«Άρθρο 5» για την Ουκρανία – Τα ρίσκα μιας «platinum» εγγύησης ασφαλείας

Καθώς η Ουάσινγκτον εντείνει τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, στο τραπέζι βρίσκεται –σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα– μια πρόταση που αιφνιδίασε ακόμη και επικριτές της κυβέρνησης Τραμπ: εγγυήσεις ασφαλείας «τύπου Άρθρου 5», δηλαδή ένα σχήμα που θα αντιμετώπιζε ενδεχόμενη νέα ρωσική επίθεση ως υπόθεση που ενεργοποιεί συντονισμένη στρατιωτική αντίδραση. 

Η ουκρανική πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι ζητά νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις και, σύμφωνα με το ίδιο πλαίσιο, η δέσμευση θα περνούσε από τη Γερουσία ώστε να αποκτήσει θεσμικό βάρος. 

Ωστόσο, αναλυτές όπως οι Samuel Charap και Jennifer Kavanagh προειδοποιούν ότι μια τόσο ευρεία υπόσχεση μπορεί να είναι «πολύ μεγάλη για να σταθεί», δημιουργώντας περισσότερους κινδύνους από όσους λύνει. Η πρώτη ένσταση αφορά την αξιοπιστία: αν οι ΗΠΑ δεν θεωρούσαν έως τώρα αναγκαία την αποστολή στρατευμάτων για την υπεράσπιση της Ουκρανίας, μια μελλοντική ρήτρα που θα τις «κλειδώνει» σε στρατιωτική αντίδραση μπορεί να μοιάζει –στα μάτια της Μόσχας– με δέσμευση που θα δοκιμαστεί.

Δεύτερη ένσταση: εάν δοθεί μια υπόσχεση αυτού του βεληνεκούς και στη συνέχεια δεν τηρηθεί, το πλήγμα δεν θα αφορά μόνο το Κίεβο, αλλά και τη συνολική εικόνα των αμερικανικών εγγυήσεων προς συμμάχους σε Ευρώπη και Ασία – με έμμεσες συνέπειες στην αποτρεπτική ισχύ του ΝΑΤΟ.

Τρίτη και κρισιμότερη παράμετρος είναι το «κόστος αποτυχίας» της αποτροπής: μια τέτοια δέσμευση προϋποθέτει, τελικά, ετοιμότητα για σύγκρουση με τη Ρωσία, άρα ενδέχεται να αυξήσει τον πυρηνικό κίνδυνο σε περίπτωση κλιμάκωσης.

Συμπέρασμα της ανάλυσης: η Ουκρανία χρειάζεται εγγυήσεις, όμως το ζητούμενο είναι να είναι περιορισμένες αλλά εφαρμόσιμες, ώστε να λειτουργούν ως πραγματική αποτροπή και όχι ως υπόσχεση υψηλού ρίσκου.

• ΑΡΘΡΟ 5
• διαπραγματεύσεις
• διεθνής πολιτική
• εγγυήσεις ασφαλείας
• ΗΠΑ
• ΝΑΤΟ
• Ουκρανία
• Πόλεμος στην Ουκρανία
• Ρωσία