ΕΕ–Mercosur: Σε προσωρινή ισχύ η εμπορική συμφωνία – Καταργείται πάνω από το 90% των δασμών

Σε προσωρινή ισχύ τίθεται από σήμερα, 1η Μαΐου, η εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur, σηματοδοτώντας ένα από τα μεγαλύτερα ανοίγματα αγορών παγκοσμίως, με πληθυσμό που αγγίζει τα 700 εκατομμύρια καταναλωτές και με κατάργηση άνω του 90% των δασμών μεταξύ των δύο πλευρών. Η συμφωνία, που χρειάστηκε περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, ενεργοποιείται μερικώς, εν αναμονή της τελικής επικύρωσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Τι προβλέπει η συμφωνία ΕΕ–Mercosur;

Η συμφωνία καλύπτει την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Mercosur – Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη – και προβλέπει εκτεταμένη απελευθέρωση του εμπορίου. Συγκεκριμένα, καταργείται το 91% των δασμών στις ευρωπαϊκές εξαγωγές και το 92% στις εξαγωγές της Mercosur, με σταδιακή εφαρμογή σε βάθος ετών.

Στην πράξη, για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, οι δασμοί 35% στην αυτοκινητοβιομηχανία θα μηδενιστούν σταδιακά, ενώ στο κρασί (27%) η πλήρης κατάργηση θα ολοκληρωθεί σε οκτώ χρόνια. Στα μηχανήματα, το ισχύον 20% θα εξαλειφθεί εντός 15ετίας. Παράλληλα, αναγνωρίζονται 344 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις, ενισχύοντας την προστασία προϊόντων όπως τα ΠΟΠ.

Ποιες είναι οι ποσοστώσεις για αγροτικά προϊόντα;

Από την πλευρά της Mercosur, η συμφωνία εισάγει συγκεκριμένες ποσοστώσεις για ευαίσθητα προϊόντα. Για το βόειο κρέας προβλέπεται όριο 99.000 τόνων ετησίως με δασμό 7,5%, ενώ για το κοτόπουλο οι εισαγωγές φτάνουν τους 180.000 τόνους ετησίως.

Παράλληλα, μηδενικοί δασμοί προβλέπονται για 180.000 τόνους ζάχαρης από τη Βραζιλία, 10.000 από την Παραγουάη, καθώς και για 45.000 τόνους μέλι και 3.000 τόνους αυγά ετησίως. Στα εσπεριδοειδή, οι δασμοί για τα λεμόνια θα μηδενιστούν σε 7 χρόνια, ενώ για πορτοκάλια και μανταρίνια σε 10.

Πώς προστατεύονται οι Ευρωπαίοι αγρότες;

Η συμφωνία συνοδεύεται από μηχανισμούς προστασίας του ευρωπαϊκού αγροτικού τομέα, που αποτελεί και το βασικό σημείο τριβής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενσωματώσει ρήτρες διασφάλισης, οι οποίες επιτρέπουν την προσωρινή επαναφορά δασμών εάν διαπιστωθεί απότομη αύξηση εισαγωγών.

Συγκεκριμένα, ενεργοποιείται έρευνα όταν οι εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων αυξάνονται κατά 5% πάνω από τον μέσο όρο τριετίας, ενώ ταυτόχρονα οι τιμές εισαγωγής είναι τουλάχιστον 5% χαμηλότερες από τις αντίστοιχες εντός ΕΕ. Επιπλέον, ενισχύονται οι φυτοϋγειονομικοί έλεγχοι στα σύνορα, ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Γιατί έχει πολιτική σημασία η συμφωνία;

Πέρα από την οικονομία, η συμφωνία ΕΕ–Mercosur έχει σαφή γεωπολιτική διάσταση. Σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας, η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της στη Λατινική Αμερική, απέναντι στην αυξανόμενη επιρροή της Κίνας.

Ταυτόχρονα, αποτελεί μήνυμα υπέρ της πολυμερούς συνεργασίας, σε αντίθεση με την αυξανόμενη τάση προστατευτισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τι μένει να εγκριθεί και ποια είναι τα εμπόδια;

Παρά την έναρξη της προσωρινής εφαρμογής, το μέλλον της συμφωνίας δεν είναι δεδομένο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ζητήσει γνωμοδότηση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τη νομιμότητά της, πριν προχωρήσει στην τελική επικύρωση.

Η συμφωνία αντιμετωπίζει έντονες αντιδράσεις, κυρίως από τη Γαλλία και τον αγροτικό τομέα, ενώ επιφυλάξεις εκφράζουν πολιτικές ομάδες όπως οι Πράσινοι, η Ευρωπαϊκή Αριστερά και μέρος της Δεξιάς.

Αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απορρίψει τελικά τη συμφωνία, η προσωρινή εφαρμογή της θα τερματιστεί. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται βέβαιη για τη νομική της βάση και την αναγκαιότητά της.

• συμφωνία ΕΕ–Mercosur