CNN: Πώς τα ρωσικά trolls παρεμβαίνουν στις ευρωπαϊκές εκλογές

Η Ρωσία, προσπαθεί να παρέμβει στις ευρωεκλογές, σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN. «Πως τα Ρωσικά trolls παρεμβαίνουν στις ευρωεκλογές» είναι ο τίτλος του δημοσιεύματος, του Αμερικάνικου δικτύου.

Οι ισχυρισμοί για ένα χείμαρρο ρωσικής παραπληροφόρησης λίγο πριν από τη διεξαγωγή εκλογών δεν είναι κάτι καινούργιο. Ήταν χαρακτηριστικό γνώρισμα πριν από τις αμερικανικές εκλογές, τις βρετανικές αλλά και τις προηγούμενες ευρωεκλογές, αν και η Ρωσία πάντα αρνείται ότι διεξάγει τέτοιες εκστρατείες.

Η Ε.Ε. ερευνά την παραπληροφόρηση

Η ΕΕ και αρκετές από τις χώρες μέλη της έχουν δημιουργήσει υπηρεσίες ερευνών για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης ενόψει της ψηφοφορίας – και επικεντρώνονται πλήρως στις εκστρατείες που προέρχονται από τη Ρωσία.
Οι ισχυρισμοί για ρωσική παραπληροφόρηση γύρω από τις εκλογές δεν είναι κάτι καινούργιο – υπήρξαν χαρακτηριστικό γνώρισμα κατά την προετοιμασία των ψηφοφοριών στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ και στο παρελθόν, αν και η Ρωσία πάντα αρνιόταν ότι διεξήγαγε τέτοιες εκστρατείες. Όμως οι τακτικές γίνονται όλο και πιο εξελιγμένες και μεταπηδούν από τις διαδικτυακές πλατφόρμες στα κοινοβούλια και στο δημόσιο διάλογο.

Η τεχνητή νοημοσύνη και τα deepfakes γίνονται γρήγορα τα εργαλεία επιλογής για όσους θέλουν να διαδώσουν ψευδείς ειδήσεις, δήλωσε ο Μόργκαν Ράιτ, επικεφαλής σύμβουλος ασφαλείας της SentinelOne, μια αμερικανική εταιρεία κυβερνοασφάλειας στο CNN.

Δίκτυο με έδρα την Ρωσία

Η SentinelOne, μαζί με την ανεξάρτητη ερευνητική ομάδα EU DisinfoLab, έχει εργαστεί για την αποκάλυψη ενός δικτύου επιρροής με έδρα τη Ρωσία που λειτουργεί στην Ευρώπη από το 2022 με την ονομασία «Doppelgänger».

Το δίκτυο θέτει σε λειτουργία ιστότοπους κλώνων διακεκριμένων ευρωπαϊκών οργανισμών μέσων ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων εκδόσεων όπως ο Guardian και η Bild στη Γερμανία, ως οχήματα για τη διάδοση παραπλανητικού και ψευδούς περιεχομένου. Επικεντρώνεται σε ψεύτικες ιστορίες για να επηρεάσει τη στάση σε θέματα όπως οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Γάζα. Όμως, τον τελευταίο χρόνο, η κλιματική κρίση ήταν το δεύτερο πιο στοχευμένο θέμα, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων (EDMO).

Η Paula Gori, γενική γραμματέας του EDMO, δήλωσε ότι η διάδοση ψευδών αφηγήσεων για το κλίμα ταιριάζει με τους γεωπολιτικούς στόχους της Ρωσίας, καθώς ο κερδοφόρος τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου της χώρας έχει πληγεί από κυρώσεις και απαγόρευση εισαγωγών από την ΕΕ.

«Είναι αρκετά εύκολο για τους Ρώσους να διαδίδουν παραπληροφόρηση ότι η ΕΕ αγωνίζεται λόγω των κυρώσεων και οι Ευρωπαίοι πολίτες αγωνίζονται επειδή δεν υπάρχει φυσικό αέριο από τη Ρωσία», δήλωσε.

Έχουν επίσης εμφανιστεί ψευδείς αφηγήσεις ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συμβάλλουν ελάχιστα στην ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ, δήλωσε ο Γκόρι. Οι επίσημες στατιστικές, ωστόσο, λένε μια διαφορετική ιστορία: Το 2022, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιπροσώπευαν το 23% της ενέργειας που καταναλώνεται στην ΕΕ. Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν πλέον περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές από ό,τι από ορυκτά καύσιμα.

Το EU DisinfoLab βρήκε και άλλες ιστορίες που ισχυρίζονταν ψευδώς ότι οι ανεμογεννήτριες προκαλούσαν τοξική ρύπανση.

Ο στόχος φαίνεται επίσης να είναι να σπείρουν σύγχυση και διχασμό, παρά να επιφέρουν αλλαγή στην πολιτική για το κλίμα, δήλωσε ο Wright.

