Έφηβος από αριστοκρατική γενιά

Αυτός ο αριστοκρατικής καταγωγής έφηβος είναι ο σούπερσταρ του μουσείου των Δελφών, γιατί όλος ο κόσμος γνωρίζει την ύπαρξή του και θαυμάζει την τελειότητά του. Το άγαλμα του Ηνίοχου αποτελεί το σωζόμενο τμήμα χάλκινου συμπλέγματος, που αποτελούνταν επιπλέον από ένα άρμα και δύο ιπποκόμους. Είναι ένα από τα σημαντικότερα γλυπτά της αρχαίας ελληνικής τέχνης της πρώιμης κλασικής εποχής. Η δημιουργία του χρονικά τοποθετείται αμέσως μετά τους Περσικούς πολέμους.

Ο Ηνίοχος των Δελφών

Ο Ηνίοχος των Δελφών έχει ύψος 1,80 και απεικονίζει έναν έφηβο από αριστοκρατική γενιά της εποχής του. Φοράει τον τυπικό μακρύ χιτώνα, που φτάνει έως τους αστραγάλους του, ένας πλατύς ζωστήρας σφίγγει το χιτώνα ψηλά πάνω από τη μέση, και ένας ιμάντας σταυρώνει στο πίσω μέρος, κάτω από τις μασχάλες, για να συγκρατεί το ρούχο και να μη φουσκώνει από τον άνεμο κατά το τρέξιμο. Οι βαθιές κατακόρυφες πτυχώσεις στο κάτω μέρος του χιτώνα του τονίζουν τη στερεή κορμοστασιά του, θυμίζοντας παράλληλα ραβδώσεις ιωνικής κολώνας. Στο πάνω μέρος του κορμιού ωστόσο, οι πτυχώσεις είναι κυματιστές, λοξές ή καμπύλες.

Όλοι οι αρχαιολόγοι αλλά και οι φιλότεχνοι έχουν να πουν μόνο τα καλύτερα λόγια γι’ αυτό το γλυπτό. Για τα προτεταμένα χέρια του με τα μακριά λεπτά δάχτυλα, για τον τρόπο που κρατάει τα χαλινάρια, για τα μάτια του από καφέ και μαύρους λίθους που μαγνητίζουν τα βλέμματα, για το όλο στήσιμο που οι Έλληνες της κλασικής περιόδου ονόμαζαν ήθος και ισορροπία. Στο πρόσωπό του υπάρχει μια εσωτερική ήρεμη δύναμη χωρίς καμία αλαζονεία, αλλά με μια ήρεμη αυτοπεποίθηση.

Πώς γλίτωσε από τις κλοπές;

Κατά τον μεγάλο σεισμό του 373 π.Χ., η σφοδρή πτώση βράχων και χωμάτων στο εσωτερικό του ναού προκάλεσε μεγάλες καταστροφές και καταπλάκωσε τα έργα τέχνης που υπήρχαν εκεί, ανάμεσά τους και το άγαλμα του Ηνίοχου. Κρυμμένο και προφυλαγμένο κάτω από τόνους χώμα που το σκέπαζαν για αιώνες, κατόρθωσε να διαφύγει τη σύληση από τις κατά καιρούς επιδρομές, τη συστηματική κλοπή γλυπτών από τους Ρωμαίους αυτοκράτορες ή τον αφανισμό που υπήρξε η κοινή μοίρα όλων σχεδόν των χάλκινων έργων του ιερού κατά τα μεταγενέστερα χρόνια. Η γαλλική ανασκαφή των Δελφών, το 1896, τον έφερε ξανά στο φως, σχεδόν ανέπαφο, με την πράσινη πατίνα που τον προστάτευσε από τη διάβρωση. Η ανακάλυψή του, όπως είναι λογικό, συνοδεύτηκε από μεγάλο ενθουσιασμό, καθώς ήταν τότε το μοναδικό χάλκινο άγαλμα της κλασικής εποχής σε μεγάλο μέγεθος.

Αναντίρρητα, ο Ηνίοχος αποτελεί ένα από τα μεγάλα έργα του αυστηρού ρυθμού, του καλλιτεχνικού ρεύματος που μεσολάβησε μεταξύ των αρχαϊκών και των κλασικών χρόνων (480 – 460 π.Χ.). Έχοντας αποβάλει την επιτηδευμένη χάρη και διακοσμητική διάθεση, είναι λιτό και αυστηρό, αλλά κυρίως εκφράζει με αξιοθαύμαστο τρόπο το εσωτερικό ήθος του νεαρού αθλητή.

• Δελφοί
• Ηνίοχος