Διπλωματικό θρίλερ στο Ισλαμαμπάντ: Έμμεσες επαφές ΗΠΑ – Ιράν με φόντο τα πυρηνικά και τα Στενά του Ορμούζ

Διπλωματικό θρίλερ βρίσκεται σε εξέλιξη στο Ισλαμαμπάντ, όπου καταβάλλεται νέα προσπάθεια για επανεκκίνηση των συνομιλιών ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, με το Πακιστάν να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, βρίσκεται στην πακιστανική πρωτεύουσα, ωστόσο η Τεχεράνη διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει σχεδιασμός για άμεσες συνομιλίες με την αμερικανική πλευρά. Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα, το Ισλαμαμπάντ λειτουργεί ως «γέφυρα επικοινωνίας» και θα μεταφέρει τις θέσεις της Τεχεράνης στην Ουάσινγκτον.

Την ίδια ώρα, οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ αναμένονται επίσης στο Πακιστάν, με στόχο να συμμετάσχουν σε νέο γύρο διαβουλεύσεων για την αποκλιμάκωση της κρίσης. Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι μεταβαίνουν στο Ισλαμαμπάντ για συνομιλίες με αντικείμενο το Ιράν, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν.

Αμερικανοί διαπραγματευτές μεταβαίνουν στο Πακιστάν – Το Ιράν λέει ότι δεν θα υπάρξουν άμεσες συνομιλίες

Παρά την κινητικότητα, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται ιδιαίτερα συγκρατημένη. Η Τεχεράνη επιμένει ότι ο Αμπάς Αραγτσί δεν πρόκειται να παρακαθίσει σε απευθείας διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, αλλά θα μεταφέρει τις θέσεις και τις επιφυλάξεις του Ιράν μέσω των Πακιστανών διαμεσολαβητών.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Reuters, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών διαβίβασε στην πακιστανική πλευρά τόσο τα αιτήματα του Ιράν όσο και τις επιφυλάξεις της Τεχεράνης απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις. Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις και η περιφερειακή επιρροή του Ιράν παραμένουν βασικά σημεία τριβής.

Η διπλωματική προσπάθεια πραγματοποιείται ενώ η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν εξακολουθεί να διατηρείται, χωρίς όμως να έχουν αρθεί τα μεγάλα εμπόδια για μια μακροπρόθεσμη συμφωνία. Οι προηγούμενες συνομιλίες δεν οδήγησαν σε οριστική λύση, ενώ αυτή τη φορά δεν αναμένεται να συμμετάσχουν οι επικεφαλής των προηγούμενων αντιπροσωπειών, όπως ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.

Ο Αμπάς Αραγτσί είχε επαφές στο Πακιστάν με πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων και ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος έχει αναλάβει κομβικό ρόλο στη διαμεσολαβητική διαδικασία. Μετά το Ισλαμαμπάντ, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών αναμένεται να μεταβεί στη Μόσχα και στο Μουσκάτ, δύο πρωτεύουσες με ιδιαίτερο βάρος στις επαφές γύρω από το ιρανικό ζήτημα.

Η Ρωσία παραμένει σταθερός σύμμαχος της Τεχεράνης, ενώ το Ομάν έχει διαδραματίσει στο παρελθόν ρόλο διαύλου επικοινωνίας ανάμεσα σε Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους. Η διαδρομή Αραγτσί σε Πακιστάν, Ρωσία και Ομάν δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτά πολλαπλά διπλωματικά κανάλια, χωρίς όμως να δώσει την εικόνα ότι αποδέχεται απευθείας διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ.

Το βασικό ερώτημα παραμένει αν οι επαφές στο Ισλαμαμπάντ μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική επανεκκίνηση των συνομιλιών ή αν πρόκειται για ακόμη έναν γύρο ανταλλαγής μηνυμάτων χωρίς άμεσο αποτέλεσμα. Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να επιδιώκει μια συμφωνία που θα περιορίζει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την περιφερειακή του δράση, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει απαιτήσεις που θεωρεί ότι θίγουν την κυριαρχία και τη στρατηγική της θέση.

Στον πάγο οι διαπραγματεύσεις: Το Ιράν σφίγγει τον κλοιό στα Στενά του Ορμούζ – Ο Τραμπ πιέζει, η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει

Στο φόντο των συνομιλιών βρίσκεται και η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η ένταση στην περιοχή έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στις αγορές και στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να επηρεάσει τις τιμές ενέργειας, τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Παράλληλα, η ένταση δεν περιορίζεται στο ιρανικό μέτωπο. Στον νότιο Λίβανο, ο ισραηλινός στρατός συνεχίζει τις επιχειρήσεις, παρά την παράταση της εκεχειρίας, με αναφορές για βομβαρδισμούς σε περιοχές όπως η Χιάμ και η Ναμπατιέχ. Το Ισραήλ παραμένει εκτός του άμεσου πλαισίου των συνομιλιών με το Ιράν, ωστόσο η εξέλιξη της κρίσης επηρεάζει άμεσα και τα μέτωπα σε Λίβανο και ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς από το αν θα υπάρξει ουσιαστική ανταλλαγή προτάσεων μέσω του Πακιστάν θα φανεί αν η νέα διπλωματική κινητικότητα μπορεί να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση ή αν το αδιέξοδο ΗΠΑ – Ιράν θα παραμείνει. Προς το παρόν, τα μηνύματα είναι ανάμεικτα: η Ουάσινγκτον στέλνει απεσταλμένους στο Ισλαμαμπάντ, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν πρόκειται για άμεσες συνομιλίες.

• Αμπάς Αραγτσί
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Στιβ Γουίτκοφ
• Τζάρεντ Κούσνερ