«Δεν πληρώνομαι, δεν πληρώνω» του Ντάριο Φο στο Τέχνης

Ο δημιουργός του «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω» επανεξέτασε το πασίγνωστο έργο του το 2010 υπό το πρίσμα της οικονομικής κρίσης και ο Παντελής Δεντάκης υπογράφει τη σκηνοθεσία

-Πεινάω, τι έχουμε;

-Αυτό! Πατέ μοσχαριού για σκυλιά και γάτες. Πλούσιο σε βιταμίνες και πρωτεΐνες!

-Με κοροϊδεύεις;

-Όχι. Δεν μου έφταναν τα λεφτά να αγοράσω τίποτ’ άλλο.

Στην πόλη του Μιλάνο ξεσπάει ανταρσία. Οι γυναίκες κάνουν πλιάτσικο στα σούπερ-μάρκετ, οι εργάτες διακόπτουν την κυκλοφορία των τρένων, τα παιδιά πετροβολούν τους αστυνομικούς. Το σπίτι του νομοταγή προλετάριου Τζοβάνι και της “επαναστατημένης” Αντωνίας, γίνεται γιάφκα και τόπος συνάντησης ενός αναρχικού μπάτσου, ενός γκαστρωμένου καραμπινιέρου και ενός γέρου φιλοσόφου με άνοια. Και η ζωή όλων, γίνεται πιο όμορφη και συνάμα πιο ρημαγμένη.

Η ιστορία του έργου:

Το «Non si paga, non si paga» (Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω) γράφτηκε το 1974. Είναι ένα από τα πιο γνωστά έργα του Ντάριο Φο, μια ξεκαρδιστική φάρσα, που μιλάει για το Αυτονόητο: Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην πραγματική και αξιοπρεπή Ζωή. Και αυτό είναι Κοινωνική υποχρέωση. Χρησιμοποιώντας τραγελαφικά γεγονότα, πρόσωπα και καταστάσεις, χλευάζει την λειτουργία και τις πρακτικές της εξουσίας, την αγριότητα του καπιταλισμού, την εγκληματική συνέργεια της θρησκείας. Κραυγάζει κωμικά για την άδικη δομή του οικονομικού συστήματος της Δύσης. Το έργο παίζεται για χρόνια στην Ιταλία, αλλά και σ’ όλη την Ευρώπη. Ο ίδιος ο Φο το διατηρεί στο ρεπερτόριό του – είτε στο θέατρο είτε στους δημόσιους χώρους που παίζει (εργοστάσια, πλατείες, σχολεία κα).

Ωστόσο το 2010, ο δημιουργός,  επηρεασμένος από την νέα παγκόσμια οικονομική πραγματικότητα –τις χαλαρές εργασιακές σχέσεις, την αύξηση της ανεργίας, την κυριαρχία του τραπεζικού συστήματος, τα δάνεια, τις εξώσεις- ξαναέγραψε το έργο δίνοντάς του τον τίτλο «Sotto paga non si pag», που θα το μεταφράζαμε κατά λέξη: «Χαμηλά αμειβόμενος, δεν πληρώνω». Το ίδιο ξεκαρδιστικό, όμως πιο απαισιόδοξο, το νέο έργο απηχεί τη νέα πραγματικότητα: Το ‘74, υπήρχε ακόμα ζωντανή η Ελπίδα της Αριστεράς. Σήμερα φαίνεται πως αυτή έχει χαθεί.

Ο Παντελής Δεντάκης για τον Ντάριο Φο:

Κάποτε είχα έναν φίλο που τον έλεγαν Ντάριο. Πολύ παράξενος τύπος, όλο έλεγε κάτι περίεργα πράγματα, γι αυτό σταμάτησα να του μιλάω. Έλεγε πως ίσως μια μέρα οι άνθρωποι καταφέρουμε να φτιάξουμε ένα καλύτερο κόσμο. Έναν κόσμο, έλεγε, λιγότερο φανταχτερό, αλλά πιο δίκαιο. Έναν κόσμο που όλοι θα έχουμε να φάμε, όλοι θα έχουμε ένα σπίτι ζεστό, μια δουλειά για να ζήσουμε με αξιοπρέπεια την οικογένειά μας. Όλοι θα μπορούμε να πάμε μια βόλτα στη θάλασσα και στο βουνό, όλοι θα μπορούμε να γιορτάσουμε, να γελάσουμε, να φανταστούμε, να κοιτάξουμε τον ουρανό. Και όταν έρθει η «ώρα μας» να πεθάνουμε σαν άνθρωποι που έζησαν ελεύθεροι, έλεγε. Εγώ, του έλεγα, πως λέει ανοησίες. Πως αυτός ο κόσμος υπάρχει ήδη και πως δεν χρειάζεται να περιμένει κάτι άλλο. Τότε εκείνος χαμογελούσε και συνέχιζε να λέει τις ανοησίες του. Για να φτιάξουμε αυτόν τον καινούργιο κόσμο, έλεγε, πρέπει να σταματήσουμε να είμαστε ευγενικοί με τους καπιταλιστές. Πρέπει να στριμώξουμε τους καπιταλιστές σε έναν καμπινέ, να τους χώσουμε το κεφάλι στη χέστρα και να τραβήξουμε το καζανάκι. Πρέπει να μπούμε στο σούπερ-μάρκετ, να πάρουμε μακαρόνια, κρέας, ρύζι, λαχανικά, γάλα και να πούμε: «Κύριοι θα σας δώσω τόσα γι αυτά που πήρα, γιατί τόσα μου έχουν μείνει. Έχω πληρώσει από το πρωί το ρεύμα, το ενοίκιο, το νερό, το τηλέφωνο, την κωλοτράπεζα. Τόσα μου έχουν μείνει, τόσα θα σας δώσω». Έλεγε – άκουσον άκουσον – πως τις τιμές δεν μπορούν να τις καθορίζουν οι καπιταλιστές, αλλά πρέπει να τις καθορίζει ο καθένας μας, ανάλογα με τα λεφτά που κερδίζει από τη δουλειά του. Έλεγε πως σ’ αυτούς που σε εκμεταλλεύονται, σ’ αυτούς που σε προδίδουν, σ’ αυτούς που σε κοροϊδεύουν, πρέπει να τους κατεβάζεις το παντελόνι και να τους δίνεις μια γερή κλωτσιά στον κώλο. Τέτοια περίεργα πράγματα έλεγε ο φίλος μου ο Ντάριο. Γι αυτό σταμάτησα να του μιλάω. Τι παράξενος τύπος αυτός ο Ντάριο!

Η ταυτότητα της παράστασης:

Μετάφραση-Διασκευή-Σκηνοθεσία: Παντελής Δεντάκης
Σκηνικά-Κοστούμια: Γεωργία Μπούρδα
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Ηχητικό περιβάλλον: Σταύρος Γιαννουλάδης
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαριλένα Μόσχου
Φωτογραφίες: Μυρτώ Αποστολίδου

Παίζουν: Κάτια Γέρου, Γιώργος Μακρής, Ερατώ Πίσση, Χρήστος Μαλάκης, Πέτρος Σπυρόπουλος.

Δεν πληρώνομαι, δεν πληρώνω, Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, Φρυνίχου 14, Πλάκα, τηλ. 2103222464 & 2103236732. Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Δευτέρα & Τρίτη 21:15, από 27 Φεβρουαρίου. Τιμές εισιτηρίων: 15€ κανονικό, 10€ μειωμένο, 5 Ανέργων. Προπώληση εισιτηρίων: www.viva.gr

• Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν
• Κάτια Γέρου
• Ντάριο Φο