Απόστολος Καλδάρας ο μέγας!

Ο Απόστολος Καλδάρας γεννήθηκε στις 7 Απριλίου 1922 στα Τρίκαλα, τότε που έφταναν εκεί οι πρώτοι Μικρασιάτες πρόσφυγες. Μεγαλώνοντας λοιπόν, απ’ ότι είχε πει, έπαιζε με τα προσφυγόπουλα, με τόπια που τα έφτιαχναν από κουρέλια. Από παιδί λοιπόν στ’ αφτιά του υπήρχε το μικρασιάτικο τραγούδι που άκουγε στα σπίτια, τις γειτονιές, στα καφενεία και στις ταβέρνες. Και επειδή του άρεσε η μουσική και το τραγούδι μπήκε στην εκκλησία, όπου έψελνε μαθαίνοντας έτσι και την Βυζαντινή μουσική.

Οι γονείς του κατάγονταν από το Μέτσοβο και του έδωσαν άριστη ανατροφή. Ο Αποστόλης από παιδί έπαιζε κιθάρα, έγραφε στιχάκια και τα επένδυε με μουσική. Τελειώνοντας το σχολείο ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με την μουσική και άρχισε να παίζει μπουζούκι που σιγά-σιγά έγινε το όργανο του.

Μπήκε στην Γεωπονική Σχολή αλλά γρήγορα την εγκατέλειψε και αφιερώθηκε στη σύνθεση. Μετακόμισε από την Θεσσαλονίκη στην Αθήνα όπου ξεκίνησε να παίζει ως μουσικός σε νυχτερινά κεντράκια. Η φήμη του δεν άργησε να εξαπλωθεί στους μουσικούς κύκλους και αμέσως μετά την απελευθέρωση από τους Γερμανούς – το 1946 – ξεκίνησε τις ηχογραφήσεις. Το πρώτο σημαντικό τραγούδι του ήταν το “Μάγκας βγήκε για σεργιάνι” που το είπε ο Μάρκος Βαμβακάρης και αμέσως μετά ήρθε η πρώτη μεγάλη επιτυχία, το τραγούδι το οποίο τον ανέδειξε και τον κατέταξε στους μεγαλύτερους συνθέτες και στιχουργούς του λαϊκού μας τραγουδιού, το “Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι” (1947) που πρώτη το είπε η Στέλλα Χασκίλ. Την επόμενη χρονιά κάνει ακόμα μια τεράστια επιτυχία με το τραγούδι “H Μπαρμπαριά (Ένα τραγούδι απ’ τ’ Αλγέρι)” με το Ντούο Χάρμα και δεν άργησαν να έρθουν οι συνεργασίες του με τους: Σωτηρία Μπέλλου, Πρόδρομο Τσαουσάκη, Γιώτα Λύδια, Πάνο Γαβαλά, Στέλιο Καζαντζίδη, Γρηγόρη Μπιθικώτση, Βίκυ Μοσχολιού κ.α.

Κάπου εκεί – αρχές δεκαετίας του ’60 – λένε ότι άρχισε και μια είδους αντιπάθεια του Τσιτσάνη προς τον Καλδάρα, γιατί έβλεπε κάποιον νεότερο του (7 χρόνια είχαν διαφορά) να δίνει τραγούδια σε όλα τα μεγαθήρια και να γίνονται τεράστια σουξέ. Επιπλέον τον αγάπησε και η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου και του έδινε συνέχεια στίχους της. Στίχους που ο Καλδάρας ποτέ δεν οικειοποιήθηκε και πάντα έβαζε το όνομα της. Γιατί μην ξεχνάμε ότι κυκλοφορούσε φήμη πως ο Τσιτσάνης αγόραζε τους στίχους της Ευτυχίας για 100 δραχμές και έβαζε το δικό του όνομα.

Ο Γιώργος Νταλάρας παλιότερα είχε πει: “Ο λαός τον λάτρεψε και τον τραγούδησε. Όλος ο σοβαρός κόσμος του τραγουδιού τον θαύμαζε, δηλαδή κι ο Χατζιδάκις κι ο Θεοδωράκης μου έχουν μιλήσει για τον Καλδάρα. Για τα τραγούδια του κι όχι μόνο εκείνης της εποχής, που συναγωνίζονταν τα δικά τους, αλλά και για τα προηγούμενα, όπως το “Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι” και το “Φέρτε μια κούπα με κρασί” ή το “Σ’ ένα βράχο φαγωμένο”. Κι αυτά ήτανε αγαπημένα τραγούδια των κλασσικών συνθετών και του Ξαρχάκου και του Θεοδωράκη.”

