Big Brother στα επιδόματα: Το κράτος θα βλέπει σε πραγματικό χρόνο ποιος παίρνει τι και γιατί

Ο «big brother» των επιδομάτων δεν είναι πια σενάριο. Είναι κυβερνητικός σχεδιασμός με χρονοδιάγραμμα, χρηματοδότηση και συγκεκριμένη τεχνική υλοποίηση. Το Ειδικό Μητρώο Επιδομάτων και Παροχών, που ετοιμάζεται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε μια χρόνια παθογένεια της ελληνικής κοινωνικής πολιτικής: τα διάσπαρτα μητρώα, τις ελλιπείς διασταυρώσεις και τη θολή εικόνα για το συνολικό «πακέτο» παροχών που λαμβάνει κάθε πολίτης.

Πρόκειται για ένα πολυδαίδαλο ψηφιακό έργο, χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο –παρά τη μεγάλη τεχνική δυσκολία– αναμένεται να πάρει σάρκα και οστά μέσα στο 2026. Με την ολοκλήρωσή του, το κράτος θα γνωρίζει σε πραγματικό χρόνο ποιος λαμβάνει επιδόματα, από ποιον φορέα και με ποια κριτήρια.

Μια εικόνα-παζλ 13 δισ. ευρώ

Σήμερα, το ελληνικό Δημόσιο δαπανά πάνω από 13 δισ. ευρώ ετησίως για κοινωνικά και προνοιακά επιδόματα, χωρίς να διαθέτει μία ενιαία και καθαρή εικόνα. Υπάρχουν διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα σε ΔΥΠΑ, ΟΠΕΚΑ, υπουργείο Εργασίας και e-ΕΦΚΑ, τα οποία δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.

Το αποτέλεσμα είναι ένα διοικητικό παζλ. Για να διαπιστωθεί τι ακριβώς λαμβάνει ένας πολίτης με συγκεκριμένο ΑΦΜ, απαιτείται χρόνος, διασταυρώσεις, έλεγχοι και –σε αρκετές περιπτώσεις– τύχη. Ένα σύστημα που ευνοεί καθυστερήσεις, λάθη αλλά και καταχρήσεις.

Το ενιαίο ψηφιακό προφίλ κάθε πολίτη

Αυτό ακριβώς έρχεται να αλλάξει το νέο Μητρώο, το οποίο «τρέχει» τεχνικά η ΑΑΔΕ και θα είναι προσβάσιμο μέσω του gov.gr. Για κάθε ΑΦΜ θα δημιουργείται ενιαίο ψηφιακό προφίλ, στο οποίο θα αποτυπώνονται όλα τα επιδόματα και οι παροχές που λαμβάνει ο πολίτης, από οποιονδήποτε φορέα.

Με το πάτημα ενός κουμπιού, η διοίκηση θα έχει πλήρη εικόνα σε real time, όχι εκ των υστέρων. Και εδώ ακριβώς αρχίζουν οι πραγματικές ανατροπές.

Από το εισόδημα στη συνολική περιουσιακή εικόνα

Για πρώτη φορά μπαίνει σοβαρά στο τραπέζι η έννοια της συνολικής περιουσιακής κατάστασης. Όχι μόνο τι δηλώνεται ως εισόδημα, αλλά τι πραγματικά διαθέτει ο δικαιούχος: ακίνητα, καταθέσεις, οχήματα, ακόμη και στοιχεία πολυτελούς διαβίωσης.

Ειδικά για επιδόματα όπως το επίδομα παιδιού και το επίδομα στέγασης, εξετάζεται η εισαγωγή πρόσθετων φίλτρων. Μεγάλες τραπεζικές καταθέσεις, πολλαπλά ακίνητα, αυτοκίνητα υψηλού κυβισμού ή εμφανή τεκμήρια ευμάρειας ενδέχεται να λειτουργούν πλέον αποτρεπτικά. Το μήνυμα είναι σαφές: κοινωνική ενίσχυση χωρίς κοινωνική ανάγκη δεν νοείται.

«Όχι χτύπημα στους ευάλωτους», λέει η κυβέρνηση

Η κυβερνητική γραμμή είναι ξεκάθαρη. Το Μητρώο δεν στοχεύει στους πραγματικά αδύναμους, αλλά στις στρεβλώσεις και τις καταχρήσεις. Στόχος είναι να απελευθερωθούν πόροι ώστε να κατευθυνθούν εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Λιγότερα τυφλά επιδόματα, περισσότερη στόχευση, καλύτερη αξιοποίηση δημόσιου χρήματος. Ένα μοντέλο που αλλάζει τη φιλοσοφία της κοινωνικής πολιτικής, χωρίς –τουλάχιστον στα χαρτιά– να κόβει τη στήριξη σε όσους τη χρειάζονται.

Υποχρεωτική ένταξη όλων των φορέων

Στην πρώτη φάση θα ενταχθούν συγκεκριμένες κατηγορίες επιδομάτων, ενώ μετά την πιλοτική λειτουργία όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς θα υποχρεωθούν να εγγραφούν στο σύστημα και να ενημερώνουν τα στοιχεία τους σε συνεχή βάση.

Το στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό: αν το νέο Μητρώο θα αποτελέσει εργαλείο δικαιοσύνης και εξορθολογισμού ή έναν ακόμη μηχανισμό ελέγχου που θα δοκιμάσει τις αντοχές του κοινωνικού κράτους.

• ΑΑΔΕ
• δικαιούχοι
• επίδομα
• επιδόματα