Διπλωματία σε τεντωμένο σχοινί: Οι σύμμαχοι της Ουκρανίας διαπραγματεύονται στο G20 το αμφιλεγόμενο ειρηνευτικό σχέδιο Τραμπ

Οι σύμμαχοι της Ουκρανίας θα επιδιώξουν να «ενισχύσουν» το αμερικανικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία όταν συναντηθούν στη σύνοδο των G20 στη Νότια Αφρική, δήλωσε ο Βρετανός πρωθυπουργός σερ Κιρ Στάρμερ.

Η σύνοδος ξεκινά μια ημέρα μετά την προειδοποίηση του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει «μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας μας» εν μέσω πιέσεων να αποδεχθεί το σχέδιο — οι διαρροές του οποίου θεωρούνται ευνοϊκές προς τη Μόσχα.

Ο Ζελένσκι είχε τηλεφωνικές συνομιλίες με τον Στάρμερ και τους ηγέτες της Γαλλίας και της Γερμανίας την Παρασκευή. Αργότερα, ο Βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε πως οι «φίλοι και εταίροι» της Ουκρανίας παραμένουν δεσμευμένοι στην εξασφάλιση «μιας μόνιμης ειρήνης, μια για πάντα». Ούτε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ούτε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα παραστούν στη σύνοδο G20.

Η Ουάσιγκτον πιέζει το Κίεβο να αποδεχθεί το σχέδιο και έστειλε ανώτερους αξιωματούχους του Πενταγώνου στην Ουκρανία νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα για συζητήσεις. Ωστόσο, επικρατεί ανησυχία στην Ευρώπη για όσα εκλαμβάνονται ως όροι ιδιαίτερα ευνοϊκοί προς τη Μόσχα. Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, χαρακτήρισε την πιθανότητα υιοθέτησης του σχεδίου «πολύ επικίνδυνη στιγμή».

Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, είπε στους δημοσιογράφους: «Όλοι θέλουμε να τελειώσει αυτός ο πόλεμος, αλλά το πώς θα τελειώσει έχει σημασία. Η Ρωσία δεν έχει καμία νομική βάση για να λάβει παραχωρήσεις από τη χώρα που εισέβαλε· τελικά, οι όροι οποιασδήποτε συμφωνίας ανήκουν στην Ουκρανία».

Πριν από τις συνομιλίες στη σύνοδο του G20, ο Στάρμερ είπε ότι οι ηγέτες που συγκεντρώνονται θα «συζητήσουν την πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι και, στηρίζοντας την προσπάθεια του προέδρου Τραμπ για ειρήνη, θα δουν πώς μπορούμε να ενισχύσουμε αυτό το σχέδιο για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων». Συνέχισε: «Δεν πέρασε ούτε μία μέρα σε αυτόν τον πόλεμο που η Ουκρανία δεν ζήτησε από τη Ρωσία να τερματίσει την παράνομη εισβολή της, να αποσύρει τα τανκς της και να καταθέσει τα όπλα. Η Ουκρανία είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί εδώ και μήνες, ενώ η Ρωσία καθυστερεί και συνεχίζει τη δολοφονική της εκστρατεία. Γι’ αυτό πρέπει όλοι να συνεργαστούμε, με τις ΗΠΑ και την Ουκρανία, για να εξασφαλίσουμε μια δίκαιη και μόνιμη ειρήνη μια για πάντα».

Στο πλαίσιο του σχεδίου του Λευκού Οίκου, η Ουκρανία θα υποχρεωθεί να μειώσει το μέγεθος του στρατού της και να δεσμευτεί ότι δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ — πάγιο αίτημα του Κρεμλίνου. Ο Τραμπ προειδοποίησε την Παρασκευή ότι η Ουκρανία θα χάσει περισσότερα εδάφη «σε σύντομο χρονικό διάστημα» και ότι ο Ζελένσκι «θα πρέπει να εγκρίνει» το σχέδιο.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι έδωσε προθεσμία έως την Πέμπτη για την αποδοχή του σχεδίου — ημέρα του Thanksgiving στις ΗΠΑ — την οποία χαρακτήρισε ως «κατάλληλη». Οι ρωσικές δυνάμεις σημειώνουν αργές προελάσεις κατά μήκος της τεράστιας γραμμής του μετώπου, παρά τις αναφορές για βαριές απώλειες.

