν για νόμιμους πελάτες εκτός Ρωσίας.

Κεντρικό ρόλο φέρεται να είχε η τουρκική εταιρεία MR Global, η οποία εμφανιζόταν ως επίσημος παραλήπτης, ενώ στην πράξη, σύμφωνα με τους ερευνητές, λειτουργούσε ως κόμβος διαμετακόμισης. Παράλληλα, γερμανικές εταιρείες όπως η ER Industriebedarf GmbH και η Amtech Solutions φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν για να θολώσουν ακόμη περισσότερο τη διαδρομή των προϊόντων.

Στα έγγραφα της υπόθεσης αναφέρεται ότι ορισμένες από αυτές τις εταιρείες δεν είχαν ουσιαστική δραστηριότητα ή προσωπικό, ενώ άλλες μοιράζονταν γραφεία ή αποθηκευτικούς χώρους με την Global Trade.

Μικροτσίπ, αισθητήρες και υλικά διπλής χρήσης

Τα προϊόντα που διακινούνταν δεν ήταν απαραίτητα εντυπωσιακά με την πρώτη ματιά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Politico, περιλάμβαναν μικροελεγκτές, ηλεκτρονικά εξαρτήματα, αισθητήρες, μετατροπείς, ρουλεμάν, μηχανικά μέρη, παλμογράφους και εξοπλισμό μετρήσεων.

Πολλά από αυτά μπορούν να έχουν πολιτική χρήση. Ωστόσο, οι αρχές εκτιμούν ότι σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για προϊόντα διπλής χρήσης, δηλαδή εξαρτήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν και σε στρατιωτικά συστήματα. Η δικογραφία φέρεται να συνδέει ορισμένες αποστολές με ρωσικούς τελικούς χρήστες που σχετίζονται με την αμυντική βιομηχανία ή ακόμη και με πυρηνική έρευνα.

Το Politico αναφέρει ότι σε μία περίπτωση, εσωτερικά έγγραφα έδειξαν προϊόντα να καταλήγουν στο VNIIA, ρωσικό ερευνητικό ινστιτούτο που συνδέεται με το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της χώρας.

Η διείσδυση της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών

Κομβικό σημείο στην υπόθεση ήταν η εμπλοκή της γερμανικής υπηρεσίας πληροφοριών BND. Σύμφωνα με τα ερευνητικά έγγραφα, η BND απέκτησε πρόσβαση σε εσωτερικό υλικό της Kolovrat, μεταξύ των οποίων παραγγελίες, τιμολόγια και αλληλογραφία.

Το υλικό αυτό φέρεται να επέτρεψε στις γερμανικές αρχές να ανασυνθέσουν τη διαδρομή των αποστολών: παραγγελίες μέσω Γερμανίας, πληρωμές μέσω ενδιάμεσων, αποστολές στην Τουρκία και τελική κατάληξη στη Ρωσία. Στη συνέχεια, οι τελωνειακές και εισαγγελικές αρχές συνέκριναν ευρωπαϊκά αρχεία εξαγωγών με ρωσικά στοιχεία εισαγωγών, εντοπίζοντας αντιστοιχίες σε προϊόντα, πληρωμές και χρόνους παράδοσης.

Χιλιάδες αποστολές και ζημιά εκατομμυρίων

Η κλίμακα της υπόθεσης είναι μεγάλη. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Εισαγγελία της Γερμανίας, το δίκτυο φέρεται να διακίνησε περίπου 16.000 αποστολές, συνολικής αξίας άνω των 30 εκατομμυρίων ευρώ.

Πέρα από τον Nikita S., στην υπόθεση εμπλέκονται και άλλα πρόσωπα, μεταξύ των οποίων οι Eugen R., Daniel A. και Boris M., που φέρονται να είχαν ρόλους στη λειτουργία ή στη συγκάλυψη του δικτύου. Ορισμένοι κρατούνται, ενώ οι αρχές συνεχίζουν τη συλλογή στοιχείων για την απαγγελία κατηγοριών.

Η υπόθεση, όπως την παρουσιάζει το Politico, δεν φωτίζει μόνο ένα πιθανό κύκλωμα παράνομων εξαγωγών. Αναδεικνύει και το ευρύτερο πρόβλημα της εφαρμογής των κυρώσεων: όσο υπάρχουν εταιρείες-βιτρίνες, ενδιάμεσες χώρες και υλικά διπλής χρήσης, η Ρωσία μπορεί να βρίσκει τρόπους να αποκτά κρίσιμη τεχνολογία, παρά τους περιορισμούς της Δύσης.

• Γερ​μανία
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Μόσχα
• Ρωσία
• Ρωσική Πολεμική Αεροπορία