«Δεν είμαι δικτάτορας» – Ο ισχυρισμός του Τραμπ στο μικροσκόπιο του Guardian

Από την ανάπτυξη της εθνοφρουράς μέχρι τη στοχοποίηση ειδησεογραφικών καναλιών και σχολείων, οι ενέργειες του Αμερικανού προέδρου απέχουν πολύ από το τυπικό προφίλ ενός δημοκρατικού ηγέτη. Στο αποκορύφωμα της εβδομάδας στο Οβάλ Γραφείο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε κάτι που ήθελε να ξεκαθαρίσει. Ο Guardian επιχειρεί μία αποδόμηση της πολιτικής πορείας του Ντόναλντ Τραμπ στη δεύτερη θητεία του.

«Δεν είμαι δικτάτορας. Δεν μου αρέσουν οι δικτάτορες», είπε ο πρόεδρος. Ωστόσο, τα σχόλιά του ήρθαν εβδομάδες αφότου είχε αναπτύξει ένοπλους στρατιώτες και στρατιωτικά οχήματα τύπου Humvee για να περιπολούν τους δρόμους της Ουάσιγκτον, ισχυριζόμενος –παρά τα διαθέσιμα στοιχεία– ότι η χρήση της εθνοφρουράς ήταν απαραίτητη για τον έλεγχο της εγκληματικότητας.

Οι δηλώσεις του ακολούθησαν μετά το «πάγωμα» ή τις απειλές για παρακράτηση δισεκατομμυρίων δολαρίων από πανεπιστήμια, αλλά και μετά την ολοένα και πιο πολιτικοποιημένη επιχείρηση του FBI στο σπίτι του Τζον Μπόλτον, έντονου επικριτή του Τραμπ.

Ο Τραμπ έχει επίσης στοχοποιήσει δικηγορικές εταιρείες που καταθέτουν αγωγές εναντίον του, ενώ η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών (FCC), με επικεφαλής διορισμένο από τον ίδιο, ερευνά όλα τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα εκτός από το Fox, που κατέχει το υπέρ-Τραμπ Fox News. Ο ίδιος έχει μηνύσει κανάλια για επικριτική κάλυψη και απέλυσε την επικεφαλής της στατιστικής υπηρεσίας εργασίας επειδή δημοσίευσε στοιχεία απασχόλησης που δεν του άρεσαν.

Έχει απειλήσει Δημοκρατικούς με διώξεις και ζήτησε να ερευνηθεί ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα για εσχάτη προδοσία. Όλα αυτά ενώ η οικογένειά του φέρεται να έχει αποκομίσει εκατομμύρια δολάρια από την προεδρία του.

Τίποτα από αυτά δεν είναι τυπικό για έναν δημοκρατικό ηγέτη. Οπότε… είναι ο Τραμπ δικτάτορας; «Ναι, φυσικά», είπε η Κιμ Λέιν Σκέπελ, καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, που έχει αφιερώσει χρόνια στην έρευνα αυταρχικών καθεστώτων, όπως της Ουγγαρίας και της Ρωσίας.

Η ίδια ανέφερε ότι δίσταζε να χρησιμοποιήσει τον όρο «δικτατορία» μέχρι πρόσφατα, αλλά τόνισε: «Αν δίσταζα πριν, τώρα με αυτήν την κινητοποίηση της εθνοφρουράς και την ένδειξη ότι σκοπεύει να καταστείλει την αντίσταση με τη βία, βρισκόμαστε πλέον σε αυτό το σημείο».

Ενισχυμένος από το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, το οποίο δείχνει διατεθειμένο να τον αφήσει να κάνει ό,τι θέλει, ο Τραμπ απειλεί τώρα να στείλει στρατό σε πόλεις που διοικούνται από Δημοκρατικούς, όπως το Σικάγο, η Βαλτιμόρη, το Σαν Φρανσίσκο και η Νέα Υόρκη, προκαλώντας κατακραυγή και κατηγορίες για κατάχρηση εξουσίας.

Η Σκέπελ σχολίασε: «Σχεδιάζει πραγματικά μια στρατιωτική, κατασταλτική δύναμη, να βγει στους δρόμους των περιοχών που είναι πιο πιθανό να αντισταθούν στη δικτατορία του και να καταπνίξει τα πάντα με τη βία».

