Εκλογές ΚΙΝΑΛ: Το χρονικό των «πράσινων» αναμετρήσεων – Το πρώτο εγχείρημα, οι «χαμηλές πτήσεις» και η πολυφωνία

Πολλά μπορεί να καταλογίσει κανείς στο ΠΑΣΟΚ, την Ελιά, το ΚΙΝΑΛ και όλα παρελκόμενα ονόματα της πάλαι ποτέ κραταιάς παράταξης: Από τις πελατειακές σχέσεις πολιτευτή-ψηφοφόρου της δεκαετίας του ’80- κατάλοιπο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που καλά κρατεί μέχρι τις μέρες μας- μέχρι και τη διαχείριση της οικονομικής κρίσης που μας οδήγησε στην… αγκαλιά του ΔΝΤ το 2011.

Κάτι όμως που δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς είναι το γεγονός πως η Χαριλάου Τρικούπη ήταν η πρώτη που άνοιξε την εσωκομματική της κάλπη για όλους. Με αυτό κατά νου, και με τις εκλογές της 5ης Δεκεμβρίου να διεξάγονται σήμερα, ανακαλούμε στη μνήμη μας όλες εκείνες τις φορές που οι Έλληνες ψήφισαν τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Όχι σε κάποιο συνέδριο, μα σε μία ανοιχτή διαδικασία.

2004 – Ο μοναχικός περίπατος του Γιώργου Παπανδρέου

Η ιστορία ξεκινά 30 χρόνια μετά την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ. Η σχεδόν δεκαετής κυριαρχία του Κώστα Σημίτη σύντομα αναμένεται να τελειώσει. Τα γκάλοπ της εποχής προεξοφλούν ταπεινωτική ήττα για το κόμμα, με τον τότε πρωθυπουργό να… δίνει στο χέρι του Παπανδρέου τα «κλειδιά» της Χαριλάου Τρικούπη.

Κίνηση τακτικισμού; Ματαιοδοξίας; Kαι των δύο; Η ιστορία πάντως έγραψε πως ο κ. Σημίτης δεν κάθισε ποτέ στα έδρανα του Κοινοβουλίου ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Επιπροσθέτως, η ταπεινωτική ήττα που «έβλεπαν» οι σφυγμομετρήσεις δεν ήρθε ποτέ, καθώς με την εκλογή Παπανδρέου το ΠΑΣΟΚ ξεπέρασε το 40% των ψήφων στις εκλογές εκείνης της χρονιάς και ηττήθηκε… αξιοπρεπώς από τη Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή. Ας εστιάσουμε όμως στα της εσωκομματικής διαδικασίας που προηγήθηκε.  

8 Φεβρουαρίου 2004 και περισσότεροι από 1.000.000 ψηφοφόροι λαμβάνουν μέρος σε ένα μεγάλο, «συμμετοχικό εγχείρημα»: Ψηφίζουν για την εκλογή του νέου προέδρου του ΠΑΣΟΚ, με μοναδική υποψηφιότητα αυτή του Γιώργου Παπανδρέου. Οι ψήφοι που ο ίδιος λαμβάνει είναι 1.017.085, έναντι 3.060 λευκών και άκυρων. Στο τέλος της ημέρας, γίνεται αναφορά σε μία «εντολή αλλαγής και ανατροπής. Ένα πείραμα δημοκρατίας που φανέρωσε τις δυνάμεις του πολίτη».

2007 – Η πρώτη ανοιχτή αμφισβήτηση Παπανδρέου και η υποψηφιότητα Βενιζέλου

Οι δύο συνεχείς εκλογικές ήττες του ΠΑΣΟΚ το 2004 και 2007 έδωσαν το έναυσμα στον Βαγγέλη Βενιζέλο να «πετάξει το γάντι» στον τότε πρόεδρο του Κινήματος, Γιώργο Παπανδρέου. Η ξεκάθαρη αυτή αμφισβήτηση του προ τριετίας εκλεγμένου με πανηγυρικό ποσοστό προέδρου του κόμματος, ήρθε το βράδυ των εκλογών της 16ης Σεπτεμβρίου του 2007.

