Χανταϊός και Covid-19: Οι κρίσιμες διαφορές που καθησυχάζουν τους ειδικούς

Η εμφάνιση κρουσμάτων χανταϊού στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius και οι επιχειρήσεις επαναπατρισμού επιβατών υπό αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας προκάλεσαν παγκόσμια ανησυχία και αναπόφευκτες συγκρίσεις με την πανδημία του Covid-19. Παρότι οι εικόνες θυμίζουν το 2020, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές ασθένειες, με διαφορετική προέλευση, τρόπο μετάδοσης, θνησιμότητα αλλά και δυνατότητα εξάπλωσης. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ο κίνδυνος μιας νέας πανδημίας τύπου κορωνοϊού παραμένει περιορισμένος στην περίπτωση του χανταϊού, παρά τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων που μπορεί να προκαλέσει.

Τι είναι ο χανταϊός και από πού προέρχεται;

Ο Covid-19 προκλήθηκε από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2, ο οποίος εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Κίνα στα τέλη του 2019. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτήρισε επίσημα την εξάπλωσή του ως πανδημία στις 11 Μαρτίου 2020, ενώ σύμφωνα με τον ΠΟΥ οι θάνατοι που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τον ιό υπολογίζονται έως και σε 20 εκατομμύρια παγκοσμίως.

Αντίθετα, ο χανταϊός δεν είναι νέος ιός. Το όνομά του προέρχεται από τον ποταμό Χαντάν της Κορέας, όπου καταγράφηκε η πρώτη μεγάλη επιδημία κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Κορέας την περίοδο 1950-1953. Ο ιός υπάρχει εδώ και δεκαετίες σε πολλές περιοχές του πλανήτη, κυρίως στην Ασία και την Ευρώπη, ενώ οι επιστήμονες παρακολουθούν διαρκώς τις ενδημικές ζώνες.

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην υπόθεση του MV Hondius αφορά το στέλεχος των Άνδεων, το μοναδικό από περίπου 30 γνωστά στελέχη χανταϊού που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς μεταδίδεται ο χανταϊός και γιατί δεν εξαπλώνεται εύκολα;

Η βασική διαφορά με τον Covid-19 βρίσκεται στον τρόπο μετάδοσης. Οι περισσότεροι χανταϊοί μεταδίδονται μέσω επαφής με ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών. Συνήθως, η μετάδοση γίνεται όταν κάποιος εισπνεύσει σκόνη που περιέχει μολυσμένα σωματίδια.

Στην περίπτωση του στελέχους των Άνδεων, η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι δυνατή, αλλά απαιτείται πολύ στενή επαφή. Σύμφωνα με τη Βιρζινί Σοβάζ του Ινστιτούτου Παστέρ, οι πιο επικίνδυνες συνθήκες είναι ο συγχρωτισμός σε κλειστούς χώρους, η πολύωρη παραμονή κοντά σε ασθενή ή ακόμη και η σεξουαλική επαφή.

Αυτό διαφοροποιεί ριζικά τον χανταϊό από τον κορωνοϊό, ο οποίος μπορούσε να μεταδοθεί μαζικά μέσω της καθημερινής κοινωνικής επαφής και πριν ακόμη εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα.

Η περίοδος επώασης του χανταϊού κυμαίνεται από μία έως έξι εβδομάδες, ενώ στον Covid-19 τα συμπτώματα εμφανίζονταν κατά μέσο όρο μέσα σε 7 έως 10 ημέρες από τη μόλυνση.

Ποια συμπτώματα προκαλεί ο χανταϊός;

Οι χανταϊοί της αμερικανικής ηπείρου μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια, καρδιακή δυσλειτουργία αλλά και αιμορραγικούς πυρετούς. Σε πολλές περιπτώσεις η επιδείνωση είναι ραγδαία.

Ο Covid-19, αντίθετα, είναι κυρίως αναπνευστική νόσος, με συμπτώματα όπως πυρετός, βήχας, δύσπνοια, πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι, κόπωση, διάρροια και απώλεια γεύσης ή όσφρησης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στον χανταϊό η κατάσταση ενός ασθενούς μπορεί να επιδεινωθεί πολύ πιο γρήγορα, γεγονός που αυξάνει τη θνησιμότητα αλλά ταυτόχρονα περιορίζει την ευρεία διασπορά.

Γιατί ο χανταϊός έχει υψηλή θνησιμότητα αλλά μικρότερο κίνδυνο πανδημίας;

Το στέλεχος των Άνδεων έχει θνησιμότητα που αγγίζει το 40%, ποσοστό εξαιρετικά υψηλό σε σχέση με τον Covid-19. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Αργεντινό βιολόγο Ραούλ Γκονσάλες Ίτιγκ, ακριβώς αυτή η ταχύτητα επιδείνωσης λειτουργεί περιοριστικά για την εξάπλωση του ιού.

Όπως εξηγεί, όταν ένας ιός προκαλεί σοβαρή νόσηση και θάνατο σε σύντομο χρονικό διάστημα, η αλυσίδα μετάδοσης διακόπτεται πιο εύκολα μέσω της απομόνωσης των ασθενών.

Στην περίπτωση του Covid-19, αντίθετα, ο ιός μπορούσε να εξαπλωθεί σιωπηλά σε χιλιάδες ανθρώπους πριν αρχίσουν να καταγράφονται μαζικά οι θάνατοι. Αυτό ήταν και το στοιχείο που οδήγησε στην παγκόσμια πανδημία του 2020.

Υπάρχουν θεραπεία και εμβόλια για τον χανταϊό;

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ούτε εγκεκριμένο εμβόλιο για όλους τους τύπους χανταϊού. Οι γιατροί επικεντρώνονται στην υποστηρικτική θεραπεία και στην έγκαιρη διάγνωση, που θεωρείται κρίσιμη για την επιβίωση των ασθενών.

Σε σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται διασωλήνωση και αναπνευστική υποστήριξη, ενώ όταν εμφανίζεται νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να χρειαστεί ακόμη και αιμοκάθαρση.

Για τον Covid-19, αντίθετα, η επιστημονική κοινότητα κατάφερε μέσα σε λίγους μήνες να αναπτύξει αποτελεσματικά εμβόλια, τα οποία χορηγήθηκαν σε δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Παράλληλα, δημιουργήθηκαν αντιιικές θεραπείες για τις ευπαθείς ομάδες.

Τι φοβούνται τώρα οι υγειονομικές αρχές

Η υπόθεση του MV Hondius έχει θέσει σε επιφυλακή τις υγειονομικές αρχές σε τουλάχιστον 19 χώρες, κυρίως λόγω της πιθανότητας διεθνούς διασποράς μέσω ταξιδιωτών. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν δείχνουν συνθήκες ανάλογες με εκείνες της πανδημίας του 2020.

Οι επιστήμονες επιμένουν ότι η παρακολούθηση, η άμεση απομόνωση των κρουσμάτων και η ιχνηλάτηση επαφών αποτελούν τα βασικά όπλα απέναντι στον χανταϊό. Παρά την υψηλή θνησιμότητα ορισμένων στελεχών, η περιορισμένη δυνατότητα μετάδοσης καθιστά πολύ πιο δύσκολη τη δημιουργία μιας ανεξέλεγκτης παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης αντίστοιχης με εκείνη του Covid-19.

• Covid-19
• Χανταϊός