Οι περισσότεροι σύγχρονοι δικτάτορες προσπαθούν να κρύψουν τις φιλοδοξίες τους. Η Σκέπελ ανέφερε ότι ηγέτες όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν της Ρωσίας, ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας έχουν καταβάλει «μεγάλες προσπάθειες» ώστε να μην μοιάζουν με «δικτάτορες του 20ού αιώνα», ελπίζοντας ότι έτσι θα αποφύγουν την ταμπέλα.

«Αν σκεφτεί κανείς τους δικτάτορες ως τανκς στους δρόμους, στρατιώτες που χαιρετούν τον ηγέτη, γιγαντιαίες αφίσες του σε δημόσια κτίρια – όλα αυτά θυμίζουν τη Γερμανία του Χίτλερ, τη Ρωσία του Στάλιν και την Ιταλία του Μουσολίνι», είπε.

Γι’ αυτό ο Όρμπαν, ο Ερντογάν και οι όμοιοί τους προσπαθούν να αποφύγουν τέτοιες εικόνες. Όμως φαίνεται ότι αυτό δεν ενοχλεί τον Τραμπ.

Μόλις αυτή την εβδομάδα, ένα τεράστιο πανό απλώθηκε στο κτίριο του Υπουργείου Εργασίας, δείχνοντας τον Τραμπ να αγριοκοιτάζει την Ουάσιγκτον με το σύνθημα «Πρώτα οι Αμερικανοί εργάτες». Στα γενέθλιά του, που συνέπεσαν με τα 250 χρόνια από την ίδρυση του αμερικανικού στρατού, διοργάνωσε στρατιωτική παρέλαση στην πρωτεύουσα, ενώ – σύμφωνα με αναφορές – θύμωσε επειδή τα στρατεύματα δεν έμοιαζαν «αρκετά απειλητικά».

Στην πρώτη θητεία του Τραμπ, καθώς συγκρουόταν με τις πολιτικές νόρμες, το βιβλίο How Democracies Die – που εξετάζει την αποδόμηση των δημοκρατιών ανά τον κόσμο – έγινε μπεστ σέλερ. Ο Στίβεν Λεβίτσκι, συγγραφέας του βιβλίου και πολιτικός επιστήμονας στο Χάρβαρντ, δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει τη νοοτροπία ενός «κλασικού δικτάτορα της πλάκας», αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να γίνει ένας τέτοιος.

«Τεχνικά, με όρους πολιτικής επιστήμης, όχι, δεν είναι δικτάτορας. Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ καταρρέουν σε μια μορφή αυταρχισμού. Όμως δεν έχουν εδραιωθεί σε μια ανοιχτή δικτατορία», είπε ο Λεβίτσκι.

Ο Τραμπ έχει πει ότι δεν είναι δικτάτορας, αλλά δήλωσε την περασμένη εβδομάδα: «Πολλοί άνθρωποι λένε: “Ίσως να θέλαμε έναν δικτάτορα”». Δεν είναι σαφές σε ποιους αναφερόταν, αλλά επανέλαβε το ίδιο μοτίβο την Τρίτη.

«Το αφήγημα είναι ότι είμαι δικτάτορας. Αλλά εγώ σταματώ το έγκλημα. Οπότε πολλοί λένε: “Ξέρεις, αν ισχύει αυτό, προτιμώ έναν δικτάτορα”», είπε σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.

Η Guardian ρώτησε τον Λευκό Οίκο ποια στοιχεία επικαλείται ο Τραμπ όταν ισχυρίζεται ότι οι Αμερικανοί θέλουν δικτάτορα, αλλά δεν έλαβε απάντηση.

Ο Λεβίτσκι επανέλαβε ότι δεν θεωρεί τον Τραμπ δικτάτορα με την αυστηρή έννοια, αλλά πρόσθεσε: «Όλοι οι δικτάτορες καταρχάς ισχυρίζονται ότι δεν είναι δικτάτορες. Και δεύτερον –κάπως αντιφατικά– ισχυρίζονται ότι ο λαός θέλει έναν δικτάτορα. Αυτά είναι κλασικά λόγια δικτατόρων».

Οι ΗΠΑ έχουν δείξει ενδιαφέρον για αυταρχισμό και στο παρελθόν. Στην ακμή της φήμης του, το ένα τρίτο των Αμερικανών άκουγε τις ραδιοφωνικές εκπομπές του καθολικού ιερέα Τσαρλς Κόφλιν, που εξυμνούσε τον Μπενίτο Μουσολίνι με αντισημιτικά κηρύγματα. Οι νόμοι του Τζιμ Κρόου επέβαλαν φυλετικό διαχωρισμό μέχρι τη δεκαετία του 1960, ενώ ο γερουσιαστής Τζόζεφ Μακάρθι καταδίωκε υποτιθέμενους κομμουνιστές κατά τη διάρκεια του «Κόκκινου Τρόμου».

«Πάντα μπορούσες, σε πολλές περιόδους της αμερικανικής ιστορίας, να βρεις ένα 25–30% του εκλογικού σώματος με αυταρχικές τάσεις, και πιστεύω ότι αυτό ισχύει και σήμερα», είπε ο Λεβίτσκι.

Σήμερα, αυτό αντιστοιχεί σε «μεγάλο κομμάτι» του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, πρόσθεσε, και ο Τραμπ στηρίζεται σε αυτή τη βάση.

«Υπάρχει μια πραγματικά θεατρική διάσταση στον αυταρχισμό αυτής της κυβέρνησης, που δείχνει ότι υπάρχει κοινό για κάτι τέτοιο – κάτι εξαιρετικά ανησυχητικό. Και ειλικρινά, δεν έχω ξαναδεί τέτοια επιτελεστική μορφή αυταρχισμού από τη δεκαετία του ’30 στην Ευρώπη», είπε.
Οι περισσότερες αυταρχικές χώρες του 21ου αιώνα είναι «υβριδικά καθεστώτα», εξήγησε ο Λεβίτσκι. Έφερε παραδείγματα τη Βενεζουέλα, την Ουγγαρία, την Τυνησία και την Τουρκία, όπου ο Ερντογάν παραμένει πάνω από δύο δεκαετίες στην εξουσία, εδραιώνοντας τη θέση του με περιορισμό των ΜΜΕ και χιλιάδες διώξεις εναντίον όσων τον προσέβαλαν.

«Είναι αυταρχικά καθεστώτα, υπό την έννοια ότι δεν είναι πλήρως δημοκρατικά: υπάρχει εκτεταμένη κατάχρηση εξουσίας που γέρνει τη ζυγαριά εναντίον της αντιπολίτευσης. Κανείς δεν θα έλεγε ότι η Τουρκία είναι δημοκρατία. Αλλά δεν είναι αυτό που θα αποκαλούσα δικτατορία. Και αυτό θεωρώ τον μεγαλύτερο κίνδυνο στις ΗΠΑ».

Υπάρχει, είπε ο Λεβίτσκι, «μη μηδενική πιθανότητα» ο Τραμπ να χρησιμοποιήσει έκτακτες εξουσίες – όπως το έχει κάνει ήδη για να δικαιολογήσει μέτρα για τη μετανάστευση και δασμούς – ώστε να παρακάμψει το Σύνταγμα, υπονομεύοντας πιθανώς τις εκλογές.

Αλλά, πρόσθεσε: «Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι μια πιο ήπια μορφή αυταρχισμού, όπου η αντιπολίτευση θα υπάρχει, θα είναι νόμιμη, θα διεκδικεί εξουσία και θα συμμετέχει στις εκλογές.

Η κυβέρνηση δεν θα κερδίζει όλες τις μάχες, αλλά η κατάχρηση εξουσίας – όπως είδαμε τους τελευταίους έξι-επτά μήνες – θα είναι τόσο εκτεταμένη, τόσο συστηματική, και οι παραβιάσεις νόμων και δικαιωμάτων τόσο διαδεδομένες και συστηματικές, που η πολιτική αρένα θα αρχίσει να γέρνει σε βάρος της αντιπολίτευσης. Και αυτό δεν θα μπορούσε κανείς να το αποκαλέσει πλήρη δημοκρατία».

Πηγή: Guardian

• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