Πριν καλά-καλά ολοκληρωθεί η καταμέτρηση των ψήφων, το κλίμα μεταξύ «Παπανδρεϊκών» και «Βενιζελικών» μύριζε μπαρούτι. Η συνέχεια-έπειτα από ψιθύρους και αιχμές εκατέρωθεν- δόθηκε στις 11 Νοεμβρίου, όταν οι φίλοι και τα μέλη του κόμματος κλήθηκαν εκ νέου να επιλέξουν τον πρόεδρό τους.

«Σφήνα» μεταξύ των δύο διεκδικητών μπήκε μία τρίτη υποψηφιότητα, αυτή του Κώστα Σκανδαλίδη. Παρόλα αυτά, η νέα νίκη του κ. Παπανδρέου υπήρξε εμφατική: Σε σύνολο 738.000 ψήφων, έλαβε το 55,5%. Ο βασικός ανταγωνιστής του, Β. Βενιζέλος άγγιξε το 39%, με τον Κ. Σκανδαλίδη να «γράφει» 5,75%. Τα «πράσινα στρατόπεδα» κήρυξαν (προσωρινή) ανακωχή, με την εκλογική νίκη του 2009 να λειτουργεί λυτρωτικά για το κόμμα.

2012 – Παιχνίδι για έναν σε αχαρτογράφητα νερά

Κάθε άλλο παρά ήρεμη ήταν η πενταετία που μεσολάβησε από τις προηγούμενες κάλπες μέχρι εκείνη του 2012. Κι αυτό γιατί το έλλειμμα του 2009 (15,4% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη Εurostat) μας οδήγησε στα γνωστά επεισόδια: Κάννες, ένα δημοψήφισμα που δεν έλαβε ποτέ σάρκα και οστά, το περιβόητο «Wir müssen entscheiden» της καγκελαρίου Μέρκελ, αιχμές από το στρατόπεδο Παπανδρέου προς τους Βενιζελικούς για «Πραξικόπημα με πλάτες Μπαρόζο και Σαμαρά», Καστελόριζο, ΔΝΤ, ΕΚΤ, κίνδυνο ασύντακτης χρεωκοπίας και πάει λέγοντας.

Με έναν πρωθυπουργό να βρίσκεται κυριολεκτικά «υπ’ ατμόν» και τον σχηματισμό κυβέρνησης «Εθνικής Σωτηρίας», ο εμφύλιος στο Μαξίμου και στη Χαριλάου Τρικούπη οδήγησε σε ένα αμοιβαίο ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Ο Γιώργος Παπανδρέου παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία στις 11/11 του 2011, αφότου έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή και αποχώρησε σιωπηλά από το πολιτικό προσκήνιο… μέχρι νεότερας.

Λίγους μήνες μετά τα πρώτα, δραματικά γεγονότα της «Μνημονιακής Ελλάδας» οι εσωκομματικές εκλογές του ΠΑΣΟΚ πραγματοποιήθηκαν στις 18 Μαρτίου του 2012 και αποτέλεσαν… περίπατο για έναν. Κι αυτό γιατί οι υποψηφιότητες Παπουτσή και Τζουμάκα δε συγκέντρωσαν τις απαραίτητες υπογραφές. Οι κάλπες «έβγαλαν» Βενιζέλο, με το εμφατικό 97,4%. Στη διαδικασία συμμετείχαν 236.151 πολίτες.

2015 – Ο εκλογικός καταποντισμός και το αρνητικό ρεκόρ συμμετοχής

Φεβρουάριος του 2015, πρώτη από τις δύο εθνικές εκλογές: O μέχρι τότε στέρεος δικομματισμός, γκρεμίζεται με το ΠΑΣΟΚ να καταγράφει ποσοστό της τάξης του 4,68%. Ο πρόεδρός του δηλώνει την πρόθεσή του να παραιτηθεί, και στο συνέδριο που γίνεται στις αρχές Ιουνίου δίνεται το χρίσμα στους διαδόχους του Β. Βενιζέλου. Υποψήφιοι ήταν οι Φώφη Γεννηματά, Ανδρέας Λοβέρδος και Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος.