Η Ουκρανία βασίζεται σε παραδόσεις αμερικανικών προηγμένων όπλων για τον εξοπλισμό των δυνάμεών της, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Το Κίεβο εξαρτάται επίσης από πληροφορίες που παρέχει η Ουάσιγκτον από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας το 2022.

Κατά τη διάρκεια συνεδρίασης με το συμβούλιο ασφαλείας του την Παρασκευή, ο Πούτιν επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ παρουσίασαν το ειρηνευτικό σχέδιό τους και είπε ότι μπορεί να αποτελέσει «βάση» για μια συμφωνία — αν και πρόσθεσε ότι δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί λεπτομερείς συνομιλίες στο Κρεμλίνο.

Ο ίδιος είπε ότι η Ρωσία είναι πρόθυμη να «επιδείξει ευελιξία» αλλά και έτοιμη να συνεχίσει να πολεμά. Σε διάγγελμα 10 λεπτών μπροστά στο προεδρικό γραφείο στο Κίεβο, ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η Ουκρανία θα αντιμετωπίσει «μεγάλη πίεση… να αποδυναμωθεί, να διχαστεί».

«Δεν κάνουμε ηχηρές δηλώσεις», συνέχισε, «θα δουλεύουμε ήρεμα με την Αμερική και όλους τους εταίρους… προσφέροντας εναλλακτικές» στο προτεινόμενο ειρηνευτικό σχέδιο. Ο Ζελένσκι αναγκάζεται να ισορροπεί ανάμεσα στα συμφέροντα του Κιέβου και στη διατήρηση καλών σχέσεων με τον Τραμπ, με τον οποίο είχε δημόσια σύγκρουση στον Λευκό Οίκο νωρίτερα φέτος και ο οποίος έχει εκφράσει κατά καιρούς ενόχληση για την έλλειψη προόδου στις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Η αντίδρασή του στο αμερικανικό σχέδιο είναι προσεκτικά διατυπωμένη — αν και παραδέχθηκε την Παρασκευή ότι η Ουκρανία «ίσως να αντιμετωπίσει μια πολύ δύσκολη επιλογή: είτε να χάσει την αξιοπρέπειά της, είτε να ρισκάρει να χάσει έναν βασικό εταίρο». Ο Λευκός Οίκος απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι η Ουκρανία αποκλείστηκε από τη διαδικασία σύνταξης της πρότασης.

Ένας ανώνυμος Αμερικανός αξιωματούχος είπε στο CBS News ότι το σχέδιο καταρτίστηκε «αμέσως» μετά από συζητήσεις με τον κορυφαίο Ουκρανό αξιωματούχο ασφαλείας Ρουστέμ Ουμέροφ, ο οποίος συμφώνησε με το μεγαλύτερο μέρος του. Το διαρρεύσαν σχέδιο προτείνει την απόσυρση των ουκρανικών στρατευμάτων από τα τμήματα της ανατολικής περιφέρειας Ντονέτσκ που ελέγχουν σήμερα, δίνοντας στη Ρωσία de facto έλεγχο της Ντονέτσκ, καθώς και της γειτονικής Λουχάνσκ και της νότιας Κριμαίας που προσάρτησε η Μόσχα το 2014.

Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας. Το Κίεβο θα λάβει «αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας», αναφέρει το σχέδιο, χωρίς όμως να δίνονται λεπτομέρειες. Το έγγραφο αναφέρει ότι «αναμένεται» πως η Ρωσία δεν θα εισβάλει στους γείτονές της και ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί περαιτέρω. Το σχέδιο προτείνει επίσης την «επανένταξη της Ρωσίας στην παγκόσμια οικονομία», μέσω άρσης κυρώσεων και με πρόσκληση της Ρωσίας να επανενταχθεί στην ομάδα των G7 — επαναφέροντάς την στο G8.

• G20
• Διπλωματία
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία