Είναι δίκαιος ο αγώνας των Ελλήνων αγροτών;

Ο αγώνας των Ελλήνων αγροτών δεν είναι μια συγκυριακή έκρηξη δυσαρέσκειας ούτε ένα «τελετουργικό» μπλόκων που επαναλαμβάνεται από συνήθεια. Είναι η συμπύκνωση ενός διαρκούς άγχους επιβίωσης, που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε δομική κρίση. Και αν το ερώτημα είναι αν αυτός ο αγώνας είναι δίκαιος, η απάντηση –με όρους κοινωνικούς και οικονομικούς– είναι καταρχάς ναι. Όχι όμως άνευ όρων και χωρίς συζήτηση για τα μέσα και το πλαίσιο.

Η ελληνική αγροτική παραγωγή βρίσκεται εδώ και καιρό σε μια ασφυκτική μέγγενη. Από τη μία πλευρά, το κόστος παραγωγής: ενέργεια, καύσιμα, λιπάσματα, ζωοτροφές, μεταφορές. Από την άλλη, οι τιμές διάθεσης των προϊόντων, που συχνά δεν καθορίζονται από τον παραγωγό αλλά από μεσάζοντες, αλυσίδες και διεθνείς πιέσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένας αγρότης που δουλεύει περισσότερο, ρισκάρει περισσότερο και στο τέλος της χρονιάς βλέπει το εισόδημά του να συρρικνώνεται ή να εξανεμίζεται.

Σε αυτό προστίθεται το πρόβλημα της ρευστότητας. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές ενισχύσεων και αποζημιώσεων δεν είναι απλώς λογιστικό ζήτημα. Είναι ζήτημα επιβίωσης. Χωρίς έγκαιρα χρήματα δεν γίνεται σπορά, δεν συντηρείται ζωικό κεφάλαιο, δεν υπάρχει προγραμματισμός. Όταν, μάλιστα, οι καθυστερήσεις αποδίδονται σε ελέγχους λόγω σκανδάλων και παρατυπιών, το αίσθημα αδικίας γίνεται εντονότερο: οι νόμιμοι αισθάνονται ότι πληρώνουν τις αμαρτίες άλλων.

Δίκαιος είναι επίσης ο αγώνας όταν αφορά αποζημιώσεις για φυσικές καταστροφές. Η κλιματική κρίση δεν είναι θεωρία· είναι πλημμύρες, καύσωνες, παγετοί και ασθένειες που αφανίζουν καλλιέργειες και κοπάδια μέσα σε λίγες ώρες. Ο αγρότης δεν έχει δίχτυ ασφαλείας. Αν χαθεί η παραγωγή, χάνεται η χρονιά – και συχνά περισσότερες από μία.

Εκεί που αρχίζει η συζήτηση να γίνεται πιο σύνθετη είναι στα αιτήματα πολιτικής. Αφορολόγητο πετρέλαιο, φθηνό αγροτικό ρεύμα, εγγυημένες τιμές. Όλα αυτά έχουν λογική βάση, αλλά δεν είναι όλα εξίσου ρεαλιστικά ή εφαρμόσιμα χωρίς στόχευση. Οριζόντια μέτρα μεγάλης δημοσιονομικής επιβάρυνσης δύσκολα αντέχονται και συχνά ευνοούν περισσότερο τους ισχυρούς παρά τους μικρούς. Το δίκαιο αίτημα χρειάζεται και δίκαιη αρχιτεκτονική λύσεων.

Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το ζήτημα των μορφών πίεσης. Τα μπλόκα στους δρόμους είναι ένα διαχρονικό εργαλείο αγροτικής διαμαρτυρίας, αλλά δεν είναι ουδέτερο. Όσο η κινητοποίηση πλήττει τρίτους –εργαζόμενους, ασθενείς, μικρές επιχειρήσεις– τόσο φθείρει την κοινωνική νομιμοποίηση του αγώνα. Το δίκαιο του αγρότη συγκρούεται με το δίκαιο της κοινωνίας να λειτουργεί. Και αυτή η σύγκρουση, αν δεν διαχειριστεί προσεκτικά, γυρίζει μπούμερανγκ.

Το συμπέρασμα είναι καθαρό: ο αγώνας των Ελλήνων αγροτών είναι δίκαιος στη βάση του. Δεν είναι αγώνας προνομίων, αλλά αγώνας επιβίωσης, σταθερότητας και αξιοπρέπειας. Για να κερδίσει όμως μέχρι τέλους, χρειάζεται δύο πράγματα: στοχευμένες, σοβαρές λύσεις από την πολιτεία και επιλογή μορφών πίεσης που ενώνουν την κοινωνία αντί να τη διχάζουν. Γιατί χωρίς αγρότες δεν υπάρχει τροφή. Αλλά χωρίς κοινωνική συνοχή δεν υπάρχει λύση.

• αγρότες
• αγροτικά μπλόκα
• Μπλόκα