Ο Θανάσης Χειμωνάς, αν και επιθυμεί να διεκδικήσει την προεδρία, δεν κατορθώνει τελικά να συγκεντρώσει τις υπογραφές του 10% των συνέδρων που όριζε το καταστατικό. Τελικά, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος εκλέχθηκε από τον πρώτο γύρο με ποσοστό 51,69%. Ήταν η Φώφη Γεννηματά, η οποία εκλήθη να διαχειριστεί τις τύχες του κόμματος στις πιο «γκρίζες» μέρες του. 

Η υποψηφιότητα Λοβέρδου απέσπασε το 25,33% ψήφων, ενώ η αντίστοιχη Κωνσταντινόπουλου το 22,97%. Όμως αυτό που αξίζει να αναφερθεί περισσότερο ήταν η ισχνή προσέλευση ψηφοφόρων, με τις 52.388 ψήφους να αποτελούν αρνητικό ρεκόρ στην πολύχρονη ιστορία της κομματικής κάλπης της Χαριλάου Τρικούπη.

2017 – Το φιλόδοξο εγχείρημα της Δημοκρατικής Συμπαράταξης και ο αριθμός-ρεκόρ υποψηφίων

Σε αυτή την αμιγώς μεταβατική περίοδο για τη χώρα μα και για τα ίδια τα πολιτικά κόμματα, οι προσπάθειες για ευρύτερη σύγκλιση στον χώρο της Κεντροαριστεράς οδήγησαν στη δημιουργία της Δημοκρατικής Συμπαράταξης. Το ΠΑΣΟΚ, η ΔΗΜΑΡ και Το Ποτάμι ένωσαν (πρόσκαιρα, όπως αποδείχθηκε) τις δυνάμεις τους με σκοπό να κλωνίσουν τον νέο συσχετισμό δυνάμεων της Βουλής.

Οι υποψηφιότητες για τις εκλογές της 19ης Νοεμβρίου του 2017, κόντρα σε αυτές του παρελθόντος, ήταν πολυάριθμες και ηχηρές. Μεταξύ τους, αυτές δύο πολιτικών αρχηγών και του δημάρχου Αθηναίων: Φώφη Γεννηματά, Σταύρος Θεοδωράκης, Νίκος Ανδρουλάκης, Γιώργος Καμίνης, Γιάννης Ραγκούσης, Γιάννης Μανιάτης, Κωνσταντίνος Γάτσιος, Απόστολος Πόντας και Δημήτρης Τζιώτης.

Πέραν των ηχηρών ονομάτων, άξια αναφοράς ήταν η απόφαση των υποψηφίων να εμπιστευτούν τη διεξαγωγή της εκλογικής αναμέτρησης σε μία ανεξάρτητη επιτροπή προσώπων ευρείας αποδοχής, με επικεφαλής τον συνταγματολόγο Νίκο Αλιβιζάτο. Με αυτά κατά νου, εξακολουθεί να εκπλήσσει ο αριθμός των ψηφοφόρων που έφτασαν ως την κάλπη. Στον πρώτο γύρο προσήλθαν στα εκλογικά κέντρα 211.191 πολίτες, με τον Ν. Αλιβιζάτο να δηλώνει πως «ένας στους τρεις Κεντροαριστερούς πήγαν να ψηφίσουν».

Στον πρώτο γύρο, η Φώφη Γεννηματά συγκέντρωσε το 41,27% των ψήφων, ο Νίκος Ανδρουλάκης το 24,73%, ο Γιώργος Καμίνης το 13,66%, ο Σταύρος Θεοδωράκης το 10,93%, ο Γιάννης Μανιάτης το 4,52%, ο Γιάννης Ραγκούσης το 2,43%, ο Κωνσταντίνος Γάτσιος το 1,71%, ο Απόστολος Πόντας το 0,74% και ο Δημήτρης Τζιώτης το 0,20%.

Ο δεύτερος γύρος της εκλογικής αναμέτρησης ενώ… μύριζε ντέρμπι μεταξύ Γεννηματά και Ανδρουλάκη, κατέληξε τελικώς σε σχετικά άνετη νίκη της τότε προέδρου της Δημοκρατικής Συμπαράταξης με ποσοστό 56,75%. Την ίδια ώρα, ο Ν. Ανδρουλάκης «έγραψε» το αξιοπρεπέστατο 43,25%.

• ΚΙΝΑΛ