Ανάλυση: Ο οδοστρωτήρας Τραμπ απειλή για την Ευρώπη

Τίποτα δεν περιγράφει την κρίση που αντιμετωπίζει η παγκόσμια τάξη καλύτερα από την επιστολή που έστειλε την περασμένη εβδομάδα ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ  στους ηγέτες των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιγράφοντας τη διοίκηση του συνονόματού του Προέδρου των ΗΠΑ ως μία από τις δυνάμει «εξωτερικές» απειλές που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.

Οι «ανησυχητικές δηλώσεις της νέας Αμερικανικής διοίκησης καθιστούν το μέλλον όλων μας απρόβλεπτο,» λέει ο Τουσκ, που τοποθετεί τις ανησυχίες του αυτές δίπλα στη λαίλαπα του τζιχαντισμού και της ρωσικής επιθετικότητας. Καθώς το φάντασμα του Μπρέξιτ δεσπόζει πάνω από την ήπειρο, πολλοί ηγέτες παλεύουν ακόμα με την αδιαφορία του Ντόναλντ Τραμπ για την Ευρώπη και άλλους θεσμούς που έχουν εγγυηθεί την ασφάλεια και την ευημερία και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού για πάνω από 50 χρόνια.

«Η διοίκηση Τραμπ, σαν οδοστρωτήρας σαρώνει το ευρωπαϊκό στρατηγικό δόγμα,» έγραφαν οι  Financial Times την Τετάρτη. «Ο Τραμπ,» πρόσθετε το σημείωμα έκδοσης «διακυβεύει κεντρικές θέσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής με τρόπους που θα προξενούσαν τον τρόμο σε όλους τους προκατόχους του από την εποχή του Χάρυ Τρούμαν.»

Οι Ευρωπαίοι βρέθηκαν να αναρωτιούνται για ζητήματα που ποτέ δεν είχαν σκεφτεί ότι θα χρειαζόταν: Θα αναστατώσει η Ουάσιγκτον την παγκόσμια οικονομία; Θα υπερασπιστεί την Ευρώπη απέναντι στον ρωσικό επεκτατισμό;

Νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα ο Γκυ Φερχόφσταντ, ο Βέλγος αξιωματούχος που ηγείται των διαπραγματεύσεων για το Μπρέξιτ, μίλησε σε ένα ακροατήριο στο Λονδίνο για την πρόσφατη επίσκεψή του στις ΗΠΑ. «Μπορώ να σας πω ότι όλοι οι Ευρωπαίοι που συνάντησα πιστεύουν ότι η Ευρώπη έχει λιγότερους φίλους στις ΗΠΑ από ποτέ,» δήλωσε.

Σίγουρα δεν έχει πολλούς μέσα στον Λευκό Οίκο. Ο Τραμπ τάχθηκε υπέρ του Μπρέξιτ και συνέδεσε την προεκλογική του εκστρατεία με την πετυχημένη ανταρσία των ευρωσκεπτικιστών, λαϊκιστών και ξενοφοβικών εθνικιστών στη Βρετανία. Ο Φερχόφσταντ έκανε νύξη για τον σημαντικό ρόλο που παίζει ο βασικός σύμβουλος του Τραμπ, Στήβεν Μπάνον, εθνικιστής και σωβινιστής που τα έκανε πλακάκια με την άκρα-Δεξιά.

Ο Μπάνον προσπαθεί να καταστρέψει την Ευρωπαϊκή Ένωση, ισχυρίζεται ο Φερχόφσταντ και «στέλνει ανθρώπους του στο Παρίσι και το Βερολίνο να προετοιμάσουν ανάλογα δημοψηφίσματα όπως του Μπρέξιτ».

Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το ότι κάποιοι κύκλοι στην Ευρώπη στρέφονται κατά της Αμερικής του Τραμπ. Αλλά μέχρι τώρα, το φάντασμα του Τραμπ δεν ενώνει τους Ευρωπαίους. «Αντί να ενώσει την ΕΕ,» γράφει στο Foreign Affairs η καθηγήτρια του Georgetown Καθλήν ΜακΝάμαρα, «ο εμφανής ευρωσκεπτικισμός του Τραμπ μπορεί να την υπονομεύσει ξεσηκώνοντας τη λαϊκή οργή ενάντια στους εσωτερικούς εχθρούς: τους απρόσωπους τεχνοκράτες της ΕΕ και τις υπεροπτικές εθνικές ελίτ που είναι αποσυνδεδεμένες από τα καθημερινά προβλήματα των περισσότερων ευρωπαϊκών λαών.»

Οι ενισχυόμενοι δεσμοί μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ μπορεί να ενώσουν σε κάποιο επίπεδο τους Ευρωπαίους αλλά «ακόμα και αν αυτή η δυναμική υλοποιηθεί,» λέει η ΜακΝάμαρα «τα αποτελέσματά της θα καταπνιγούν από τα λαϊκά αιτήματα για πολιτική αλλαγή ύστερα από χρόνια οικονομικής λιτότητας και ηγεσίας τεχνοκρατών.»

Πράγματι, ο δεξιός λαϊκισμός επελαύνει στην ήπειρο. Το επόμενο πεδίο μάχης θα είναι η Γαλλία – με τις προεδρικές εκλογές τον Μάιο – και ήδη κάποιες από τις δυνάμεις που ανέβασαν τον Τραμπ στην εξουσία φαίνεται να προωθούν και τη Λεπέν. Ύστερα από την υπονόμευση της προεκλογικής εκστρατείας της Κλίντον πέρυσι, το Wikileaks, ένας οργανισμός που μοιάζει όλο και περισσότερο με ρωσικό όργανο προπαγάνδας, δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα χιλιάδες έγγραφα για τον Φρανσουά Φιγιόν. Ό,τι και να συμβαίνει πάντως, το Κρεμλίνο δεν διαθέτει δεσμούς με τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα, τα οποία εν χορώ πανηγύρισαν την εκλογή Τραμπ.

Το σημείωμα έκδοσης των Financial Times, της εφημερίδας των φιλοευρωπαϊκών ελίτ, κάλεσε την Ευρώπη «να αναλάβει περισσότερη ευθύνη για την ασφάλειά της» και επιθετικά «να πείσει τους διεθνιστές» στην Ουάσιγκτον για τη σημασία της σχέσης. Αλλά έχουν ακόμα να αντιμετωπίσουν τη δυσαρέσκεια και ανία των δικών τους κοινωνιών.

Έτσι οι Τουσκ και οι Φερχόφσταντ αυτού του κόσμου έχουν μπροστά τους μεγάλο ανήφορο. Έχουν βέβαια την ηθική υποστήριξη από έναν άλλο, μεγάλο ευρωπαϊκό θεσμό – το Βατικανό – που δήλωσε ότι είναι υπέρμαχος της ανοιχτότητας και κατασκευαστής γεφυρών και όχι τειχών.

Και υπάρχουν ακόμα φωνές στην Ουάσιγκτον που διαφωνούν. Την Τετάρτη ο ναύαρχος εν αποστρατεία Ντέιβιντ Πετρέους έκανε δηλώσεις που μπορεί να θεωρηθούν ως επίθεση στο δόγμα «πρώτα η Αμερική» του Λευκού Οίκου: «Οι Αμερικανοί δεν θα έπρεπε να θεωρούν την παρούσα διεθνή τάξη δεδομένη,» είπε ο Πετρέους. «Δεν εμφανίστηκε από μόνη της. Εμείς τη δημιουργήσαμε. Ως εκ τούτου δεν είναι αυτοσυντήρητη. Πρέπει να τη συντηρούμε. Εάν σταματήσουμε κα φθίνει και τελικά θα καταρρεύσει.»

 

Πηγή: The Washington Post

εικόνα: cagle.com

• Ευρώπη
• Ντόναλντ Τραμπ