Axios: Προς ιστορική συμφωνία Ισραήλ–Συρίας με διαμεσολάβηση ΗΠΑ

Ισραηλινές επιδιώξεις και δίαυλοι επικοινωνίας

Το Ισραήλ δεν κρύβει το ενδιαφέρον του για μια νέα συμφωνία ασφαλείας. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασε την πρόθεση για διάλογο μέσω του απεσταλμένου του Τραμπ, Τομ Μπάρακ. Οι επαφές διεξάγονται σε πολλαπλά επίπεδα – από τον σύμβουλο εθνικής ασφάλειας Ζάχι Χανέγκμπι και τον επικεφαλής της Μοσάντ Ντέιβιντ Μπαρνέα, μέχρι τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις για καθημερινό στρατιωτικό συντονισμό.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι δηλώνουν πως η Ουάσιγκτον πρέπει να αναλάβει ενεργό ρόλο στη διαδικασία, ώστε να διασφαλιστεί η σοβαρή δέσμευση της Δαμασκού. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ένας εξ αυτών στο Axios, «ελπίζουμε να δούμε την κυβέρνηση Τραμπ να πιέζει πιο δυναμικά».

Ο δρόμος προς την ειρήνη: Μικρά βήματα και μεγάλοι σκόπελοι

Προς το παρόν, οι συνομιλίες είναι σε αρχικό στάδιο, με επαφές μεταξύ αξιωματούχων κατώτερου επιπέδου της νέας συριακής κυβέρνησης και αμερικανικών διπλωματικών κύκλων. Όπως σχολίασε ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος:

«Οι διπλωματικές ανακαλύψεις είναι σαν να ξετυλίγουμε ένα κρεμμύδι – ξεφλουδίζουμε».

Παρά την προσεκτική αισιοδοξία, το Ισραήλ θέτει σαφώς τους όρους του: πλήρης ειρήνη και εξομάλυνση των σχέσεων, ως αντάλλαγμα για οποιαδήποτε υποχώρηση εδαφική ή πολιτική. Ο Νετανιάχου ζητά επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας του 1974 για την απομάκρυνση των δυνάμεων, με βάση τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες.

Οι εδαφικές εντάσεις και το ακανθώδες ζήτημα του Γκολάν

Η στρατιωτική παρέμβαση του Ισραήλ μετά την πτώση του Άσαντ οδήγησε σε κατάληψη εδαφών εντός της Συρίας, περιλαμβανομένης της στρατηγικής σημασίας συριακής πλευράς του όρους Ερμών. Τα συγκεκριμένα εδάφη έχουν μετατραπεί σε μοχλό πίεσης στις συνομιλίες.

Το ζήτημα των Υψιπέδων του Γκολάν, τα οποία κατέλαβε το Ισραήλ το 1967, αποτελεί τον μεγαλύτερο πονοκέφαλο κάθε διαπραγμάτευσης. Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ αναγνώρισε την περιοχή ως ισραηλινή, απόφαση που δεν αναιρέθηκε από την κυβέρνηση Μπάιντεν.

Ο Γκίντεον Σαάρ, Ισραηλινός ΥΠΕΞ, δήλωσε με σαφήνεια: «Είμαστε ανοιχτοί σε συμφωνία, αλλά τα Υψίπεδα του Γκολάν θα παραμείνουν τμήμα του Ισραήλ».

Τι σημαίνει μια συμφωνία ασφαλείας για τη Μέση Ανατολή;

Μια επιτυχής συμφωνία Ισραήλ–Συρίας με αμερικανική διαμεσολάβηση θα ήταν όχι μόνο ιστορική, αλλά και καθοριστική για τη σταθερότητα της περιοχής. Θα σηματοδοτούσε την πρώτη θετική εξέλιξη στις σχέσεις των δύο χωρών μετά από δεκαετίες συγκρούσεων, ενώ θα ενίσχυε τον γεωπολιτικό ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή, τη στιγμή που η Ρωσία και το Ιράν μειώνουν την επιρροή τους λόγω των εσωτερικών τους κρίσεων.

Ιστορική ευκαιρία ή ευσεβής πόθος;

Οι προκαταρκτικές συνομιλίες ΗΠΑ–Ισραήλ–Συρίας συνιστούν μια μοναδική, ίσως ανεπανάληπτη, διπλωματική ευκαιρία. Η ύπαρξη νέας κυβέρνησης στη Συρία, η επιθυμία του Ισραήλ για σταθερότητα και η αποφασιστικότητα της κυβέρνησης Τραμπ για μια «μεγάλη συμφωνία» δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας.

Ωστόσο, η ιστορία της περιοχής μάς έχει δείξει ότι τα εμπόδια είναι πολλά και βαθιά ριζωμένα. Το ερώτημα παραμένει: θα περάσουν τα λόγια στη δράση ή θα προστεθεί άλλη μια απόπειρα στη μακρά λίστα των αδιεξόδων της Μέσης Ανατολής;