«Η Ρωσία ήταν πολύ καιροσκοπική. Ψάχνει για αντιπαραθέσεις και διαμάχες και για κάθε επίκαιρο θέμα που μπορεί να εκμεταλλευτεί”, είπε. «Ο στόχος είναι να κάνει (τους ανθρώπους) να τσακώνονται μεταξύ τους. Δεν τους ενδιαφέρει η πολιτική για το κλίμα».

Η Ρωσία έχει ένα άλλο συμφέρον να υπονομεύσει τα μηνύματα της ΕΕ για το κλίμα. Καθώς επιδιώκει να ενισχύσει τις σχέσεις της στον Παγκόσμιο Νότο, ιδίως στην Αφρική και την Ασία, όπου ανταγωνίζεται τη Δύση για επιχειρήσεις και επιρροή, προσπαθεί να παρουσιάσει τις ευρωπαϊκές πολιτικές για το κλίμα να εκμεταλλεύονται τις φτωχότερες χώρες και να τις εμποδίζουν να εκβιομηχανιστούν, δήλωσε ο Γκόρι.

Αυτή η ιδέα της χρήσης της παραπληροφόρησης για τη διεύρυνση των υφιστάμενων διαιρέσεων προέρχεται κατευθείαν από το παλιό εγχειρίδιο παραπληροφόρησης της Ρωσίας, σύμφωνα με τον Ράιτ.

«Αν πάτε πίσω στο 1917, στη δημιουργία της Τσέκα, της πρώτης οργάνωσης πληροφοριών της Ρωσίας, είναι οι δάσκαλοι της παραπληροφόρησης για πάνω από 100 χρόνια», είπε. «Χρησιμοποιούν τις ίδιες τακτικές εδώ και δεκαετίες, είναι τα εργαλεία που αλλάζουν – τώρα είναι η τεχνητή νοημοσύνη και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».

Οι εκστρατείες εισχωρούν στα κοινοβούλια

Οι εκστρατείες που ξεκινούν στο διαδίκτυο εισχωρούν στα κοινοβούλια της Ευρώπης, όπου οι λαϊκιστές πολιτικοί διακινούν κάποιες από τις ίδιες ψευδείς αφηγήσεις.

Πολιτικοί στη Γαλλία και την Ιταλία μοιράστηκαν ψευδείς ειδήσεις ότι οι κλιματικές πολιτικές για τη μείωση της ρύπανσης από τη γεωργία θα αναγκάσουν τους πολίτες της ΕΕ να τρώνε έντομα, ενώ οι άνθρωποι στην Κροατία, τη Γερμανία και την Πολωνία πληροφορήθηκαν ότι οι πολιτικοί στην Αγγλία επιβάλλουν «κλιματικά λουκέτα» στους πολίτες τους και ότι παρόμοιοι περιορισμοί θα μπορούσαν να έρθουν και στις χώρες τους.

Οι εκστρατείες έχουν συνέπειες στην πραγματική ζωή, ιδίως για τη νομοθεσία της ΕΕ για την Πράσινη Συμφωνία, το γενικότερο όραμα του μπλοκ για τη δράση για το κλίμα.

Η ΕΕ θεωρείται παγκόσμιος ηγέτης στην αντιμετώπιση της ρύπανσης που θερμαίνει τον πλανήτη, αλλά η παραπληροφόρηση για το κλίμα θα μπορούσε να υπονομεύσει τον φιλόδοξο στόχο του μπλοκ για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 90% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990.

Αυτός ο στόχος-ομπρέλα απειλείται ήδη. Το «πράσινο κύμα» που έφερε πολλούς πολιτικούς με επίκεντρο το κλίμα στην εξουσία στις ευρωεκλογές του 2019 φαίνεται να έχει τελειώσει, με τα πράσινα κόμματα να προβλέπεται ότι θα υποστούν βαριές απώλειες αυτόν τον μήνα, γεγονός που θα σήμαινε λιγότερες προοδευτικές φωνές για το κλίμα στο κοινοβούλιο.

Άλλες ψεύτικες ιστορίες έχουν στοχεύσει τις γεωργικές πολιτικές της ΕΕ, κυρίως μέσω των διαδηλώσεων των αγροτών που σάρωσαν φέτος πολλά κράτη της ΕΕ, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ισπανία και η Πολωνία.

Ο Gori δήλωσε ότι οι ερευνητές του EDMO βρήκαν σαφείς αποδείξεις για απόπειρες καπήλευσης των διαδηλώσεων, οι οποίες ξεκίνησαν ως πρωτοβουλίες βάσης για γνήσιες ανησυχίες των αγροτών. Επισήμανε μια ευρέως διαδεδομένη ψευδή ιστορία που ισχυριζόταν ότι οι αγρότες στη Γαλλία και την Ισπανία θα «εκδιώκονταν από τη γη τους» για να ανοίξουν δρόμο για ηλιακά εργοστάσια.