Απ’ την άλλη ο Καλδάρας είχε πει για τον Νταλάρα: “Όσον αφορά την αξία του Γιώργου Νταλάρα, θέλω να πω ότι τον χαρακτηρίζει πρώτα η τεράστια τραγουδιστική γκάμα του και μετά η συνέπεια του. Είναι συνεπής στις πρόβες του, στις ηχοληψίες στα πάντα. Και επιπλέον είναι ακούραστος. Ο Γιώργος, αεικίνητος συνέχεια πάνω στη δουλειά του… ”

Ο Καλδάρας ήταν ένα ταλέντο που δεν το περιόριζε το ύφος. Ο μεγάλος συνθέτης που ξεκίνησε με το ρεμπέτικο, περνώντας στην μακρόχρονη πορεία του και από άλλα είδη τραγουδιού. Άλλωστε όπως είχε πει ο ίδιος: “Πιστεύω στο νόμο της μεταβλητότητας. Στη δουλειά μας πρέπει να αλλάζουμε. Είχα έγκαιρα συνειδητοποιήσει πως αν μείνω στο ρεμπέτικο, στο κλασικό λαϊκό τραγούδι, δε θα καταφέρω να επιβιώσω καλλιτεχνικά.”

Συνεργάστηκε με πολλούς στιχουργούς αλλά οι βασικοί του ήταν η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, ο Πυθαγόρας και ο φίλος και κουμπάρος του Γιώργος Σαμολαδάς. Ο Καλδάρας ήταν άνθρωπος μορφωμένος, σοβαρός, σεμνός, τίμιος, ευγενικός αλλά και δύσκολος στις συνεργασίες του, απόλυτος στις απόψεις του.

2 δίσκοι με… ιστορία

Λέγεται πως αρχικά ο δίσκος “Μικρά Ασία” προοριζόταν για τον Καζαντζίδη, ο οποίος για άγνωστους λόγους δεν ήταν πρόθυμος. Σε σύσκεψη που έγινε στην εταιρία, ο Πυθαγόρας πρότεινε τον νεαρό Κώστα Σμοκοβίτη για βασικό ερμηνευτή, αλλά ο Μάκης Μάτσας επέμενε να πει τα τραγούδια ο Νταλάρας, για λόγους πιο εμπορικούς. Έτσι κι’ έγινε. Για τα τρία γυναικεία τραγούδια επέλεξαν την Χαρούλα Αλεξίου που ήταν το νέο ανερχόμενο όνομα της εταιρίας, η οποία δικαίωσε τις προσδοκίες όλων και με το παραπάνω! Και ο δίσκος είχε μια άνευ προηγουμένου επιτυχία. Πράγμα που σημαίνει ότι ο ελληνικός λαός, και δη οι πρόσφυγες και τα παιδιά τους, είχαν ανάγκη απ’ αυτόν τον δίσκο, απ’ αυτά τα τραγούδια.

Την επόμενη χρονιά ο Καλδάρας θέλησε να κάνει ένα δίσκο που τον ονόμασε “Βυζαντινός Εσπερινός”. Τους στίχους θα έγραφε και πάλι ο Πυθαγόρας, ο οποίος πάλι βολιδοσκόπησε τον στενό του φίλο Στέλιο Καζαντζίδη που αυτήν την φορά ήταν θετικός. Για κάποιον λόγο που δεν μάθαμε ποτέ, τσακώθηκαν ο Καλδάρας και ο Πυθαγόρας, κι’ έτσι ναυάγησε η συνεργασία τους. Όπως ναυάγησε και ο Καζαντζίδης.

Ο Καλδάρας τηλεφώνησε στον Λευτέρη Παπαδόπουλο και πήγε απ’ το σπίτι του. Του εξήγησε την όλη κατάσταση και του ζήτησε να γράψει εκείνος. Ο Λευτέρης απ’ την μια ήθελε, απ’ άλλη όμως ο Πυθαγόρας ήταν φίλος του. Του τηλεφώνησε να τον ρωτήσει αν θα μπορούσε να γράψει. Ο Πυθαγόρας του είπε ότι δεν είχε καν ξεκινήσει να γράφει, οπότε να μην έχει ενοχές και του ευχήθηκε καλή επιτυχία.

22 μεγάλα τραγούδια (επιλογή)

Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι (1947) H Μπαρμπαριά (ένα τραγούδι τ’ Αλγέρι) (1948) Είπα να σβήσω τα παλιά (1952) Συ μου χάραξες πορεία (1958) Ο γυάλινος κόσμος (1960) Μου σπάσανε τον μπαγλαμά (1960) Άμα θες να κλάψεις κλάψε (1962) Όποια και να ‘σαι (Ό,τι αγαπάω εγώ πεθαίνει) (1962) Λαϊκό τσατσά (1963) Περιφρόνα με γλυκιά μου (1963) Όσο αξίζεις εσύ (1963) Πήρα απ’ τη νιότη χρώματα (1966) Τώρα κλαις (1966) Όνειρο απατηλό (1967) Δεν ξέρω πόσο σ΄ αγαπώ (1967) Πετραδάκι-πετραδάκι (1967) Αλλοτινές μου εποχές (1968) Ανεμώνα (1969) Ας παν στην ευχή τα παλιά (1969) Μην τα φιλάς τα μάτια μου (1970) Η φαντασία (1971) Αργά, είναι πια αργά (1978)

Ο Απόστολος Καλδάρας γεννήθηκε 7 Απριλίου 1922 και πέθανε με μια μέρα διαφορά – 8 Απριλίου – το 1990. Ήταν 68 ετών.

• Απόστολος Καλδάρας