Υπήρχαν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι αγρότες κατέβηκαν στους δρόμους, αλλά ορισμένες από τις αντιληπτές αρνητικές επιπτώσεις των προτάσεων για την πράσινη γεωργία οδήγησαν την ΕΕ να αποσύρει ή να αμβλύνει ορισμένες από τις πολιτικές.

Η ΕΕ απέσυρε ένα σχέδιο για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων στο μισό έως το 2030 και καθυστέρησε την εφαρμογή νέων κανόνων για την υγεία του εδάφους και τη βιοποικιλότητα. Απέσυρε επίσης μια απαίτηση για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που δεν σχετίζονται με τον άνθρακα στη γεωργία.

«Οι διαμαρτυρίες ήταν νόμιμες, φυσικά … αλλά χρησιμοποιήθηκαν και αξιοποιήθηκαν από τη Ρωσία για να μοιραστεί παραπληροφόρηση που επιτίθεται στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και προκαλεί πόλωση», δήλωσε ο Γκόρι.

Η Pallavi Sethi, συνεργάτης πολιτικής παραπληροφόρησης για την κλιματική αλλαγή στο Grantham Research Institute του London School of Economics, δήλωσε ότι το κλίμα είναι απλώς το τελευταίο σε μια σειρά θεμάτων που κάποιοι ακροδεξιοί πολιτικοί έχουν στοχεύσει για να υποδαυλίσουν τη διαίρεση. Πριν από το κλίμα, ήταν η μετανάστευση.

Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), για παράδειγμα, έχει χρησιμοποιήσει ως όπλο τη συζήτηση γύρω από τις αντλίες θερμότητας. Όταν η κυβέρνηση του κυβερνητικού συνασπισμού πρότεινε τη σταδιακή κατάργηση των οικιακών συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με αέριο μεθάνιο, το AfD τους χαρακτήρισε «οικολογική δικτατορία»

Ψεύτικη ηχογράφηση

Το CNN ανέφερε τον Φεβρουάριο μια ψεύτικη ηχογράφηση που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη και στην οποία ένας κορυφαίος υποψήφιος στη Σλοβακία «παραδεχόταν» ότι θα νοθεύσει τις βουλευτικές εκλογές, η οποία δημοσιεύθηκε στο Facebook λίγες ημέρες πριν από μια σημαντική ψηφοφορία το περασμένο φθινόπωρο.

Ένας εκπρόσωπος της Meta, της μητρικής εταιρείας του Facebook, ανέφερε τότε σε δήλωσή του: «Το ανεξάρτητο δίκτυο ελέγχου γεγονότων που διαθέτουμε εξετάζει και βαθμολογεί την παραπληροφόρηση – συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη – και το επισημαίνουμε και το υποβαθμίζουμε στην τροφοδοσία, ώστε να το βλέπουν λιγότεροι άνθρωποι».

Ενώ η δήλωση ανέφερε ότι το περιεχόμενο που παραβιάζει τις πολιτικές της εταιρείας αφαιρείται, δεν ανέφερε γιατί ορισμένες αναρτήσεις που περιείχαν το σλοβακικό deepfake δεν χαρακτηρίστηκαν ως ψευδείς.

Το Facebook αφαιρεί περιεχόμενο που παραβιάζει τις πολιτικές του εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά δεν αφαιρεί αυτόματα το περιεχόμενο μόνο και μόνο επειδή έχει παραποιηθεί ή δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη. Αντ’ αυτού, στοχεύει στο να επισημαίνει το αλλοιωμένο περιεχόμενο ως τέτοιο.

Η πολιτική της για τα πρότυπα της κοινότητας στο παρελθόν στόχευε μόνο το βίντεο, αλλά τον Απρίλιο επεκτάθηκε και στον ήχο.

Στη Σλοβακία, ωστόσο, η ζημιά μπορεί να έχει ήδη γίνει. Ο υποψήφιος που στοχοποιήθηκε – ένας φιλοδυτικός πολιτικός – ηττήθηκε από έναν άλλο με στενούς δεσμούς με τη Μόσχα.

«Υπήρχε ένα ελάττωμα στον τρόπο με τον οποίο η Meta – το Facebook – εξέταζε τα πράγματα. Κατέβαζαν πράγματα μόνο αν επρόκειτο για βίντεο που ήταν παραποιημένο”, δήλωσε ο Ράιτ. «Δεν είχαν καμία πολιτική για το κατέβασμα παραποιημένου ήχου. Αυτό ήταν ένα ελάττωμα και το εκμεταλλεύτηκαν».

• troll
• ευρωεκλογές
• Ρωσία